Bosanski ljiljan (simbol)
Bosanski ljiljan ili zlatni ljiljan heraldički je i historijski simbol koji se vezuje za srednjovjekovnu Bosnu. Prisutan je i na novcu, pečatima, zastavama, grbovima, stećcima, raznim ukrasnim predmetima i sl. Kao simbol počeo se upotrebljavati u srednjovjekovnoj bosanskoj državi, u vrijeme Tvrtka I Kotromanića, koja je za simbol uzela bosanski ljiljan.[1]
.svg)
U modernom periodu simbol je korišten na grbu i zastavi Republike Bosne i Hercegovine (1992–1998), a danas ima snažnu identitetsku i kulturnu simboliku.
Porijeklo ljiljana u grbu dinastije Kotromanića u historiografiji se često dovodi u vezu s heraldičkom tradicijom zapadne Evrope, posebno s anžuvinskim simbolima, imajući u vidu političke i dinastičke veze srednjovjekovne Bosne s Ugarskom u 14. stoljeću. Istovremeno, ne postoji jedinstven historiografski stav o direktnom porijeklu ovog motiva, a pojedini autori ukazuju na složenost političkih odnosa između Tvrtka I Kotromanića i anžuvinske krune u ranoj fazi njegove vladavine.
Grb zlatnih ljiljana kraljevske porodice Kotromanić sastoji se od šest zlatnih ljiljana na plavoj podlozi sa bijelom lentom. Dolaskom Osmanlija na područje Balkana i padom dinastije Kotromanić i sam grb je izašao iz upotrebe.
Pojava ljiljana u heraldičkom grbu dinastije Kotromanića tumačena je u različitim historiografskim pristupima unutar šire evropske tradicije heraldike. Simbol fleur‑de‑lis bio je raširen u zapadnoevropskoj heraldici srednjeg vijeka, gdje se javljao na grbovima i zastavama više dinastija i država, što ukazuje na moguć utjecaj evropskih heraldičkih sklonosti na aristokratsku simboliku u Bosni. Nema jedinstvenog historiografskog konsenzusa o direktnom porijeklu motiva ljiljana u bosanskom grbu, a pojedini autori smatraju da se njegovo značenje može razumjeti u kontekstu složenih političkih i kulturnih odnosa u 14. stoljeću.
Sa botaničke strane gledišta, lilium bosniacum je vrsta ljiljana autohtona za područje Bosne i Hercegovine, ali taksonomska veza između ove biljne vrste i srednjovjekovnog heraldičkog simbola ne može se potvrditi kao direktni izvor motivacije za njegovu upotrebu u srednjovjekovnoj heraldici.[2][3]
Moderna upotreba
[uredi | uredi izvor]Godine 1992. grb zlatnih ljiljana nalazi svoju ponovnu upotrebu sa proglašenjem nezavisne Republike Bosne i Hercegovine. Zastava Republike Bosne i Hercegovine se sastojala od grba zlatnih ljiljana na bijeloj podlozi. Ovo je bila i zastava sa zlatnim mačevima na kutovima grba Armije Republike Bosne i Hercegovine. Grb je uklesivan na mezarjima i na grobovima bošnjačkih boraca.
Zastava Republike Bosne i Hercegovine iz 1992. godine zamijenjena je aktuelnom 1998. nakon što Parlamentarna skupština Bosne i Hercegovine nije uspjela postići saglasnost o zajedničkom državnom simbolu u postdejtonskom ustavnom okviru. Pozivajući se na ovlasti predviđene Aneksom 10 Dejtonskog mirovnog sporazuma i Bonskim ovlastima, visoki predstavnik Carlos Westendorp 4. februara 1998. nametnuo je Zakon o zastavi Bosne i Hercegovine, čime je uvedena nova državna zastava.[4][5]
Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Enver Imamović, Korijeni Bosne i bosanstva; Portreti velikana bosanske historije (Odlomak Kralj Tvrtko I). Godina 1995.
- ↑ John V. A. Fine, Jr., The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, 1994.
- ↑ Noel Malcolm, Bosnia: A Short History, Macmillan, 1994.
- ↑ "Decision imposing the Law on the Flag of BiH – Office of the High Representative" (jezik: engleski). 1998. Pristupljeno 1. 3. 2026.
- ↑ "Šest ljiljana vezenih u zlatu: Koja je simbolika prve zastave Bosne i Hercegovine". Klix.ba. Pristupljeno 1. 3. 2026.
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]| Historija | .svg) | |
|---|---|---|
| Područja koja naseljavaju | ||
| Osobenosti | ||
| Organizacije | ||
| Simboli | ||
| Ostalo | ||