Stari Egipat

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Drevni Egipat)
Jump to navigation Jump to search
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Merge-arrows 2.svg Predloženo je da se ovaj članak spoji s člankom Historija starog Egipta.
Molimo da napišete svoje mišljenje na stranici za razgovor.
Velika Sfinga u Gizi i piramide Gize su među najprepoznatljivijim simbolima civilizacije starog Egipta.

Stari Egipat (od starogrčkog Απγυπτος, latinski Aegyptus, koptski Ⲭⲏⲙⲓ) je naziv historijske regije i kulture, te jedne od najznačajnijih civilizacija antičkog svijeta, koja je nastala u sjeveroistočnoj Africi, uz donji tok rijeke Nil u današnjem Egiptu. Historija drevnog Egipta se proteže približno 40 vijekova i prema istraživačima je podijeljena na preddinastički period (odnosi se na završetak prahistorijskog perioda), dinastički period (glavna faza postojanja egipatske civilizacije oko 27 vijekova) Makedonska kultura pod vlašću dinastije Ptolemej, rimski period (kao dio antičke rimske države, gdje je bila jedna od najvažnijih provincija Rimskog carstva). Vremenske granice postojanja drevne egipatske kulture (usvojene od strane istraživača), pokrivaju period od sredine 4. milenijuma prije nove ere do 4. vijeka nove ere Bizantijsko-koptski period (kao dio Bizantije). Iako već dio ranog Srednjeg vijeka, također se ponekad smatra dijelom istraživanja starog Egipta. Privremene granice počinju u 4. vijeku i završavaju arapskim osvajanjem Egipta u 7. vijeku.

Nastao je 3150. godine p.n.e. (prema konvencionalnoj egipatskoj hronologiji) ujedinjenjem Gornjeg i Donjeg Egipta pod prvim faraonom Menesom. Historija starog Egipta prati niz stabilnih kraljevina, koje su odvojene periodima relativne nestabilnosti koje su poznate kao srednji periodi: Staro carstvo u ranom bronzanom dobu, Srednje carstvo u srednjem bronzanom dobu i Novo carstvo u kasnom bronzanom dobu.

Stari Egipat je dostigao vrhunac svoje moći tokom perioda Novog carstva, nakon čega su ušli u period laganog opadanja. Antički Egipat je bio napadan i osvajan od strane mnogih stranih sila kao što su Kanaanci, Hiksi, Nubijci, Asirci, Babilonci, Perzijanci i Makedonci. Nakon smrti Aleksandra Velikog, jedan od njegovih generala, Ptolemej I Soter, se proglasio novim vladarem Egipta. Ovo novo Ptolemejsko kraljevstvo je vladalo Egiptom do 30. godine p.n.e., kada je palo pod vlast Rimskog carstva i postalo rimska provincija.

Uspon drevne egipatske civilizacije bio je uglavnom rezultat njene sposobnosti da se prilagodi uslovima koji su vladali u dolini rijeke i oko delte Nila. Redovna godišnja izlivanja, đubrenje zemljišta sa plodnim muljem, kao i organizacija sistema za navodnjavanje poljoprivrede omogućavali su proizvodnju žitarica u obilnim količinama, čime se osiguravao socijalni i kulturni razvoj. Koncentracija ljudskih i materijalnih resursa u rukama uprave doprinijela je stvaranju i održavanju kompleksne mreže kanala, pojavi regularne vojske i širenju trgovine, a postepenim razvojem rudarstva, terenske geodezije i građevinskih tehnologija bilo je moguće organizirati izgradnju monumentalnih građevina uz upotrebu velikog broja ljudi. Državni aparat kao sila prinude i organizovanja u drevnom Egiptu, bio je dobro razvijen i sastojao se od sveštenika, književnika i administratora na čelu sa faraonom, koji je često bio idolizovan u okviru složenog sistema religijskih vjerovanja sa razvijenim kultom pogrebnih obreda.

Drevni Egipat je ostavio ogromnu kulturnu baštinu za svjetsku civilizaciju, čija su se umjetnička djela u drevna vremena izvozila u različite dijelove svijeta i uveliko kopirala od strane umjetnika i vještih zanatlija iz drugih zemalja. Neobični arhitektonski oblici poput veličanstvenih piramida, hramova, palata i obeliska su vijekovima izazivale veliko zanimanje i nadahnjivali maštu putnika i istraživača. Egipatski majstori su stvorili prekrasne zidne slike i statue, savladali metode proizvodnje stakla i egipatske keramike i fajansa, a pjesnici i pisci stvorili su nove oblike u književnosti. Među naučnim dostignućima drevnih Egipćana bilo je značajno stvaranje originalnog sistema pisanja, matematičkog sistema, praktične sistema medicine, astronomskih opažanja i nastalog kalendara. Interesovanje za spomenike, artefakte i arheološka iskopavanja u drevnom Egiptu, koja je nastala na prijelazu iz 18. - 19. vijek, dovela je do stvaranja egiptološke nauke i pojave umjetničkih pravaca (egiptomanija, oživljavanje egipatske arhitekture).

Historija[uredi | uredi izvor]

Historija starog Egipta u onom dijelu iz kojeg su nam danas dostupni materijalni izvori obuhvata vrijeme od starog vijeka i pojave prvih civilizacija do zauzimanja ovog prostora od strane starog Rima. Ovo razdoblje se u historiji dijeli u nekoliko epoha.

Staroegipatska kultura je nastala u najranijim vremenima a tzv. egipatska visoka kultura je nastala u periodu ranih dinastija kada je u gornjem dijelu Egipta nastalo prvo carstvo. Kroz širenje prema sjeveru i delti Nila uz pomoć vojne sile, carstvo iz gornjeg Egipta je uspjelo osvojiti i donji Egipat te je s vremenom došlo do ujedinjenja obaju carstava.


Većina Egipćana u staro doba se bavila poljoprivredom i stočarstvom i posjedovala je manja ili veća polja koja su se nalazila u blizini rijeke Nil. Zahvaljujući pogodnoj klimi i godišnjem izlivanju vode iz rijeke, zemlja je bila pogodna za uzgoj pšenice, voća i povrća. Osnovne životinje koje su uzgajali stanovnici starog Egipta su bile koze, ovce i krave.


Religija[uredi | uredi izvor]

U starom Egiptu je svaki bog imao svoj vlastiti hram u kojem su se nalazili kipovi ovih bogova. Pošto je faraon ispočetka smatran visokim duhovnim bićem a kasnije kao posrednik između svijeta ljudi i duhovnog svijeta i on je imao svoj kip koji se koristio u određenim vjerskim ceremonijama za dobrobit zemlje.


Egipćani su se bavili astronomijom i pomoću položaja zvijezda su pokušavali odrediti vrijeme poplava. Kao referenca za poplave Nila im je služila zvijezda sothis (sirius).

Arhitektura[uredi | uredi izvor]

U rano doba nastaju građevine od cigle a nakon toga cigle polako zamjenjuje kamen. Najimpresivnije građevine iz staroegipatskog vremena su piramide. Najpoznatije su Keopsova piramida, Mikerinosova piramida i Kefrenova piramida. Piramide su simbolizirale povezanost između vječnog (vrh) i zemaljskog (osnova).

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]