Dvostruki šah

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black king 8
7 7
6 6
5 5
4 alt= white bishop 4
3 3
2 alt= white rook 2
1 alt= white king 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
U ovoj poziciji 1.Le6++ jeste tipični dvostruki šah.

U šahu, dvostruki šah jeste šah koji daju 2 figure istovremeno.[1][2] U šahovskoj notaciji skoro uvijek je predstavljen isto kao i obični šah ("+"), ali se ponekad označava i "++" (međutim, ovaj drugi znak također se ponekad koristi da se označi mat[3]).

Diskusija[uredi | uredi izvor]

Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 alt= black king 6
5 alt= black pawn alt= white pawn 5
4 alt= white bishop alt= white rook 4
3 3
2 2
1 alt= white king 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija koja ilustrira kako je dvostruki šah moguć, a da pomaknutom figurom nije dat šah. Posljednji potez crnog bio je 1...g7–g5.

Najčešći oblik dvostrukog šaha uključuje jednu figuru koja se pomjera da dadne šah i istovremeno otkriveni šah od figure iza pomaknute. (Takav šah je inherentni dio vrste prigušenog mata poznatog kao Philidorova ostavština.) Jedini mogući odgovor na dvostruki šah jeste pomjeranje kralja pošto uzimanje figure koja daje šah nije opcija budući da ih ima dvije (osim ako je upravo kralj taj koji uzima figuru, a pritom bježi iz šaha od druge figure), a ni blokiranje nije moguće jer postoje 2 linije napada.

U izuzetnim okolnostima moguće je da pomaknuta figura ne učestvuje u dvostrukom šahu. Jedini način da se ovo desi u standardnom šahu jest u slučaju uzimanja en passant. U poziciji prikazanoj desno crni je upravo odigrao 1...g7–g5. Bijeli odgovara potezom 2.hxg6ep++. Rezultat je dvostruki šah iako bijeli pješak koji je pomaknut ne daje šah. (Jedan šah je od topa, otkriven uzimanjem pješakom, a drugi je od lovca, otkriven uklanjanjem crnog pješaka.) Ovakav dvostruki šah izuzetno je rijedak u praksi, ali se ponekad nalazi u šahovskim problemima.

Iz prakse[uredi | uredi izvor]

Réti–Tartakower, 1910.
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black rook alt= black knight alt= black bishop alt= black king alt= black bishop alt= black rook 8
7 alt= black pawn alt= black pawn alt= black pawn alt= black pawn alt= black pawn 7
6 alt= black pawn 6
5 alt= black queen 5
4 alt= black knight 4
3 alt= white queen 3
2 alt= white pawn alt= white pawn alt= white pawn alt= white bishop alt= white pawn alt= white pawn alt= white pawn 2
1 alt= white king alt= white rook alt= white bishop alt= white knight alt= white rook 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija nakon 8...Sxe4??
Anderssen–Dufresne, 1852.
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black rook alt= black king alt= black rook 8
7 alt= black pawn alt= black bishop alt= black pawn alt= black pawn alt= black knight alt= black pawn alt= black pawn 7
6 alt= black bishop alt= black knight alt= white pawn 6
5 5
4 alt= white queen 4
3 alt= white bishop alt= white pawn alt= white bishop alt= black queen 3
2 alt= white pawn alt= white pawn alt= white pawn alt= white pawn 2
1 alt= white rook alt= white rook alt= white king 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Pozicija nakon 19...Dxf3?


Aron Nimzowitsch napisao je: "Čak i najljeniji kralj bezglavo bježi suočen sa dvostrukim šahom."[4] Zbog toga što je jedini mogući odgovor na dvostruki šah pomjeranje kralja, on je često važan taktički motiv.[1] Poznat primjer nalazi se u partiji RétiTartakower (Beč, 1910) do kojeg je došlo nakon: 1.e4 c6 2.d4 d5 3.Sc3 dxe4 4.Sxe4 Sf6 5.Dd3 e5?! 6.dxe5 Da5+ 7.Ld2 Dxe5 8.0-0-0! Sxe4?? 9.Dd8+!! (žrtvovanje dame kako bi se namjestio dvostruki šah) Kxd8 10.Lg5++ i bijeli matira nakon 10...Ke8 11.Td8# ili 10...Kc7 11.Ld8#.[5]

Dvostruki šah viđen je i u čuvenoj "Evergrin-partiji", AnderssenDufresne (1852).[2] Anderssen je pobijedio sljedećom kombinacijom: 20.Txe7+! Sxe7 21.Dxd7+!! (opet žrtva dame kako bi se namjestio smrtonosni dvostruki šah) Kxd7 22.Lf5++ Ke8 (ili 22...Kc6 23.Ld7#) 23.Ld7+ Kf8 24.Lxe7#.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Hooper, David (1992), The Oxford Companion to Chess (second ed.), Oxford University Press, str. 113, ISBN 0-19-866164-9 
  2. ^ a b Golombek, Harry (1977), Golombek's Encyclopedia of Chess, Crown Publishing, str. 88, ISBN 0-517-53146-1 
  3. ^ Tim Just, Daniel Burg, U.S. Chess Federation's Official Rules of Chess, 5. izdanje, 2003; ISBN 978-0-8129-2, p. 218
  4. ^ Nimzowitsch, Aron (1947), Moj sistem (second ed.), David McKay, str. 130, ISBN 0-679-14025-5 
  5. ^ Chernev, Irving (1955), 1000 Best Short Games of Chess, Simon and Schuster, str. 18