Antonije i Kleopatra

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
ANTONIJE I KLEOPATRA
Autor William Shakespeare, 1623.
Originalni naziv Antony and Cleopatra
Jezik engleski
Žanr tragedija
Vrsta djela drama
Vrijeme i mjesto nastanka 1606-1607, London
Vrijeme radnje 40-30. p. n. e.
Mjesto radnje Rimska imperija i Egipat
Glavni lik Antonije, Kleopatra

Antonije i Kleopatra (naslov Prvog folija: Tragedija Anthonija i Kleopatre) je tragedija Williama Shakespearea. Predstavu je prva izvela pozorišna trupa King's Men, bilo u Blackfriars Theatre ili u Theatre Globe oko 1607. godine,[1][2] a njeno prvo pojavljivanje u štampi bilo je u Prvom foliju 1623.

Radnja se zasniva na prijevodu Plutarhovog historijskog djela Usporedni životi u Engleskoj Thomasa Northa iz 1579. godine, a prati odnos Kleopatre i Marka Antonija iz vremena sicilijanske pobune i samoubistva Kleopatre tokom završnog rata Rimske Republike. Glavni protivnik je Oktavijan August​, jedan od Antonijevih trijumvirat kolega iz Drugog trijumvirata i prvi car Rimskog Carstva. Tragedija je uglavnom postavljena u Rimskoj Republici i Ptolemejskom Egiptu i karakteriše je brza promjena geografske lokacije i lingvističkog registra, dok se ona izmjenjuje između senzualne, maštovite Aleksandrije i pragmatičnijeg, strogog Rima.

Mnogi smatraju Shakespeareovu Kleopatru, koju rimski konzul Ahenobarb opisuje kao "beskonačnu raznolikost", kao jedan od najsloženijih i najrazvijenijih ženskih likova u radu dramskog pisca.[3] Često je isprazna i pati od histeričnog rastrojstva ličnosti čime izaziva publiku gotovo do prezira. U isto vrijeme, Shakespeare ulaže u nju i Antonija sa tragičnom veličinom. Ove kontradiktorne karakteristike dovele su do slavno podijeljenih kritičkih odgovora.[4] Teško je odrediti Marka Antonija i Kleopatru kao pripadnike jednog žanra. Ovo pozorišno djelo može se opisati kao historijska predstava (iako se ne pridržava u potpunosti historijskih prikaza), kao tragedija (iako ne sasvim u aristotelovskom smislu), kao komedija, kao romansa, a prema nekim kritičarima, kao što je McCarter,[5] i kao problemska predstava. Sve što se sa sigurnošću može reći je da je to rimska predstava, a možda i nastavak još jedne od Shakespeareovih tragedija poput Julija Cezara.

O autoru[uredi | uredi izvor]

Glavni članak: William Shakespeare

Radnja[uredi | uredi izvor]

Kleopatra, slika engleskog slikara Johna Williama Waterhouse iz 1888. godine.

Marko Antonije kao jedan od pripadnika iz trijumvirata Rimske Republike, zajedno sa Oktavijem Augustom i Markom Emilijem Lepidom - zanemario je svoje vojničke dužnosti nakon što ga je Egipatska kraljica Kleopatra prevarila. On ignorša domaće probleme Rima, uključujući i činjenicu da se njegova treća supruga Fulvija pobunila protiv Oktavija i potom umrla.

Oktavija zove Antonija nazad u Rim iz Aleksandrije da mu pomogne u borbi protiv Seksta Pompeja, Menekrata i Menasa, tri ozloglašena pirata Mediterana. U Aleksandriji, Kleopatra moli Antonija da ne ide, i premda opetovano potvrđuje svoju duboku strastvenu ljubav prema njoj, on na kraju odlazi. Članovi trijumvirata se sastaju u Rimu, gdje su Marko Antonije i Oktavijan August privremeno odložili njihova neslaganja. Oktavijanov general [Marko Vipsanije Agripa]] sugeriše da Antonije treba da oženi Oktavijanovu sestru Oktaviju, da bi učvrstio prijateljsku vezu između ova dva čovjeka, što Antonije prihvata. Antonijev poručnik Enobarb zna da ga Oktavija nikada ne može zadovoljiti nakon Kleopatre. U čuvenom odlomku on opisuje Kleopatrine čari: "Starost ne može da je uvehne, niti običaji da je otrcaju / Njena beskonačna raznolikost: predmet prezira za druge žene".

Proročica upozorava Marka Antonija da će sigurno izgubiti ako ikad pokuša da se bori protiv Octavija Augusta.

U Egiptu, Kleopatra saznaje o Antonijevom braku sa Oktavijom i žestoko se osvećuje glasniku koji joj donosi vijesti. Smiruje se tek onda kada je njeni dvorjani uvjeravaju da je Oktavija ružna: niskog rasta, niskog čelan, okrugla lica i loše kose.

Prije bitke, trijumvirci pregovaraju sa Sekstom Pompejem i nude mu primirje. Može zadržati Siciliju i Sardiniju, ali im mora pomoći da "oslobode more od gusara" i pošalju im počast. Nakon nekog oklijevanja Sekst Pompej se slaže. Oni se upuštaju u pijanu proslavu u Sekstovoj galiji, iako strogi Oktavije August ​​odlazi rano i trijezan sa zabave. Menas predlaže Sekstu da ubije tri trijumvirca i da postane vladar Rimske Republike, ali odbija smatrajući to nečasnim. Nakon što Antonije napušta Rim i odlazi za Atinu, Oktavije ​​i Lepid prekidaju primirje sa Sekstom i ratuju protiv njega. Ovakav razvoj događaja nailazi na neodobravanje Marka Antonije, koji je bijesan zbog toga.

On se vraća u helenističku Aleksandriju, gdje kruniše Kleopatru i sebe kao vladare Egipta i istočne trećine Rimske Republike (što je bio Antonijev udio kao jednog od članova trijumvirata). Optužuje Oktavija Augusta da mu nije dao svoj dio Sekstovih zemalja, a bio je i ljut zbog toga što je Lepid, koga je Oktavije ​​zatvorio, izvan trijumvirata. Oktavije ​​se slaže sa ranijim zahtjevom, ali je bio veoma nezadovoljan onim što je Antonije ranije veċ učinio.

U ovoj baroknoj viziji Bitke kod Akcijuma koju je naslikao flamanski slkar Laureys a Castro 1672. godine, Kleopatra bježi (u donjem lijevom uglu slike) na brodu sa likom Fortune, rimske boginje sreċe.

Marko Antonije se priprema za borbu protiv Oktavija. Enobarb poziva Antonija da se bori na kopnu, gdje ima prednost, umjesto na moru, gdje je mornarica Oktavija lakša, pokretnija i bolje opremljena. Antonije odbija, jer ga je Oktavije ​​izazvao da se bori na moru. Kleopatra obećava svoju flotu da pomogne Antoniju. Međutim, tokom bitke kod Akcija blizu zapadne obale Grčke, Kleopatra bježi sa svojih šezdeset brodova, a Antonije je prati, ostavljajući svoje vojne snage prepuštajuċi ih sigurnom porazu. Osramoċen zbog onoga što je učinio za ljubav Kleopatre, Antonije joj prigovara da ga je učinila kukavicom, ali iznad svega izražava i svoju istinitu i duboku ljubav prema njoj, govoreći:

"Daj mi poljubac, čak i to je dovoljno da me utješi."

Oktavije ​​šalje glasnika da zamoli Kleopatru da se odrekne Antonija i pređe na njegovu stranu. Ona oklijeva i koketira sa glasnikom, kada Antonije ulazi i ljutito osuđuje njeno ponašanje. On šalje glasnika da bude kažnjen šibanjem. Na kraju, on oprašta Kleopatri i obećava da će se boriti za nju, ovaj put na kopnu.

Uoči bitke, Antonijevi vojnici čuju čudne znakove, koje tumače kao boga Herkula koji je napustio Antonijevu zaštitu. Štaviše, Enobarb koji je bio Antonijev dugogodišnji poručnik, napušta ga i prelazi na Oktavijanovu stranu. Umjesto da zaplijeni njegovu vojnu opremu, koju Enobarb nije ponio sa sobom kada je pobjegao, Antonije naređuje da se vojna oprema pošalje Enobarbu. On je bio toliko dirnut Antonijevom velikodušnošću da je se zastidio zbog svoje vlastite nelojalnosti, te umire od slomljenog srca.

Antonije gubi bitku dok ga njegove vojne snage masovno napuštaju, dok on istovremeno osuđuje Kleopatru izgovarajuċi:

"Ova pokvarena Egipċanka me je izdala."

Odlučuje da je ubije zbog izdaje. Kleopatra odlučuje da je jedini način da osvoji Antonijevu ljubav tako što ċe da mu pošalje poruku da se ubila, umirući sa njegovim imenom na usnama. Zaključavši se u svojim odajama Kleopatra je čekala Antonijev povratak.

Smrt Kleopatre, slikarsko djelo Reginalda Arthura iz 1892. godine.

Njen plan je neuspješan: umjesto da se vrati i sa žaljenjem vidi "mrtvu" Kleopatru, Antonije odlučuje da njegov život više nije vrijedan življenja. On moli jednog od njegovih pomoćnika, Erosa, da ga probije mačem, ali Eros ne može podnijeti da to učini i izvršava samoubistvo. Antonije se divi Erosovoj hrabrosti i pokušava da učini isto, ali samo uspijeva da se rani. U velikoj boli saznaje da je Kleopatra zaista živa. Sa velikim naporom ustaje, te dolazi do njenih odaja gdje umire u njenom naručju. Oktavije ​​ide Kleopatri pokušavajući da je ubijedi da se preda. Ona ljutito odbija, jer ne može da zamisli ništa gore od toga da bude vođena okovana u lancima po ulicama Rima i da zauvijek bude proglašena za negativca.

Kleopatra je izdana i Rimljani je odvode u pritvor. Ona daje Oktaviju svoju verziju potpunog prikaza njenog bogatstva, ali izdaje je njen blagajnik, koji tvrdi da ona skriva svoje blago. Oktavije je uvjerava da ga ne zanima njezino bogatstvo, ali Dolabella je upozorava da on namjerava da je paradira tokom njegovog trijumfalnog povratka u Rim.

Kleopatra se ubija nakon ugriza otrovne zmije, zamišljajući kako će ponovo sresti Antonija u zagrobnom životu. Njene služavke Iras i Čarmijan također umiru, Iras od srca, a Čarmijan od ugriza druge otrovnice. Oktavije otkriva mrtva tijela i doživljava mješovite emocije žaljenja i srdžbe. Antonijeva i Kleopatrina smrt ostavljaju ga slobodnim da se proglasi prvim rimskim carem, ali isto tako osjeća i određenu naklonost prema njima. Zbog toga naređuje javnu vojnu sahranu.

Jezik i stil[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Likovi[uredi | uredi izvor]

  • Marko Antonije
  • Kleopatra
  • Oktavijan Cezar
  • Oktavija

i drugi sporedni likovi.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Barroll, J. Leeds (1965). "The Chronology of Shakespeare's Jacobean Plays and the Dating of Antony and Cleopatra". u Smith, Gordon R. Essays on Shakespeare. University Park, Pennsylvania: Penn State University Press. str. 115–62. ISBN 9780271730622. 
  2. ^ Shakespeare, William (1998). "The Jacobean Antony and Cleopatra". u Madelaine, Richard. Antony and Cleopatra. Cambridge: Cambridge University Press. str. 14–7. ISBN 9780521443067. 
  3. ^ Neill, Michael, ed. Antony and Cleopatra. Oxford: Oxford University Press, 1994
  4. ^ Bevington, David, ed. Antony and Cleopatra. Cambridge: Cambridge University Press, 1990: 12–14 ISBN 0521848334.
  5. ^ "Antony & Cleopatra – McCarter Theatre Center". 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


Books-aj.svg aj ashton 01.svg Nedovršeni članak Antonije i Kleopatra koji govori o književnosti treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.