Pracrijevo

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Pracrijevo
(Archenteron)
Cnidariangastrula.jpg
Gastrula knidarija s pracrijevom
Dani 5
Prekursor Blastula
Razvojni stadij Gastrula

Pracrijevo ili arhenteron je primitivno crijevo koje se formira tokom gastrulacije u embrionskom u razvoju životinja. Ono se razvija u probavni trakt.[1][2][3][4]

Formiranje pracrijeva kod morskog ježa[uredi | uredi izvor]

Pogledajte: Gastrulacija

Kako se ćelije primarnog mezenhima odvajaju od vegetativnog pola u gastruli i ulaze u tečnošću ispunjenu šupljinu u centru (blastocel), preostale ćelije na vegetativnom polu se poravnavaju da se formira vegetativna ploča. Ovo se kopča unutra prema blastocoelu, u procesu koji se zove invaginacija. Ćelije se i dalje preuređuju dok se u plitkom ulegnuću ne formira dublja invaginacija, uža torbica koja nastaje od gastrulinog endoderma. To sužavanje produžuje arhenteron i pokreće konvergentno proširenje. Otvoreni kraj arhenterona se zove blastopor.[5][6]

Pracrijevo je označeno kao "digestive tube"

Filopodije – tanke niti formirane od mezenhimskih ćelija – javljaju se u kontrakciji kasne gastrule za povlačenje vrha archenteron preko blastocela. Endoderm arhenterona se spoja sa ektodermpm u zid blastocela. U ovooj fazi, gastrulacije je potpuna, a gastrula ima funkcionalnu probavnu cijev.

Sličnost formiranja kod ostalih životinja[uredi | uredi izvor]

Udubljenje koje se upravo formira zove se usne blastopora ili leđne usne u vodozemaca i riba, a primitivna brazda u ptica i sisara. Svaki je pod kontrolom leđnog blastopora i primitivnog čvora (također poznat kao Hensenov čvor).

Tokom gastrulacije, arhenteronu se razvija u probavnu cijev, sa blastoporom koji postaje, bilo usta (Protostomia) ili anus (Deuterostomia).

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Gilbert S. F. (2010): Developmental Biology, 9th Ed. Sinauer Associates, ISBN 978-0-87893-558-1.
  2. ^ Hall, Brian K. (30. 9. 1998). Evolutionary Developmental Biology (jezik: engleski). Springer Science & Business Media. ISBN 9780412785801. 
  3. ^ Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-16-8.
  4. ^ Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.
  5. ^ Ereskovsky A. V. (2010). The Comparative Embryology of Sponges. Springer. ISBN 978-90-481-8574-0. 
  6. ^ McGeady, T. A.; Quinn, P. J.; FitzPatrick, E. S.; Ryan, M. T. (26. 6. 2006). Veterinary Embryology (jezik: engleski). Wiley. ISBN 9781405111478. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]