Velež (planina)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Za druga značenja pojma Velež pogledajte Velež (čvor).
Koordinate: 43°19′57″S 18°00′12″I / 43.3325, 18.00333
Velež
planina
Put prema Veleži
Put prema Veleži
Etimologija: Veles
Država Bosna i Hercegovina
Regija Hercegovina
Planinski sistem Dinaridi
Nadmorska visina 1.969 m.i.m.
Koordinate 43°19′57″S 18°00′12″I / 43.3325, 18.00333
Orogeneza alpska
Period mezozoik
Pristup pješačenje, makadamski put

Pokaži običnu kartu

Pokaži topografsku kartu
Blue pog.svg

Velež (grč. Chelmos oros, lat. Mons Vecenicus) jeste krečnjačka planina u Hercegovini. Nalazi se istočno od Mostara. Pruža se smjerom sjeveroistok-jugozapad sa grebenom dužine 13 km. Najviši vrh je Botin (1969 m). Ime je dobila po slavenskom bogu Velesu.

Na njoj raste nekoliko endemskih vrsta koje ne rastu nigdje drugo (npr, Pulsatilla velezensis i Edraianthus murbeckii). Za Velež je vezano i ime srednjovjekovne bosanske župe Večenike. Sjeveroistočna granica ove župe bila je upravo Velež. Na padinama planine i području Podveležja nalaze se brojni tumulusi, kameni krugovi, nekropole stećaka, tzv. grčki bunarevi, što svjedoči o dugom kontinuitetu prisutnosti ljudi u blizini ove planine. Sporadični pašnjaci i šume koriste se za ispašu stoke. Vode ima jako malo; većinom se skuplja u jamama iznad gornje šumske granice nakon topljenja snijega. Izvori se nalaze tek u njenom podnožju, a najveći i najpoznatiji je vrelo Bune u Blagaju.

Legende[uredi | uredi izvor]

Kod stanovnika Podveležja Velež ima mitski status i za nju su vezane brojne legende, od toga da se u samoj planini krije 7 (u drugoj verziji: 77) vrela, koje samo posebna družina može pronaći, da se u korini (magla koja se često proteže vršnim grebenom planine) kriju vile[1], pa do toga da se u jednoj pećini na Veleži leže bura (u Podveležju se bura naziva i veleštak), ali se taji u kojoj. Na Veleži postoji i kultna šuma zvana Tisovac.

Rod[uredi | uredi izvor]

Iako je riječ Velež naizgled muškog roda, deklinira se kao imenica ženskog roda i-vrste (Vȅlēž-Velèži-Velèži). Kad se upotrijebi u muškom rodu, odnosi se na FK Velež.[2]

Galerija[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Bilješke[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Prisluškivanje vila u Podveležju", Centar za kulturno naslijeđe Mostar, 24. 2. 2013.
  2. ^ Asim Peco, "Rod i promjena planine Velež", Most, br. 142, septembar 2001.

Reference[uredi | uredi izvor]

  • Tvrtko Kanaet, Podveležje i Podvelešci, Naučno društvo SR BiH, Djela knjige VI, odjeljenje istorijsko-filoloških nauka, knjiga 3, Sarajevo, 1955.
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: