Urugvaj

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Istočna Republika Urugvaj
República Oriental del Uruguay
Zastava Urugvaja Grb Urugvaja
Zastava Grb
Himna"Himno Nacional de Uruguay"
Položaj Urugvaja
Glavni grad Montevideo
Službeni jezik španski
Državno uređenje  
 -  Predsjednik José Mujica
Nezavisnost 28. august 1828 
Površina
 -  Ukupno 176.215 km2
 -  Vode (%) 1.5
Stanovništvo
 -  Ukupno 3,460,607 (134.)
 -  Gustoća stanovništva 19/km2 
Valuta urugvajski peso
Vremenska zona UTC -3, ljeti UTC -2
Internet domena .uy
Pozivni broj +598

Urugvaj, ili zvanično Istočna republika Urugvaj, odnosno Republika istočno od Urugvaj rijeke je država koja se nalazi u jugoistočnom dijelu Južne Amerike. Na sjeveru graniči sa Brazilom, na zapadu sa rijekom Urugvaj, morskim rukavcem Río de la Plata (Rijeka srebra) i Argentinom na jugozapadu, te na kraju sa Atlanskim okeanom na jugoistoku. Gotovo polovina stanovništva živi u glavnom i ujedno najvećem gradu, Montevideu. Urugvaj je druga najmanja nezavisna država Južne Amerike, veća jedino od Surinamea, a također je politički i ekonomski najaviše stabilna [1].

Historija[uredi | uredi izvor]

Stanovnike Urugvaja prije evropske kolonizacije su činila različita plemena lovaca, od kojih je najpoznatije bilo pleme Charrua indijanaca, koje je paragvajsko pleme Guarani indijanaca natjeralo na selidbu na jug. Ime Urugvaj dolazi iz Guarani jezika i ima mnoštvo različitih značenja, budući da je Guarana veoma aglutinativan jezik. Dva od mnoštva značenja su "rijeka Urusa" (Urus je vrsta ptice) i "rijeka šarolikih ili 'obojenih' činčila".

Španci su na teritoriju današnjeg Urugvaja došli 1516, ali je žestok otpor indijanaca, te nedostatak srebra i zlata, uslovio samo manje naseobine tokom 16. i 17. vijeka. U ovom periodu Urugvaj je bio predmet razmirice između Španaca i Portugalaca. 1603. Španci uvode stočarstvo, koje postaje izvor bogatstva u regionu. Prvu trajnu naseobinu na teritoriji današnjeg Urugvaja su osnovali Španci 1624. godine u Sorianu, na Rio Negro (Crna rijeka). Tokom 1661-71. Portugalci grade utvrdu u Colonia del Sacramento. Španska kolonizacija se povećava kako Španija pokušava da umanju portugalsko širenje prema granicama Brazila.

Glavni grad Montevideo su osnovali Španci početkom 18. vijeka da služi kao vojno uporište; prirodna luka ovoga grada uskoro postaje komercijalni centar koji se počinje takmičiti sa glavnim gradom Argentine, Buenos Airesom. Historija Urugvaja tokom 19. vijeka je oblikovana stalnim borbama između Španaca, Britanaca, Portugalaca i kolonijalnih snaga za prevlast nad aregentinsko-brazilsko-urugvajskim regionom. Tokom rata sa Španijom, 1806. i 1807. godine, britanska armija pokušava da osvoji Buenos Aires. Kao rezultat ovoga, početkom 1807. godine, britanska armija okupira Montevideo te ga drži pod svojom vlašću do sredine iste godine kada odlaze u napad na Buenos Aires.

Vlada[uredi | uredi izvor]

Državno uređenje[uredi | uredi izvor]

Predsjednik Urugvaja je istovremeno šef države i šef vlade, u mješovitom višepartijskom sistemu demokratski ustrojene republike. Vlada ima izvršnu vlast, dok legislativnu vlast dijeli sa dva tijela Generalne skupštine Urugvaja. Sudstvo je nezavisno od izvršne i legislativne vlasti.

Politika[uredi | uredi izvor]

Tokom većine urugvajske historije, na čelu države su se nalazili predstavnici Colorado i Nacionalne stranke. Međutim, u periodu između 1973. i 1985. godine, a kao odgovor na nerede uzrokovane od strane komunistički nastrojenog urbanog gerila pokreta MLN-T, čiji su sljedbenici bili poznati pod imenom Tupamarosi, Urugvaj se nalazio pod vojnom vlašću. Tokom ovog perioda, Generalna skupština je bila prvo suspendirana, pa onda ukinuta, da bi je zamjenilo tridesetočlano Vijeće države (Consejo de Estado). Od 1976. vrhovno vladajuće tijelo je bilo Vijeće naroda (Consejo de la Nación), koje je bilo sastavljeno od Vijeća države i dvadeset i osam vojnih predstavnika. Demokratija se vraća u Urugvaj 1984. ponovnim uspostavljanjem Generalne skupštine, te izborom Julio María Sanguinetti Cairolo, člana Colorado stranke, na mjesto predsjednika 1985. godine [2]. Izbori u oktobru 2004. su na vlast doveli Encuentro Progresista-Frente Amplio-Nueva Mayoría, koaliciju socijalista, bivših Tupamarosa, komunista i socijaldemokrata, koja ima većinu u oba doma parlamenta, kao i predsjednika Tabaré Vázquez Rosas koje je pobjedio na izborima sa velikom većinom.

