Bitka kod Galipolja

Bitka kod Galipolja
Prvi svjetski rat
Datum	25. april 1915 – 9. januar 1916.
Lokacija	Galipolje, Turska
Ishod	Pobjeda Osmanskog Carstva
Sukobljene strane
Ujedinjeno Kraljevstvo Australija Britanska Indija Newfoundland Novi Zeland Francuska Osmansko Carstvo Njemačka Austro-Ugarska
Komandanti
Sir Ian Hamilton Lord Kitchener John de Robeck Otto Liman von Sanders Mustafa Kemal Esat Paşa
Vojne jedinice
16 divizija 15 divizija
Žrtve
220.000 (59%) 251.000 (60%)

Bitka kod Galipolja (turski: Çanakkale Savaşı), poznata kao Bitka kod Čanakkalea ili Kampanja kod Galipolja jest vojna kampanja koja se desila se na turskom poluostrvu Galipolje, tokom Prvog svjetskog rata, u periodu između 25. aprila 1915. i 9. januara 1916. Mjesto održavanja bitke bilo je veoma važno poluostrvu u sastavu tadašnjeg Osmanskog Carstva a osiguravalo je kontrolu nad pomorskim putem ka Ruskom Carstvo, jednom od saveznika u Prvom svjetskom ratu. Sa namjerom da ga stave pod svoju kontrolu, ruski saveznici, ujedinjene snage Britanskog Carstva i Francuske pokreću amfibijsku operaciju na poluostrvo sa ciljem napredovanja a potom i zauzimanja tadašnjeg turskog glavnog grada Carigrada (današnjeg Istanbula). Pomorski napad je odbijen a poslije osam mjeseci borbi i ogromnih žrtava na obe strane, invazivne snage su povučene u Egipat.

Pokušaj je bio neuspješan i u cijeloj bici poginulo je, kako se procjenjuje, oko 131.000 vojnika, dok ih je ranjeno 262.000.

Karta Galipolja

Kampanja je bila jedina velika osmanlijska pobjeda u ratu. U Turskoj se bitka smatra presudnim momentom u historiji nacije, kao događajem u konačnoj odbrani onoga što je od ogromnog carstva ostalo u momentu kada je bilo izloženo višestrukim napadima saveznika. Pobjeda na Galipolju je utrla put turskom ratu za nezavisnost, konačnom razbijanju teritorijalnih aspiracija susjednih država i proglašenju Republike Turske, osam godina kasnije, sa Mustafom Kemalom kao predsjednikom.

U turskim izvorima ova se bitka zove Çanakkale Savaşları (Bitka kod Çanakkalea, prema gradu Çanakkaleu na južnoj, azijskoj strani Dardanela), dok se u američkim izvorima zove Dardanelles Campaign. U Francuskoj, Australiji i na Novom Zelandu bitka se jednostavno zove Gallipoli.

Literatura

• Niyazi Özdemir, Mehmed (1998). Çanakkale Mahşeri [Bitka za Çanakkale] (jezik: turski). ISBN 978-9754372762. Pristupljeno 21. 3. 2017.

Vanjski linkovi

• https://www.iwm.org.uk/history/what-you-need-to-know-about-the-gallipoli-campaign
• https://www.nam.ac.uk/explore/gallipoli
• Çanakkale Şehitleri Listesi Arhivirano 1. 1. 2021. na Wayback Machine
• Çanakkale Savaşı Müzesi Arhivirano 27. 11. 2020. na Wayback Machine
• A Digger History Associate Arhivirano 24. 5. 2009. na Wayback Machine
• Çanakkale Şehitleri Tanıtım ve Araştırma Derneği Arhivirano 4. 5. 2020. na Wayback Machine
• Scanned PDF volumes from the Australian War Memorial of the Official History of Australia in the War of 1914-1918: Vol. I Arhivirano 28. 8. 2008. na Wayback Machine / Vol. II Arhivirano 1. 4. 2005. na Wayback Machine
• Visit Gallipoli: Australian site about Gallipoli and the Anzacs, includes previously unpublished photographs, artworks and documents from Government archives.
• Digger History Arhivirano 29. 4. 2009. na Wayback Machine
• Gallipoli Despatches Arhivirano 15. 12. 2007. na Wayback Machine
• Illustrated account of a visit to the Gallipoli battlefields at 'Battlefields Europe'
• New Zealanders at Gallipoli
• Guide to Gallipoli on www.anzac.govt.nz. Includes interactive panoramas Arhivirano 19. 4. 2005. na Wayback Machine
• Five Months at Anzac Arhivirano 27. 9. 2007. na Wayback Machine, by Joseph Lievesley Beeston
• Memoirs & Diaries: The Evacuation of Suvla Bay Arhivirano 20. 1. 2008. na Wayback Machine
• Poems from Anzac Cove by Gunner F.E. Westbrook 1915 Arhivirano 8. 7. 2011. na Wayback Machine
• Royal Engineers Museum Royal Engineers and the Gallipoli Expedition (1915-16)
• Gallipoli pages in Turkey in the First World War Web Site Arhivirano 1. 11. 2019. na Wayback Machine