Hercegovački zvončić

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Šablon:TaksokvirVodič za izradu taksokvira
Hercegovački zvončić
Campanula hercegovina
Status zaštite: Ugroženi
Sistematika
Carstvo Plantae
Koljeno Eudikotiledone
Porodica Campanulaceae
Rod Campanula
Vrsta C. hercegovina

Hercegovački zvončić (lat. Campanula hercegovina) je biljka porodice Campanulaceae: zvončići. U hromosomskoj garnituri ima 2n=24.[1]

Opis[uredi | uredi izvor]

Hercegovački zvončić je lomljiva viseća trajnica dužine 12-20, ponekad i 40 cm. Ima debeli, poluodrvenjeni kvrgavi rizomom koji može duboko prodrijeti i u uske pukotine krečnjačkih litica. Stabljike su mu broj­ne, uglaste, ispresavijane. Listovi sterilnih jedinki su okupljeni u čupercima, jajoliki, zašiljeni, pri bazi srcoliki, bu­brežasti. Obostrano imaju po 2-3 zuba, a peteljke su oko tri puta duže od lamine.

Cvjeta od juna do augusta. Cvjetovi su u vršnim grozdovima, iz kategorije malocvjetnih (2-5), a brakteja ima 1-3; linearno su srpaste ili ljuspaste. Kru­nica je gola, svijetlomodra, do tretine rascijepljena na pet trokutastih režnjeva. Duga je od 14 (rijetko do oko 16-20, a ponekad i 22 mm.

Plod ovog zvončića je zavrnuta čahura, u kojoj je mnogo sjemenki. Otvara se sa strane, zahvaljujući 3-5 rupica, a sam vrh ploda ostaje zatvoren. Sjemenke su sitne, dužine oko 1 mm, a široke oko 0,3 mm. Vre­tenaste su i svijetlosmeđe, gole površine.

Ekologija i rasprostranjenje[uredi | uredi izvor]

Staništa hercegovačkog zvončića su pukotine okomitih, (polu)zasjenjenih krečnjackih i krecnjacko-dolomi­tskih stijena, od montanog do subalpskog po­jasa, obično na nadmorskim visinama od oko 1.150-1.500 m (u dnu kanjona Neretve i Dive Grabovice i na 240 m). Takve pozicije su tokom godine izlozena visokim temperaturnim ekstremima. Karateri­stična je vrsta endemske asocijacije koju obilježava Heliospermum retzdorffiani i Oreocherzogietus (Rhamnetus) il­lyricae.

Ovaj zvončić je endem Jugoistočnih Dinarida, do Albanije. U BiH, odnosno Hercegovini najveće lokalne populacije su u kanjoni Neretve, Rakitnice, Dive Grabovice, Drežnice, na Prenju, Čvrsnici, [[Čabulja|Čabulji], Piasi i Veležu[potrebna odrednica].

Loccus classicus je u Hercegovini: Prenj, Tisovica (A. Degen. 20. 7. 1886.)

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Šilić Č. (1990): Endemične biljke, 3. izdanje. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 86-01-02557-9.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]