Messerschmitt Bf 109

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Messerschmitt Bf 109
Bundesarchiv Bild 101I-662-6659-37, Flugzeug Messerschmitt Me 109 Recolored.jpg
Messerschmitt Bf 109 G-6 "JG 27" u letu 1943.
Model G-6
Proizvođač Bayerische Flugzeugwerke Messerschmitt
Dizajnirao Willhelm Emil Messerschmitt
Prvi let 28. maj 1935.
Glavni korisnici Njemačka
Mađarska, Rumunija, Jugoslavija ukupno 15
Varijante preko 70 varijanti

Messerschmitt Bf 109 bio je njemački avion-lovac u Drugom svjetskom ratu. Konstruirao ga je Wilhelm Emil "Willy" Messerschmitt početkom 1930-ih. Jedan je od prvih modernih lovaca tadašnjeg doba. Trup je bio "monokok" konstrukcije, kod koje većinu opterećenja nosi metalna oplata jer unutrašnjost nema poprečnih elemenata. Imao je uvlačive točkove a poklopac kabine iznad trupa omogućavao je pogled na sve strane.

Razvoj[uredi | uredi izvor]

Proizvodnja Bf 109 1943. godine.

Messerschmitt Bf 109 je njemački lovački avion koga je konstruisao Wilhelm Emil "Willy" Messerschmitt i Robert Lusser početkom 1930-tih godina 20. vijeka. Bio je to prvi moderni lovački avion tog doba sa potpuno metalnom monokok strukturom, zatvorenom kabinom i uvlačećim stajnim trapom. Oznaka Bf potiče od incijala firme Bayerische Flugzeugwerke - bavarska avionska industrija, koju je Willy Messerschmittot kupio 1932. godine, nakon bankrota firme. Messerschmitt Bf 109 je imao prvi uspješan let 28. maja 1935. U početku je osmišljen kao presretač, da bi od kasnije razvijenih modela postao višenamenski avion, služeći kao pratilac bombardera, lovac-bombarder, dnevni, noćni, za sve meteo uslove, jurišnik, i kao izviđački avion. Nalazio se u aktivnoj upotrebi u nekoliko država tokom Drugog svjetskog rata, kao i u nekoliko zemalja nakon rata. Bf 109 je lovački avion koji je proizveden u najviše primjeraka u istoriji, ukupno je napravljeno 33.984 letelica od 1936. do aprila 1945. Messerschmitt Bf 109 je ušao u borbenu upotrebu za vrijeme Španskog građanskog rata, a nalazio se aktivno u službi i do početka mlaznog doba, na samom kraju Drugog svjetskog rata.

Formacija Bf 109 u letu.
Bf 109 G-2 u Muzeju Vazduhoplovstva - Beograd. Ovi lovački avioni korišćeni su u JRV do 1953. godine.

Za vrijeme ratnog perioda predstavljao je udarnog kostolomca lovačke snage Luftwaffe. Ovaj vojni avion je iznedrio veliki broj letačkih asova, koji su po broju ostvarenih vazdušnih pobjeda postali pravi predatori. Na Bf 109 su letelji njemački asovi koji su zauzeli prva tri mjesta po broju ostvarenih pobeda u Drugom svjetskom ratu, i za koje se zajedno tvrdi da imaju 928 pobjeda, većinu ostvarenih na Istočnom frontu. Najuspešniji pilot lovac u istoriji vazduhoplovstva, Njemac Erich Hartmann, koji je tokom rata leteo isključivo na ovom tipu aviona, postigao je 352 vazdušne pobjede, dok je Gerhard Berkhorn postigao 301 pobjedu, a Gunther Rall 275 pobjeda. Pored njih, na ovom avionu je Hans-Joachim Marseille, postao broj jedan as u Sjevernoafričkoj kampanji ostvarivši 158 pobjeda. Na ovom lovačkom avionu su leteli i brojni njemački saveznici, poput Finca Ilmari Juutilainen, koji drži rekord sa 94 pobjeda među nenjemačkim asovima, a iza njega odmah slede piloti iz Italije, Rumunije, Hrvatske, Bugarske i Mađarske. Prvo obaranje Bf 109 u vazdušnoj borbi dogodilo se 8. jula 1937. godine iznad Madrida za vrijeme građanskog rata u Španiji. Tada su jugoslavenski i sovjetski piloti dobrovoljci, Božidar—Boško Petrović i Jevgenij Ptuhin, iz Španskih republikanskih vazduhoplovnih snaga leteći na dvokrilnim Polikarpovima I-15 zajedno oborili jedan Messerschmitt Bf 109 fašističkog vazduhoplovstva generala Franciska Franca. Prvi i jedini sukob između dve formacije Bf 109 dogodio se iznad Beograda za vrijeme njemačke i italijanske invazije na Jugoslaviju aprila 1941. godine, jer su obe suprostavljene strane, Luftwaffe i VVKJ, imale u svom sastavu ovaj lovački avion.

Lovački avion kog je pokretao Daimler-Benzov motor hlađen na vodu. Bio je to lovac kratkog daha jer je u zraku mogao provesti svega 90 minuta i to je jedan od razloga što su Nijemci izgubili Bitku za Britaniju. Jedina prednost koju je imao pred svojim najvećim neprijateljem Supermarine Spitfireom je bila u tome što je mogao postići veću nadmorsku visinu leta. Za vrijeme Drugog svjetskog rata proizvedeno je oko 35.000 komada ovih aviona uz stalnu doradu. Zadnji model bio je K-4.

Neki izvori označavaju Bf 109 kao Me-109, ali to je prihvaćeno tek kasnije toom rata i na drugim tipovima aviona istog konstruktora.

Gotovo svi oblici Bf 109 korišteni su i u drugim avijacijama osim matičnog Luftwaffea. Avijacije Španije, Kraljevine Jugoslavije, Nezavisne Države Hrvatske, Finske, Italije, Rumunije, Bugarske, Mađarske, Slovačke, Švicarske također su ih koristili. U Kraljevini Jugoslaviji čak se dogodio i paradoks da su se ti zrakoplovi sukobili s istim zrakoplovima Luftwaffea kada je nacistička Njemačka napala Kraljevinu Jugoslaviju. NDH je pred kraj Drugog svjetskog rata čak dobila i moderne zrakoplove Bf 109G-10 i G-14, ali u manjem broju. Dio je uništen, dio je prešao u ruke partizanskih snaga, a najmanje dva su preletjela u Italiju na kraju rata.

Nakon rata određeni broj zrakoplova sastavljen je od dijelova nađenih u tvornicama u Čehoslovačkoj (na osnovi modela G i K) i Španiji (na osnovi modela E). Na oba modela postavljena je zamjenska pogonska grupa. Izraelska ratna avijacija je čak koristila avione iz Čehoslovačke u ratnim operacijama.

Neslužbena "imena" pojedinih varijanti:

A - Anton
B - Berta
C - Cezar
D - Dora
E - Emil
F - Friedrich
G - Gustav
K - Karl.

Tehnički podaci (Bf 109 G6/U4)[uredi | uredi izvor]

Podaci Jedinice
Godine proizvodnje 1935-1946 (1946. u Španiji pod Hispano)
Firma Messerschmitt
Raspon krila 9,92 m
Dužina 9,02 m
Visina 3,40 m
Površina krila 16,05 m2
Težina (prazan) 2670 kg
Mogući tovar -
Težina (maksimalna pri startu) 3150 kg
Putnici -
Posada 1
Brzina 621 km/h
Visina leta 11.750 m
Dužina leta 720 km
Pogon Daimler-Benz DB 605AM
Snaga 1325 kW (1800 KS)
Naoružanje tri topa 30 mm, 2 mitraljeza 13 mm

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Literatura[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]