Brzi radio-impulsi

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search

Brzi radio-impulsi (engleski: fast radio burst, FRB) jesu kratkotrajni astronomski radio impulsi koji traju nekoliko milisekundi. Njihovo porijeklo nije poznato. Općenito se smatra da potječu izvan naše galaksije ali se također sumnja da možda dolaze iz neke od bližih zvijezda.[1] Dana 19. januara 2015. astronomi u australijskoj nacionalnoj naučnoj agenciji CSIRO objavili su da su, po prvi put, uživo zabilježili ovakve impulse.[2]

Lorimerov impuls[uredi | uredi izvor]

D. R. Lorimer i drugi su analizirali arhivske astronomske podatke i pronašli raspršeni impuls od 30 jy () koji je zabilježen 2007. godine, trajanja kraćeg od 5 milisekundi, a koji je došao iz galaksije Mali Magellanov oblak. Taj impuls je kasnije poznat kao Lorimerov impuls.[3] Proučavajući osobine impulsa oni su iznijeli dokaze koji pokazuju da nema fizičke povezanosti impulsa sa našom galaksijom ili Malim Magellanovim oblakom. U nedavnim studijama, raspravlja se da trenutni model slobodnog sadržaja elektrona u svemiru predviđa da su impulsi udaljeni manje od 1 gigaparseka. Činjenica da 90 sati nakon što je zabilježen impuls, nisu zabilježeni drugi slični impulsi, navodi na zaključak da se radi o jedinstvenom događaju kao što su supernova ili spajanje relativističkih objekata.[4] Pretpostavlja se da se stotine sličnih događaja može desiti svaki dan, a ako se zabilježe, mogu služiti kao kosmološke probe. Pretraga za radio pulsarima, kao što nudi projekat Astropulse-SETI@home, jedna je od malobrojnih mogućnosti da se nadgleda nebo i traže impulsivni događaji trajanja milisekundi.[5]

Teorije[uredi | uredi izvor]

Zbog izolirane prirode posmatranog fenomena, izvor impulsa ostaje na nivou špekulacija. Do danas (2015.) nema općeprihvaćenog objašnjenja. Procjenjuje se da regija emisije nije veća od nekoliko stotina kilometara. Ako impulsi dolaze iz kosmološke distance, njihovi izvori bi možda mogli biti veoma sjajni.[6] Jedno od mogućih objašnjenja moglo bi biti sudan između dva veoma gusta objekta poput crnih rupa ili neutronskih zvijezda. Nedavno, ponuđeno je objašnjenje da bi FRB-ovi mogli imati izvor u eksplozijama crnih rupa. Ako je to tačno, oni bi mogli predstavljati prvo opažanje efekata kvantne gravitacije.[7]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Fast Radio Bursts Might Come From Nearby Stars", Harvard-Smithsonian centre for Astrophysics
  2. ^ "Cosmic radio burst caught red-handed". Royal Astronomical Society. 19.1.2015. 
  3. ^ doi:10.1038/nphys2724
  4. ^ D. R. Lorimer; M. Bailes; M. A. McLaughlin et.al. (27.9.2007). "A Bright Millisecond Radio Burst of Extragalactic Origin". Science. Pristupljeno 23.6.2010. 
  5. ^ Duncan Lorimer; Matthew Bailes; Maura McLaughlin et.al. (1.10.2007). "A bright millisecond radio burst of extragalactic origin". Australia Telescope National Facility. Pristupljeno 23.6.2010. 
  6. ^ "A Brilliant Flash, Then Nothing: New “Fast Radio Bursts” Mystify Astronomers", Scientific American
  7. ^ A. Barrau; C. Rovelli; F. Vidotto (14.9.2014). "Fast radio bursts and white hole signals". Phys. Rev. D. Pristupljeno 17.12.2014.