Odžaci (Konjic)

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Za druga značenja, pogledajte Odžaci (čvor).
Koordinate: 43°31′08″N 18°13′40″E / 43.5189°N 18.2278°E / 43.5189; 18.2278
Odžaci
(naselje)
Bjelimići.jpg
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton Flag of Herzegovina-Neretva Canton.png Hercegovačko-neretvanski
Općina Konjic
Koordinate 43°31′08″N 18°13′40″E / 43.5189°N 18.2278°E / 43.5189; 18.2278
Stanovništvo
 - Naselje 105 (1991)
Vremenska zona Srednjoevropsko vrijeme
Pozivni broj (+387) 36
Matični broj 127728[1]
Matični broj općine 10529
Odžaci u Bosni i Hercegovini

Odžaci su naseljeno mjesto u općini Konjic, Bosna i Hercegovina.[2] 'Naselje Odžaci su sjedište MZ Bjelimići. Većinu stanovnika čine Bošnjaci. Ime Odžaci može dolaziti od slavenske modifikacije turske riječi "odžak", što znači "dimnjak" ili "kula", a najvjerovatnije je nazvano po nekoliko kula (tj. odžaka) begova Šurkovića koje su u tom selu sagrađene prije oko 400 godina.[3]

Historija[uredi | uredi izvor]

Poznato je da je humski velikaš Juraj Čemerović, koji je bio u službi hercega Stjepana, imao svoj dvor u lokalitetu današnjih Odžaka, kao i svoje posjede, koji su kasnije bili u timaru begova Šurkovića (Anđelić 1982: 88, 99). Za samo naselje ne zna se tačno kad je osnovano. Jedino naziv Odžaci, koji se najvjerovatnije odnosi na spomenute odžake, ukazuje na to otkad otprilike postoje pod tim imenom, a spominjanje posjeda Juraja Čemerovića govori da je moguće da je naselje oko posjeda postojalo i prije osmanlijske okupacije Bosne. Inače, prostor naselja Odžaci prije dolaska Osmanlija pripadao je Zagorskoj župi i naselju koje se u poveljama spominje kao Bjelimići i u čijoj je blizini srednjovjekovna utvrda Veletin (blizu današnjeg sela Ocrkavlje u Bjelimićima).[3]

Historijsko područje – Nekropola sa stećcima Gradić u Odžacima, proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. [4] Na lokalitetu Gradić evidentirano je 100 stećaka, od čega 98 sanduka i 2 ukrašena sljemenjaka. Obrada stećaka je neujednačena, orijentirani su u pravcu istok-zapad u nizovima.

Historijsko područje – Nekropola sa stećcima Česmina glava u Odžacima, takođe proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. [5] Na ovom lokalitetu evidentirano je 68 stećaka, od čega 63 sanduka i 5 sljemenjaka. Stećci su dobro obrađeni, svi su neukrašeni i orijentirani u pravcu istok–zapad.

U ovm naselju postoji i treća nekropola, Ježeprasina, sa oko 130 stećaka).

Historijska građevina – Šurkovića (Odžakovića) kula u Odžacima, je još jedan nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. [6] Kula, kao stambeno-fortifikacijski objekat, predstavlja „poseban tip starije muslimanske kuće... poluutvrđeni dvorac feudalaca i, po svoj prilici, izdanak stambene kulture srednjeg vijeka. Obično su ih gradili spahije, zaimi i kapetani. Svega 37 porodica u Hercegovini posjedovalo je beglučke komplekse veće od 575.000 m2, a među njima je i porodica Šurkovića iz Odžaka, U selu nalazile su se do sredine XX vijeka tri kule i više odžaka. Uz svakoj od kula bio je bunar. Hamdija Kreševljaković ih datira u 16-17 vijek. Pošto je objekat već duže vremena van upotrebe, unutrašnjost objekta je u zapuštenom stanju.


Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Sastav stanovništva – naselje Odžaci
2013.[7]1991.[7]1981.[8]1971.[9]
Osoba80 (100,0%)105 (100,0%)153 (100,0%)177 (100,0%)
Bošnjaci1 98 (93,33%)1 142 (92,81%)1 152 (85,88%)
Hrvati7 (6,667%)8 (5,229%)15 (8,475%)
Jugoslaveni2 (1,307%)3 (1,695%)
Srbi1 (0,654%)3 (1,695%)
Ostali4 (2,260%)
  1. 1 Modalitet Muslimani se danas označava kao modalitet Bošnjaci.

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Hamdija Kreševljaković, Naše starine - Godišnjak Zavoda za zaštitu spomenika kulture Bosne i Hercegovine, broj II. Sarajevo: 1954. -Kule i odžaci u Bosni i Hercegovini

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Sistematski spisak općina i naselja". fzs.ba. Pristupljeno 4. 11. 2015. 
  2. ^ "Općina Konjic". nasbih.com. Pristupljeno 4. 11. 2015. 
  3. ^ a b HAMDIJA KREŠEVLJAKOVIĆ, KULE I ODŽACI U BOSNI I HERCEGOVINI - LES CHATEAUX - FORTS ET LES MANOIRS (ODŽAK) DE BOSNIE ET HERZEGOVINE)
  4. ^ "Nekropola sa stećcima Gradić u Odžacima". kons.gov.ba. Pristupljeno 13. 3. 2016. 
  5. ^ "Nekropola sa stećcima Česmina glava u Odžacima". kons.gov.ba. Pristupljeno 13. 3. 2016. 
  6. ^ "Šurkovića (Odžakovića) kula u Odžacima". kons.gov.ba. Pristupljeno 13. 3. 2016. 
  7. ^ a b "Nezavisna Agencija za Statistiku Bosne i Hercegovine, naselje Odžaci". nasbih.com. Pristupljeno 4. 11. 2015. 
  8. ^ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.". stat.gov.rs. Pristupljeno 4. 11. 2015. 
  9. ^ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.". stat.gov.rs. Pristupljeno 4. 11. 2015. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]