Numidija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Mapa Numidije 220. godine p. n. e.

Numidija ( latinski Numidia ), je u antičko doba bila berbersko kraljevstvo, a kasnije i rimska provincija koja je obuhvatala područja današnjeg Alžira i Tunisa. Stanovnici Numidije bila su razna berberska plemena a najvažniji su bili Masili koji su živjeli na istoku Namibije i Masesile koji su živjeli u zapadnoj Namibiji. Za Numibiju se smatra da je to bila prva velika država na prostoru Alžira. Glavni grad Numidije je bio Cirta (danas Constantine).

Historija[uredi | uredi izvor]

Nezavisna Numibija[uredi | uredi izvor]

Ime Numibija prvi put spominje historičar Polibije tokom 3. vijeka p. n. e. za teritorij koji je prostirao zapadno od Kartage, uključujući cijeli sjeverni Alžir, od rijeke Muluja, oko 160 km zapadno od grada Orana.[1] Oko 1000. godine p. n. e. stanovnici Numibije su se počeli baviti poljoprivredom i uzgojem jahaćih konja. Razvoj poljoprivrede, zanatstva i razmjena proizvoda, naročito s Kartagom, čiju je vlast Numidija također i priznavala, dovela je do raspadanja prvobitne društvene zajednice i osnivanja robovlasničke države negdje u 3. vijeku p. n. e. U 2. vijeku p. n. e. u Numidiji se razvila robna trgovina, osnovani su novi gradovi, osnovana redovna vojska, u kojoj se posebno isticala konjica, a stvoreno je i lokalno pismo.

Drugi punski rat[uredi | uredi izvor]

Na početku Drugog punskog rata, Masili su pod vodstvom svog kralja Gala bili na strani Kartage, a Masesili su pod Sifaksom prvo bili na strani Rimljana, da bi potom prešli na stranu Kartage. 206. godine p. n. e. novi kralj Masila, Masinisa je prešao na stranu Rimljana zbog čega je poslije pobjede Rimljana u 2. punskom ratu kao znak zahvale dobio Sifaksovu zemlju i dijelove Kartage tako da je poslije ovog rata Masinis zagospodario cijelom Numidijom.

Rat sa Rimom[uredi | uredi izvor]

Nakon smrti Masinisa, na numidijski tron je došao njegov sin Micips. Poslije njegove smrti, 118. godine p. n. e. na vlast je došao Jugurta koji je bio vrlo popularan među Nubijcima a koji je 111. godine p. n. e. doveo do rata sa Rimljanima. U početku je Rimljane predvodio konzul Quintus Caecilius Metlea. Frustriran zbog nedostatka inicijative i beskrajno dugih i neefikasnih kampanja, Gaj Marije odlazi iz Numibije u Rim gdje biva izabran za konzula. Po povratku u Namibiju preuzima kontrolu nad rimskom vojskom te šalje zapovjednika Lucija Kornelija Sulu kao izaslanstvo u susjednu Mauritanija u cilju eliminisanja podrške koju je Mauritanija pružala Jugurtu. Uz pomoć Bokusa I, kralja Mauritanije. Sula hvata Jugurta do dovodi do okončanja rata između Numibije i Rima 105. godine p. n. e. Jugurta je pogubljen 104. godine p. n. e. nakon parade ulicama Rimu u čast pobjede Gaj Marija nad Nubijcima.

Podijeljeno kraljevstvo[uredi | uredi izvor]

Nakon smrti Jugurte, teritoriju daleko na zapadu Numidije prisvojio je Bokh I, kralj Mauritanije. Ostatkom kraljevstva su i dalje vladali nasljednici. Smatra se da je nakon smrti kralja Gaude 88. p.n.e. kraljevstvo podijeljeno na jedno veće istočno i manje zapadno kraljevstvo. Kraljevi istočnog kraljevstva su kovali vlastiti novac dok o tome u slučaju zapadnog kraljevstva ne postoje pouzdani podaci. pretpostavlja se da su zapadni kraljevi bili vazali istočne kraljevine.[2][3]

Građanski rat između Cezarove Rimska republika i Pompeja okončao je nezavisnošću Numidije 46. p.n.e. Zapadno kraljevstvo, sa teritorijom između Save (Oued Soummam) i rijeke Ampsage pripalo je kralju Bokhu II, dok je istočno kraljevstvo postalo rimska provincija. Ostatak zapadnog kraljevstva zajedno sa gradom Cirta nakratko je postalo autonomna kneževina pod vlašću Publiusa Sitiusoma. Između 44. i 40. p.n.e. staro zapadno kraljevstvo ponovo se našlo pod vlašću numidijskog kralja Arabia, koji je ubio Sitiusoma i zauzeo njegovo mjesto. Učestvovao je u rimskim građanskim ratovima gdje je i izgubio život.[3]

Rimska provincija[uredi | uredi izvor]

Nakon smrti Jugurta i pobjede Rimljana, Numidija se raspada. Zapadni dio je priključen Mauritaniji dok je ostatak podijeljen između lokalnih vladara. 46. godine p. n. e., nakon građanskog rata između Gaj Julije Cezara i Pompeja Velikog i pobjede Cezara Namibija postaje rimska provincija Afrika Nova. 25. godine p. n. e., nakon što na tron Mauritanije dolazi Juba II, Numidija je pripojena Mauritaniji. Kao rimska provincija Numidija je doživjela velik kulturni razvoj, sve dok je Vandali nisu 430. godine potpuno razorili.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Numidia, Encyclopædia Britannica 1911
  2. ^ Duane W. Roller (2003), The World of Juba II and Kleopatra Selene: Royal Scholarship on Rome's African Frontier, New York: Routledge, str. 25 .
  3. ^ a b Gabriel Camps (1989) [published online 2012], "Arabion", Encyclopédie berbère, 6: Antilopes–Arzuges, Aix-en-Provence: Edisud, str. 831–34, pristupljeno 13 February 2017 .

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]