Direktna demokratija[uredi | uredi izvor]

Urugvajski ustav iz 1967. godine dozvoljava građanima osporavanje zakona usvojenih od strane parlamenta, kao i predlaganje novih zakona korištenjem referenduma. Tokom posljednjih 15 godina ova metoda je korištena nekoliko puta - za potvrdu amnestije članovima vojske, zaustavljanje privatizacije javne kompanije za vodu, odbranu penzionerskih primanja i zaštitu vodenih resursa.

Političke podjele[uredi | uredi izvor]

Urugvaj se sastoji od 19 administrativnih odjela (departamentos):


Mapa administrativnih odjela Urugvaja
Odjel Područje (km2) Stanovništvo* Glavni grad
Artigas 11,928 78,019 Artigas
Canelones 4,536 485,028 Canelones
Cerro Largo 13,648 86,564 Melo
Colonia 6,106 119,266 Colonia del Sacramento
Durazno 11,643 58,859 Durazno
Flores 5,144 25,104 Trinidad
Florida 10,417 68,181 Florida
Lavalleja 10,016 60,925 Minas
Maldonado 4,793 140,192 Maldonado
Montevideo 530 1,326,064 Montevideo
Paysandú 13,922 113,244 Paysandú
Río Negro 9,282 53,989 Fray Bentos
Rivera 9,370 104,921 Rivera
Rocha 10,551 69,937 Rocha
Salto 14,163 123,120 Salto
San José 4,992 103,104 San José de Mayo
Soriano 9,008 84,563 Mercedes
Tacuarembó 15,438 90,489 Tacuarembó
Treinta y Tres 9,676 49,318 Treinta y Tres
*2004

Geografija[uredi | uredi izvor]

Urugvaj se prostire na 176,214 kvadratnih kilometara kontinentalnog zemljišta i 142,199 kvadratnih kilometara teritorijalnih voda i malih riječnih ostrva. Reljef se pretežno se sastoji od ravnica i niskih brdskih lanaca (cuchillas), te plodne obalne nizije. Urugvaj ima četiri riječna bazena ili delte, rijeke Urugvaj, Negro, Plate i jezero Merin, a največa rijeka je Rio Negro (Crna rijeka). Najviši vrh Urugvaja, koji se nalazi u planinskom lancu Carape je Cerro, visine 513,66 metara.

Klima je u Urugvaju umjerena, ali prilično topla pa su temperature ispod nule gotove nepoznate. Zbog ravnog reljefa zemlja je izložena brzim premještanjima vremenskih fronti, te pamperu, hladnom i povremenom vrlo jakom vjetru koji puše s argentinskih pampa.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Privreda Urugvaja su oslanja na izvozno orijentiran poljoprivredni sektor, dobro obrazovanu radnu snaga, visoku razina državne potrošnje i razvijeni sektor industrije. uslužni sektor. U zadnjih nekoliko godina Urugvaj je usmjerio svoje napore na razvoj informatičke industrije i postao najvećim latinoameričkim izvoznikom softvera.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Urugvajci su dio španske jezične i kulturne sfere, iako četvrtina stanovništva potječe iz Italije. Oko 88% stanovnika porijeklom su iz Evropa|Evrope, s 8% mestika i 4% crnaca. Religija je službeno odvojena od države, a najveća je vjerska zajednica Katolička crkva kojoj pripada 66% stanovništva, uz manje protestantsku (2%) i jevrejsku (1%) zajednicu, te veliku grupu ateista i agnostika (31%).

Urugvaj se ističe visokom stopom pismenosti stanovništva, velikom srednjom klasom i ravnomjernom raspodjelom nacionalnog bogatstva. U posljednje dvije decenije oko 500.000 Urugvajaca emigriralo je, uglavnom u Brazil i Argentinu. Dobna struktura stanovništva je prilično nepovoljna zbog niskog nataliteta, visoke očekivane životne dobi i velike emigracije mladih.

Kultura[uredi | uredi izvor]

Za kulturu Urugvaja odgovorno je Ministarstvo obrazovanja i kulture (Ministerio de Educación y Cultura). Promovisanju kulture doprinosi i visok stepen pismenosti, te veliki broj javnih i privatnih radio i televizijskih stanica. Poznata vladina institucija SODRE (skraćenica za "Zvanični servis za radio, televiziju i primjenjenu umjetnost") zadužena je za kulturne aktivnosti Urugvaja. Osnovana još 1929. godine, SODRE između ostalog upravlja simfonijskim orkestrom, ansamblima kamerne muzike i baleta, te horom.


Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Transparency.org
  2. ^ Rast vojne vlasti u Urugvaju

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]



Noia 64 apps locale.png Nedovršeni članak Urugvaj koji govori o državama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: