Cetil-alkohol

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Cetil-alkohol
Cetyl alcohol structure.svg
Cetyl-alcohol-3D-vdW.png
Općenito
Hemijski spoj Cetil-alkohol
Druga imena Cetanol
Etal
Etol,
Heksadekanol
Heksadecil-alkohol
Palmitil-alkohol
IUPAC ime: Heksadekan-1-ol [1]
Molekularna formula C16H34O
CAS registarski broj 36653-82-4
SMILES OCCCCCCCCCCCCCCCC
InChI 1/C16H34O/c1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17/h17H,2-16H2,1H3
Kratki opis Bijeli kristali ili pahuljice vrlo slabog mirisa
Osobine1
Gustoća 0,811 g/cm3
Tačka topljenja 49,3
Tačka ključanja 344
Rastvorljivost Nerastvorljiv u vodi
Vrlo rastvorljiv u etru, benzenu, hloroformu
Rastvorljiv u acetonu
Blago rastvorljiv u alkoholu
Viskoznost: 53 cP (75 °C)
Rizičnost
NFPA 704
NFPA 704.svg
1
1
 
 
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima.

Cetil-alkohol – poznat i kao heksadekan-1-ol i palmitil-alkohol – je masni alkohol sa hemijskom formulom CH3(CH2)15OH. Na sobnoj temperaturi, cetil-alkohol je bijela čvrsta tvar u vidu voska ili pahuljica. Oznaka cetil je izvedena od kitovog ulja (lat. cetus) iz kojeg je prvi pita izoliran.[2]

Dobijanje[uredi | uredi izvor]

Cetil-alkohol je otkrio francvuski hemičar Michel Chevreul, 1817., kada je zagrijavao spermaceti, voštanu supstancu dobijenu iz ulješurinog ulje, sa kalijum hidroksid (kalijev hidroksid). Nakon hlađenja, pojavile su se pahuljice cetil-alkohola.[3]Suvremena proizvodnja temelji se na redukciji palmitinske kiseline, koja se dobija iz palminog ulja.

Upotreba[uredi | uredi izvor]

Cetil-alkohol se koristi u kozmetičkoj industriji kao tvari za zamućivanje u šamponima ili kao emolijent (ublaživač), emulgator i sredstvo za zgušnjavanje u proizvodnji losiona i drugih kozmetičkih prparata.[4] Također se upotrebljava kao ulje za matice i vijke, a aktivni je sastojak i u nekim "pokrivenim tečnim bazenima" (koji formiraju površinski sloj za smanjivanje isparavanja i zadržavanje toplote).

Nuspojave[uredi | uredi izvor]

Ljudi koji pate od ekcema mogu biti osjetljiva na cetil-alkohol,[5][6]što Iahko može biti zbog nečistoća, a ne samog cetil-alkohola.[7]Gotovo je ironično to da je ovaj sastojak ponekad uključena u lijekove za liječenje ekcema.[8]

Srodni spojevi[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Merck Index, 11th Edition, 2020.
  2. ^ Nordegren, Thomas (2002). The A-Z Encyclopedia of Alcohol and Drug Abuse. Universal Publishers. str. 165. ISBN 1-58112-404-X. 
  3. ^ Booth, James Curtis (1862). The Encyclopedia of Chemistry, Practical and Theoretical. str. 429. 
  4. ^ Smolinske, Susan C (1992). Handbook of Food, Drug, and Cosmetic Excipients. CRC Press. str. 75–76. ISBN 0-8493-3585-X. 
  5. ^ Gaul, LE (1969). "Dermatitis from cetyl and stearyl alcohols". Archives of dermatology 99 (5): 593. PMID 4238421. doi:10.1001/archderm.1969.01610230085016. 
  6. ^ Soga, F; Katoh, N; Kishimoto, S (2004). "Contact dermatitis due to lanoconazole, cetyl alcohol and diethyl sebacate in lanoconazole cream". Contact dermatitis 50 (1): 49–50. PMID 15059111. doi:10.1111/j.0105-1873.2004.00271j.x. 
  7. ^ Komamura, H; Doi, T; Inui, S; Yoshikawa, K (1997). "A case of contact dermatitis due to impurities of cetyl alcohol". Contact dermatitis 36 (1): 44–6. PMID 9034687. doi:10.1111/j.1600-0536.1997.tb00921.x. 
  8. ^ Kato N; Numata T; Kanzaki T (1987). "Contact dermatitis due to Japanese pharmacopeia cetyl alcohol". Skin Research 29 (suppl 3): 258–262. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]