Endoderm

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Endoderm
Endoderm2.png
Organi koji nastaju od endoderma
Detalji
Dani 16
Prekurzor hypoblast
Identifikatori
Gray's p.49
MeSH A16.254.425.407
FMA 69071
Anatomska terminologija
Klicini listovi:
Plava = Ektoderm
Zelena = endoderm
Žuta = Blastocel (žumačana kesa)
Ljubičasta = Arhenteron (pra-stomak)
Signalni put za indukciju endoderma

Endoderm je unutrašnji od tri klicina lista gastrule svih višećelijskih životinja. Druga dva sloja su ektoderm (vanjski sloj) i mezoderm (srednji).[1][2][3][4]

Najznačajnije uloge su mu oblikovanje dviju cijevi tijela, dišne i probavne.[5]

Tokom embriogeneze, ćelije migriraju prema unutrašnjosti, duž pracrijeva stvarajući unutrašnji sloj gastrule, od kojeg nastaje endoderm.

U početnoj fazi, endoderm se sastoji od spljoštenih ćelija, koje kasnije postaju stubolike.

Historija[uredi | uredi izvor]

Ruski biolog Heinz Christian Pander je prvi otkrio tri zametna sloje koji nastaju tokom emgriogeneze. Odbranio je doktorat iz zoologije na Univerzitetu u Wurzburgu 1817. Istraživanja u oblasti embriologije započeo je koristeći kokošja jaja, u čijim zamecima je otkrio ektoderm, mezoderm i endoderm. Zbog ovih otkrića, Pander se ponekad titulira kao "utemeljitelj embriologije". Istraživanja je nastavio analizama embrionskih listića kod različitih vrsta i proširio ovo načelo na sve kičmenjake. Do otkrić[a blastule. došao je Karl Ernest von Bear 1828.[6]

Opis[uredi | uredi izvor]

Od endoderma nastaje cijeli probavni sistem, osim dijela [[usta] [ždrijelo|i [ždrijela]], kao i završnog dijela pravog crijev – rektuma (koji su prekriveni izvedenicama ektoderma). Iz ovog sloja nastaju i ćelije koje oblažu sve žlijezde sa lučenjem u probavni sistem, uključujući jetru i gušteraču. Od njega postaju i epitel slušne cijevi i timpanske šupljine, dušnik, traheje, plućne ćelije, mokraćni mjehur i dio mokraćne cijevi, folikule štitnjače i timusa. Smatra se da ćelije pankreasa i jetre nastaju od zajedničkih matičnih ćelija.[7] Kod čovjeka, tkiva i organi koji nastaju iz endoderma mogu se prepoznati već nakon pet sedmica embrionskog razvoja. [7]

Dodatne slike[uredi | uredi izvor]



Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Hall J. E., Guyton A. C. (2006): Textbook of medical physiology, 11th edition. Elsevier Saunders, St. Louis, Mo, ISBN 0-7216-0240-1.
  2. ^ Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.
  3. ^ Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-686-8.
  4. ^ Langman's Medical Embryology, 11th edition. 2010.
  5. ^ Gilbert, SF. "Edoderm". Sinauer Associates. Pristupljeno 14 March 2013. 
  6. ^ von Baer K. E. (1986): In: Oppenheimer J. (ed.) and Schneider H (transl.), Autobiography of Dr. Karl Ernst von Baer. Canton, MA: Science History Publications.
  7. ^ a b Zaret KS (October 2001). "Hepatocyte differentiation: from the endoderm and beyond". Curr. Opin. Genet. Dev. 11 (5): 568–74. PMID 11532400. doi:10.1016/S0959-437X(00)00234-3. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]