Kralj (šah)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Za druga značenja pojma Kralj pogledajte Kralj (čvor).
Bijeli kralj
Crni kralj
Šahovski simbol kralja

Kralj (♔, ♚) je najvažnija figura u šahu. Cilj igre jest zarobiti protivnikovog kralja tako da bijeg nije moguć (mat). Ako kralja napada neka figura, tj. ako mu prijeti uzimanjem, kaže se da je u šahu i igrač mora ukloniti tu prijetnju u idućem potezu. Ako se to ne može uraditi, kaže se da je kralj matiran. Iako je kralj najvažnija figura, obično je i najslabija u igri dok se ne dođe u završnicu. Oznaka kralja u algebarskoj notaciji je K.

Kretanje[uredi | uredi izvor]

Bijeli počinje s kraljem na 1. redu, desno od dame. Crni počinje s kraljem tačno nasuprot bijelog kralja. Kad su polja označena kao u algebarskoj notaciji, bijeli kralj na početku partije nalazi se na e1, a crni na e8.

Kralj se može kretati po 1 polje u svim pravcima osim ako dotično polje ne zauzima druga prijateljska figura ili ako bi se tim potezom kralj doveo u šah-poziciju. Rezultat ovoga je da suprotni kraljevi nikad ne mogu zauzeti polja odmah do onog drugog kralja (vidi članak opozicija), ali kralj može dati otkriveni šah kad se skloni s putanje lovcu, topu ili dami.

Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black king 8
7 7
6 6
5 5
4 4
3 3
2 2
1 alt= white king 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Početni položaj kraljeva
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 8
7 7
6 6
5 alt= white circle alt= white circle alt= white circle 5
4 alt= white circle alt= white king alt= white circle 4
3 alt= white circle alt= white circle alt= white circle 3
2 2
1 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Mogući potezi kraljem kad nema drugih figura oko njega ili prijetnji
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
8 alt= black rook 8
7 alt= black queen 7
6 alt= white knight 6
5 alt= cross alt= cross alt= cross 5
4 alt= white pawn alt= cross alt= black king alt= cross 4
3 alt= cross alt= cross alt= cross alt= white queen 3
2 alt= white bishop alt= white circle alt= white circle alt= cross 2
1 alt= white rook alt= white circle alt= white king alt= cross 1
Solid white.svg a b c d e f g h Solid white.svg
Mogući potezi kraljem kad mu prepreku čini granica table ili druge figure. Crni kralj ne može na polja pod udarom bijelog lovca, bijelog skakača, bijele dame ili bijelog pješaka, a bijeli kralj ne može na polja pod udarom crne dame. Bijeli je upravo odigrao Td1#, matiravši crnog kralja.

Rokada[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Rokada
Rokada

Kralj također može izvesti i specijalni potez zajedno s topom, koji se zove rokada. U ovom potezu kralj se pomjera 2 polja prema jednom od njegovih topova, a top "preskače" kralja i staje na polju do njega. Rokada je dozvoljena samo u slučaju da se ni kralj ni top nisu prethodno pomjerali, kad su polja između njih slobodna, kad kralj nije u šahu ili kad kralj ne mora preći preko "tučenih polja" ili završiti kretanje na tučenom polju (polje pod udarom protivnikove figure). U zavisnosti od toga na koju se stranu pravi rokada, razlikuju se velika i mala rokada.

Status u partijama[uredi | uredi izvor]

Šah i mat[uredi | uredi izvor]

Glavne stranice: Šah (šah) i Mat
Šahovske
figure
Chess klt45.svg Kralj
Chess qlt45.svg Dama
Chess rlt45.svg Top
Chess blt45.svg Lovac
Chess nlt45.svg Skakač
Chess plt45.svg Pješak

Kad igrač napadne protivnikovog kralja, kaže se da je taj kralj u šahu i napadnuti igrač mora odmah skloniti kralja iz opasnosti ili ga zaštititi drugom figurom. Postoje 3 načina da se kralj zaštiti od šaha:

  • pomjeriti kralja na polje koje nije pod napadom
  • postaviti neku figuru između kralja i figure koja ga napada, kako bi se prekinula linija vatre (ovo nije moguće kad je figura koja napada skakač ili kad se radi o dvostrukom šahu)
  • uzeti figuru koja napada.

Ako nijedan od ova 3 načina nije moguć, kralj je doživio šah-mat i igrač čiji je to kralj izgubio je partiju.

Pat[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Pat

Pat-pozicija za igrača koji je na potezu nastaje:

  • kad nema legalnih poteza
  • kad igračev kralj nije u šahu
  • kad ne može igrati bilo kojom drugom figurom.

Ako dođe do ove pozicije, kaže se da je kralj u patu i partija se završava remijem. Igrač koji ima vrlo malo (ili nimalo) šanse da pobijedi često će pokušati varkom namamiti protivnika da omaškom dovede njegovog kralja u pat-poziciju kako bi izbjegao poraz.

Uloga u igri[uredi | uredi izvor]

U otvaranju ili središnjici kralj će rijetko igrati aktivnu ulogu u razvijanju napadačkih ili odbrambenih pozicija. Igrač obično pokušava zaštititi kralja na ivici table, iza svojih pješaka. U završnici, međutim, kralj izlazi iz skrovišta i igra aktivnu ulogu kao napadačka figura i također se koristi da pomogne u promociji preostalih pješaka.

Teško je procijeniti relativnu vrijednost kralja u odnosu na ostale figure jer ne može biti pojeden ili razmijenjen. U ovom smislu njegova vrijednost je beskonačna. Ali ako se procjenjuje kraljeva korisnost kao napadačke figure u završnici partije, često se smatra da je malo jači od lovca ili konja - Lasker mu je u djelu Lasker's Chess Primer dodijelio vrijednost skakača i pješaka (tj. 4 poena na skali relativne vrijednosti šahovskih figura). Bolji je od skakača u odbrani obližnjih pješaka, a bolji je od lovca u napadanju pješaka.

Unicode[uredi | uredi izvor]

Unicode definira 2 koda za kralja:

U+2654 White Chess King (HTML ♔)

U+265A Black Chess King (HTML ♚)

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: