Trenje

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži

Trenje je sila koja se suprostavlja relativnom kretanju, ili tendencija prema takvom kretanju, dviju površine koje se dodiruju. To nije fundamentalna sila, jer je čine elektromagnetne sile između atoma. Kada se površine, koje su u kontaktu, kreću relativno u suprotnim smjerovima, trenje između ta dva objekta pretvara kinetičku energiju u termalnu energiju, tj. u toplotu. Trenje između čvrstih tijela i fluida (gasovi ili tečnosti) se naziva otpor sredstva. Trenje u elektroničnim krugovima se zove električni otpor. Suprotno popularnom mišljenju, trenje klizanja nije uzrokovano grubošću površine, već hemijskim vezanjem između površina - prijanjanjem dvaju površina jedna o drugu.[1]

Klasična aproksimacija[uredi | uredi izvor]

Klasična aproksimacija sile trenja između dva čvrsta tijela je poznato kao Coulombovo trenje, koje je dobilo naziv po Charles-Augustin de Coulombu. Jednačina glasi:

F_f \le \mu N \,,

gdje je:

\mu koeficijent trenja, koje je empirijsko svojstvo materijala u kontaktu,
N normalna sila, koja je okomita na površina u kontaktu , te
F_f sila trenja, ili, u slučaju ravnoteže, maksimalna vrijednost sile trenja.

Za površine u relativnom kretanju, \mu je koeficijent kinetičkog trenja (pogledajte ispod), Coulombovo trenje (čitaj: Kulonovo) jeste jednako F_f, a sila trenja je usmjerena suprotno od smijera kretanja jedne površine u odnosu na drugu (pri računanju trenja između dvije slobodne površine koje se kreću jedna preko druge, jedna od njih se uvijek izbacuje i zamjenjuje odgovarajućim reakcijama).

Za površine u mirovanju, \mu je koeficijent statičkog trenja (koje je najčešće veće od kinetičkog), Coulombovo trenje može poprimiti bilo koju vrijednost od nule do F_f, a smijer sile trenja je suprotan od smijera kojim bi se tijelo kretalo, da nije u ravnoteži.

Koeficijent trenja[uredi | uredi izvor]

Glavna stranica: Koeficijent trenja

Koeficijent trenja je bezdimenzionalna skalarna vrijednost koja opisuje odnos sile trenja između dva tijela i sile koja ih spaja ili čuva spojene. Ovaj koeficijent zavisi od materijala od kojeg su predmeti napravljeni. Vrijednost koeficijenta trenja se kreće u rasponu od nule pa do jedan (0-1).

Vrste trenja[uredi | uredi izvor]

Statičko trenje[uredi | uredi izvor]

Sila trenja mirovanja (ili statičkog trenja) jednaka je po intenzitetu i pravcu, a suprotna po smijeru, ukupnoj spoljašnjoj sili koja djeluje na tijelo u pravcu paralelnom podlozi.

Fmax=M*N

M-koef. st. trenja N-normalna sila

Kinetičko trenje[uredi | uredi izvor]

Primjeri kinetičkog trenja:

Smanjenje trenja[uredi | uredi izvor]

Sprave[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Tehnike[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Maziva[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Energija trenja[uredi | uredi izvor]

Po zakonu o očuvanju energije, energija se ne uništava pri trenju, iako ima gubitaka u sistemu trenja. Energija se transformiše iz drugih oblika u toplotu.

Kada se neki predmet gurne uz površinu, količina energije koja se pretvori u toplotu se dobija na slijedeći način:

E = \mu_k  \int N(x) dx\,
gdje je:
N normalna sila,
μk koeficijent kinetičkog trenja,
x koordinata duž koje se predmet kreće.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Beatty, William J. "Recurring science misconceptions in K-6 textbooks". Retrieved 2007-06-08.

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


Nuvola apps kalzium.svg Nedovršeni članak Trenje koji govori o fizici treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: