Etna

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Za druga značenja, pogledajte Etna (čvor).
Etna
Sicilija

Etna (italijanski: Mongibello; sicilijanski: Mungibeddu; latinski: Aetna; grčki: Αίτνα) je aktivni stratovulkan koji se nalazi na istočnoj obali Sicilije između gradova Messine i Katanije. Leži iznad konvergentne ivice Afričke i Euroazijske ploče. To je najviši aktivni vulkan u Europi i najviši vrh u Italiji sa trenutnom visinom od 3.326 m (10.912 ft) mada to varira od erupcija. Etna pokriva područje od 1.190 km2 (459 kvadratnih milja) sa bazalnim opsegom od 140 km (87 milja). To ga čini daleko najvećim od tri aktivna vulkana u Italiji i približno dva i po puta većim od Vezuva. Samo ga vulkan Teide na Kanarskim ostrvima nadmašuje u čitavom europsko-sjevernoafričkom regionu zapadno od Crnog mora. Prema grčkoj mitologiji, bog neba Zeus je pod ovim vulkanom zarobio smrtonosno čudovište Tifon.

Etna je jedan od najaktivnijih svjetskih vulkana i u gotovo konstantnom stanju aktivnosti. Plodno vulkansko tlo podržava opsežnu poljoprivredu sa vinogradima i voćnjacima rasprostranjenim po nižim padinama i širokim nizinama Katanije na jugu. Zbog njegove historije nedavnih aktivnosti i obližnjeg stanovništva, Etna je od strane Ujedinjenih nacija proglašena vulkanom desetljeća. U junu 2013. godine dodata je na UNESCO-vu listu svjetske baštine.

Etna je najvjerovatnije nastala prije oko milion godina erupcijom ispod mora. Prije oko 35.000 godina Etna je ispuštala velike količine lave, te su se ostaci pepela mogli naći i oko Rima, 800 km sjeverno. Najveća erupcija u posljednjih 1000 godina desila se 1669. godine kada je izbačeno otprilike 830 miliona m3 lave. Na južnim obroncima planine zabilježeni su i jaki zemljotresi. Poptuno je uništen zapadni dio grada Catanie. Najveće erupcije 20. vijeka bile su 1928, 1949, 1971, 1983, 1992.

Ime najvjerovatnije potiče od grčkog etna što znači gorim. Zbog česte aktivnosti bila je idealna za antičke pisce koji su je smatrali djelom bogova. Posljednja[kada?] erupcija ovog vulkana nanijela je velike štete.[potreban citat]