Blagaj (Mostar)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Za druga značenja pojma Blagaj pogledajte Blagaj (čvor).
Blagaj (Mostar)
Blagaj Ceilings.jpg
Sufijska tekija pored izvora Bune
Grb Položaj
Nedostaje grb
Položaj naselja Blagaj (Mostar)
Osnovne informacije
Entitet: Federacija BiH
Kanton: Hercegovačko-neretvanski
Općina: Mostar
Stanovništvo: 1.804 popis (1991)
Pozivni broj: (+387) 36
Poštanski broj: 88 201

Blagaj je naselje u Hercegovini, u južnom dijelu Bosne i Hercegovine, 7 km južno od Mostara. Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, naseljeno mjesto Blagaj imalo je 1.804 stanovnika, sljedećeg nacionalnog sastava:

Prema procjenama iz 2002. godine, Blagaj ima otprilike 3.040 stanovnika. To je samo 66% od stanovništva prije rata (4.446) u cijeloj mjesnoj zajednici. Treba napomenuti da je u blizini Blagaja izvor Bune, najveći kraški izvor u Evropi, pored kojeg se nalazi čuvena sufijska tekija. U okolini Blagaja također postoji ribogojilište i restoran, te dvorac iz 15. vijeka.

Historija[uredi | uredi izvor]

U antičkom dobu na području Blagaja je postojalo ilirska utvrda i rimski castrum. U vrijeme bizantskog cara Justinijana izgrađeno je nekoliko utvrđenih gradova na tom poručju. Blagaj se spominje u Konstantin Porfirogenetovom djelu De administrando imperio (O upravljanju imperijom) kao "Bona", dio Zahumlja. Kroz Blagaj je prolazio put iz Dubrovnika i Drijeva, pa se račvao prema unutrašnjosti Bosne i prema drinskim rezidencijama Kosača.Za vrijeme Stefana Nemanje Zahumlje je bilo pod dominacijom Raške države, i krajem 12. stoljeća župan Jurko je podigao crkvu svetog Kuzme i Damjana. Blagaj se nalazio u okviru župe Bišće i činio je centar Humske zemlje. Do 14. st. područje je pod raškom, a od tada pod bosanskom vlašću. U Bišću (Podgradina) i Blagaju su rezidencijalna mjesta bosanskih vladara koja oni povremeno posjećuju. U 15. st. u istoj funkciji su u rukama vojvode Sandalja Hranića i njegovog sinovca hercega Stjepana Vukčića iz roda Kosače sve do dolaska Osmanlija 1466. U historijskim izvorima Blagaj je prvi put spomenut 1423. U podnožju tvrđave jača naselje sa jakom privrednom djelatnošću, stambenom i obrazovnom infrastrukturom orijentalnog tipa (džamija, dva kamena mosta na Buni i tekija). U blizini Blagaja je izvor rijeke Bune koji predstavlja najveći kraški izvor u Evropi. Pored izvora Bune nalazi se čuvena sufijska tekija.

Za vrijeme Osmanlija Blagaj je bio sjedište Blagajskog vilajeta, potom kadiluka i podijeljen je na nekoliko mahala, među kojih su Carska, Hasanagina, Bunska i Galičići. Grad je imao sedam džamija, dva hana, četiri musafirhane, medresu, dva mekteba, tekiju, četiri kamena mosta na rijeci Buni, jedan na Bunici i dva na ponornici Posrt, kiraethanu i sedam mlinica s dvadeset osam mlinova. Do 1835. godine Bošnjaci muslimani čine većinu stanovništva, no za vrijeme austrougarskog razdoblja kršćana (katolika i pravoslavaca) je dvostruko više. U to doba izgrađena je katolička crkva 1908. god. i pravoslavna crkva 1893. godine. Poslije su dograđeni zvonici 1933. do katoličke i 1934. do pravoslavne crkve.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Jagoda Serdarević, Prilog bibliografiji Blagaja (Mostar), Hercegovina 15-16, Mostar 2003, 235-256.
  • Ćiro Truhelka, Naši gradovi, Sarajevo 1904, 63-69.
  • Hamdija KreševljakovićHamdija Kapidžić, Stari hercegovački gradovi, Naše starine 2, Sarajevo 1954, 9-10.
  • Desanka Kovačević-Kojić, Gradska naselja srednjovjekovne bosanske države, Sarajevo 1978, 115.
  • Pavao Anđelić, Bišće i Blagaj, politički centar Humske zemlje u srednjem vijeku, Hercegovina 1, Mostar 1981, 41-72.
  • Marko Popović, Vladarski i vlasteoski dvor u srednjovekovnoj Bosni, Zbornik za istoriju BiH 2, Beograd 1997, 24.
  • Aleksandar Ratković, Blagajska tvrđava u svjetlu najnovijih istraživanja, Hercegovina 10, Mostar 1998, 7-16.
  • Esad Kurtović, Bišće i Blagaj u doba vojvode Sandalja Hranića Kosače, Zbornik radova Naučni skup 'Prirodno-graditeljska cjelina blagajske tekije i vrela Bune' 10.05. 2007. godine, Medžlis islamske zajednice Mostar, Mostar 2009, 34-54. [1]

Meteorološka stanica Blagaj[uredi | uredi izvor]

Meteorološka stanica Blagaj nalazi se na samom ulazu u Blagaj na udaljenosti od 35 metra od rijeke Bune. Sa ove meteorološke stanice podaci se prosljeđuju u Federalni meteorološki zavod Sarajevo. Podaci se za klimatološke svrhe vrše tri puta dnevno u 7,14 i 21 sat, dok od 2006. godine automatskom stanicom mjerenja se vrše svakog sata.

Galerija[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: