Dušična kiselina

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dušična kiselina
Nitric acid resonance median.svg
Općenito
Hemijski spojDušična kiselina
Druga imenaNitratna kiselina, azotna kiselina
Molekularna formulaHNO3
CAS registarski broj7697-37-2
Kratki opisbezbojna tečnost
Osobine1
Molarna masa63.012 g/mol
Agregatno stanjetečno
Gustoća1.51 g/cm3
Tačka topljenja-42 °C
Tačka ključanja83 °C
Rastvorljivostmiješa se s vodom u svim omjerima
Dipolni moment2,17
Rizičnost
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
4
0
OX
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima.

Dušična kiselina (IUPAC: Hidrogen-nitrat, eng. - nitric acid) ili nitratna kiselina je napoznatija i najstabilnija kiselina dušika, sa oksidirajućim djelovanjem. U čistom stanju je bezbojna, dok pri stajanju može da poprimi žutu boju, zbog akumulacije oksida dušika (NO2). Sinteza dušične kiseline je prvi put opisana u 9. vijeku od strane arapskog hemičara Džabir ibn Hajjana.

Dobijanje[uredi | uredi izvor]

Nitratna kiselina se dobija po Ostwaldovom postupku, kojeg je razvio Wilhelm Ostwald 1902. godine. Smjesa zraka sa 10% zapreminskih procenata amonijaka se zagrijava na 850 °C pod pritiskom 5 atm i propušta kroz katalizator (legura platine i rodijuma):

4NH3 + 5 O2 → 4 NO + 6H2O

Nastali oksid NO reaguje sa kisikom:

2NO + O2 → 2NO2

U apsorbirajućim tornjevima nastali oksid reaguje sa vodom dajući nitratnu kiselinu:

3NO2 + H2O → 2HNO3 + NO

Osobine[uredi | uredi izvor]

Dušična kiselina se može miješati s vodom u svim omjerima. Poznata su dva čvrsta hidrata ove kiseline: monohidrat (HNO3·H2O) i trihidrat (HNO3·3H2O). Dušična kiselina je jak elektrolit i potpuno je disocirana na ione u vodenom rastvoru.