Azeri

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Azeri
Azərbaycanlılar, Azərilər
آذربایجانلیلار ,آذری لر
Azeri 7.jpg
Ukupna populacija
od 21 - 30 miliona (procjena)
Značajno stanovništvo u
Flag of Azerbaijan.svg Azerbejdžan 8.172.000[1]
Flag of Iran.svg Iran 12-18 miliona[2][3][4][5]
Flag of Turkey.svg Turska 800.000
Flag of Russia.svg Rusija 622.000[6]
Flag of Georgia.svg Gruzija 284.761[7]
Flag of Kazakhstan.svg Kazahstan 78.300[8]
Flag of Germany.svg Njemačka 55.000
Flag of Ukraine.svg Ukrajina 45.200[9]
Flag of the Netherlands.svg Holandija 18.000[10]
Flag of the United Kingdom.svg Velika Britanija 15.000[11]
Flag of the United States.svg SAD 5.553 - 400.000[12][13]
Flag of Canada.svg Kanada 275.000[14]
Flag of Austria.svg Austrija 1.000[15]
Flag of Estonia.svg Estonija 800[16]
Flag of Australia.svg Australija 290[17]
Flag of Denmark.svg Danska 116
ostale države 30.000
Jezik
Azerbejdžanski jezik
Vjera
većina muslimani, manjina kršćani, bahá'í, zoroastrizam

Azeri (azerbejdžanski: آذریلر/Azәrilәr[18][19][20][21][22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][32][33][34][35][36][37][38][39][40]) su turkijski narod koji uglavnom živi u sjeverozapadnoj iranskoj regiji Azerbejdžan i suverenoj državi Azerbejdžan. Poslije Turaka Azeri su najbrojnija etnička grupa unutar Turkijske grupe naroda. Većina Azera su šiitski muslimani sa kulturnim naslijeđem i mješavinom turskih, iranskih i kavkaskih elemenata. Čine većinu stanovništva u Azerbejdžanu i drugu daleko najbrojniju etničku grupu u susjednom Iranu. Govore azerskim jezikom koji se ubraja u grupu turkijskih jezika.

Do rusko-perzijskih ratova Azeri su živjeli u jednoj državi. Naime nakon 1813. i 1828. godine, dio teritorije Kadžarskog carstva na Kavkazu su dodijeljene Ruskom carstvu, a sporazumima iz Gulistana 1813. i Torkamanchaya iz 1828. godine formirane su granice između carske Rusije i Kadžarskog carstva nakon čega su Azeri podijeljeni u dvije države.

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Rasprostranjenost azerbejdžanskog jezika

Velika većina Azera živi u Azerbejdžanu i Iranu. Procjenjuje se da njih između 11,2 i 20 miliona živi u Iranu, uglavnom u sjeverozapadnim provincijama. U državi Azerbejdžan živi oko 8 miliona Azera i čine većinu stanovništva te države. U dijaspori živi preko milion Azera i rasprostranjeni su u ostatku svijeta. Prema Ethnologue-u, na jugu Dagestana, Estonije, Gruzije, Kazahstana, Kirgistana, Rusije, Turkmenistana i Uzbekistana živi više od 1 milion govornika sjevernoazerbejdžanskog jezika.[41] Prema popisu stanovništva u Ermeniji iz 2001. godine u toj državi nije registrovan nijedan Azer zbog konflikta oko Nagornog Karabaha što je dovelo do izmjene stanovništva Ermenije.

Prema procjenama Azera ima od 21 do 30 miliona, od toga u Iranu 12 do 18 miliona odnosno od 20–24% ukupnog stanovništva Irana. U Azerbejdžanu prema popisu iz 2009. godine živi 8.172.000[1] i čine 93% stanovništva. Od ostalih država najviše Azera živi u Turskoj (800.000), Rusiji (622.000) i Gruziji (284.761).

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b Censuses of Republic of Azerbaijan 1979, 1989, 1999, 2009 The State Statistical Committee of Azerbaijan Republic
  2. ^ "Stanovništvo Irana" in Looklex Enciklopedija Orijenta.
  3. ^ "Stanovništvo Irana",
  4. ^ G. Riaux, "Azeri u Iranu" 25 % stanovništva Irana su Azeri.
  5. ^ "Iran", Amnesty International izvješće o Iranu i Azerbejdžanu
  6. ^ Azeri u Rusiji
  7. ^ Popis stanovništva Gruzije 2000. godine
  8. ^ Stanovništvo Kazahstana iz 1999. godine.
  9. ^ Stanovništvo Ukrajine iz 2001. godine
  10. ^ Azerbejdžansko ministarstvo za dijasporu
  11. ^ [1]
  12. ^ Statistički zavod SAD-a
  13. ^ http://www.usturkic.org/index.php?option=com_content&view=article&id=65
  14. ^ http://www.azembassy.ca/ada/2008/ADA_8102.pdf
  15. ^ Azeri u Austriji
  16. ^ Stanovništvo Estonije 2000. godina
  17. ^ Etničke grupe Australije
  18. ^ Alman İmparatorluğu'nun Doğu siyaseti çerçevesinde Kafkasya politikası, 1914-1918
  19. ^ «Folia orientalia» Państwowe Wydawn. Naukowe, 1971
  20. ^ Harvard Encyclopedia of American ethnic groups, Harvard University Press, 1981, p. 171
  21. ^ Азербайджанцы
  22. ^ «Ağaoğlu Ahmed Bey». Fahri Sakal. Türk Tarih Kurumu Basımevi, 1999
  23. ^ «Anadolu ağızlarının sınıflandırılması» Leylâ Karahan. Türk Dil Kurumu Yayınları, 1996
  24. ^ «Azerbaycan siyasi muhaceretinin İstanbul'daki basın etkinliklerinin, 1923-1931: kamuoyu oluşturmadaki rolü» Belkıs Ulusoy Nalcıoğlu. İstanbul Üniversitesi, İletişim Fakültesi Yayınları, 2004
  25. ^ «Kafkas araştırmaları» Mehmet Saray. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, 1998
  26. ^ «Karabağ sorunu kapsamında Ermeniler ve Ermeni siyaseti» Aygün Attar. Atatürk Araştırma Merkezi, 2005
  27. ^ «Sivil toplumda Türk-Ermeni diyaloğu» Ragıp Zarakolu. Pencere Yayınları, 2008
  28. ^ «Türk'ün Dünya Nizamı» HARUN YAHYA
  29. ^ «Türk dünyası araştırmaları» Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı, 1999
  30. ^ Mark R. Beissinger; Nader Entessar; Edward Friedman; Solomon Gashaw; Noel Jacob Kent; Alan LeBaron; Herbert S.Lewis; James Quirin; Virginia Sapiro; Ronald J. Schmidt; Douglas Spitz; Tekle M. Woldemikael; Crawford Young (1993). Azeri Nationalism in the Former Soviet Union and Iran. The University of Wisconsin Press. str. 116. 
  31. ^ Azeri (Azerbaijani) Genetics: Abstracts and Summaries
  32. ^ ETHNIC SITUATION IN THE CAUCASUS. Rauf A. Guseynov
  33. ^ Ayse Pamir Dietrich Language Policy and the Status of Russian in the Soviet Union and the Successor States outside the Russian Federation. p. 2.
  34. ^ «AZƏRBAYCAN YURD BİLGİSİ” JURNALINDA AZƏRBAYCAN-AVROPA ƏDƏBİ ƏLAQƏLƏRİ MƏSƏLƏSİ» Altuntac Məmədova (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası)
  35. ^ Gidaiat Orudzhev, D.Sc. (Philol.), Azerbaijani State Nationalities Policy Adviser (Baku, Azerbaijan)
  36. ^ "Daghestan: Factors of conflicts and stability". Enver Kisriev, professor, Daghestan Research Center, Russian Academy of Sciences (RAS), (Makhachkala, Russian Federation)
  37. ^ The Azeris in Georgia and the Ingilos: Ethnic minorities in the limelight
  38. ^ South Caucasus: Common Ground
  39. ^ Sabrina Tavernise. The New York Times – 22.10.2008
  40. ^ Who are Azeris?
  41. ^ Lewis, M. Paul (2009). "Azerbaijani, North". Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. SIL International. Pristupljeno 29 January 2012.