Dinar Republike srpske krajine

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Dinar Republike srpske krajine
100000 din Srpska krajina lice.jpg
Korisnik Republika Srpska Krajina
Najmanja jedinica para
Novčanice 1000, 10.000, 500.000, 1.000.000, 10.000.000 dinara (zadnja serija iz 1994.)
Nacionalna banka Narodna banka Srpske Krajine

Dinar Republike srpske krajine korišten je u Republici srpskoj krajini odnosno u dijelovima Hrvatske, koji nisu bili od 1991. godine pod kontrolom hrvatskih vlasti. Od 1991-92. godine koriste se novčanice jugoslavenskog dinara u apoenima od 10.000, 20.000 i 50.000 dinara, koje se mogu naći sa različitim žigovima. Novac je izdavala Narodna banka Srpske Krajine, koja je bila u stvari samo podružnica Narodne banke Jugoslavije (NBJ).[1]


Historija[uredi | uredi izvor]

U kninskoj štampariji Mladost su 1991. štampani bonovi vrijednosti 10.000, 20.000 i 50.000 dinara. Bonovi bi služili kao zajam za odbranu RSK, ali nikada nisu pušteni u opticaj. [2] Nakon proglašavanja Republike Srpske Krajine (RSK) najavljeno je 18. maja 1992 uvođenje vlastite valute. Premijer RSK Zdravko Zečević zatražio je od vlada Srbije i Crne Gore, kao i guvernera NBJ da RSK ostane dio jedinstvenog monetarnog sistema sa SRJ. Zahtjev Zečevića je odbijen, jer se smatralo da će oticanje jugoslavenskog dinara iz BiH i Hrvatske pojačati inflaciju. Na područjima pod kontrolom oružanih trupa RSK opticao je pored dinara RSK i jugoslavenski i to u odnosu 1:1. Hrvatska nikada nije zvanično priznala dinar Srpke Krajine.[1]

Inflacija[uredi | uredi izvor]

Budući da je odnos jugoslavenskog i krajinskog dinara iznosio 1:1, u RSK je sprovođenja denominacija paralelno sa SRJ. Od početka dinar je bio izložen hiperinflaciji. 1. jula 1992 izvršena je denominacija u odnosu 1:10. Nakon 6 mjeseci tačnije 1.10.1993 dinar je denominiran u odnosu 1:1.000.000, da bi 1.1.1994 denominacija iznosila 1:1.000.000.000. Dinar SRJ a time i dinar RSK, imao je 24.1.1994 tržišnu vrijednost od 13.373.454 za jednu njemačku marku. Uvođenjem tzv. "super dinara" ili "Avrama" izvršena je devalvacija postojećeg od 1:20.000.000. Krajinski dinar se ukida te RSK i RS se uključuju u monetarni sastav SRJ. Time je za dvije godine, u periodu 1992-1994, dinar denominiran u odnosu 1:200.000.000.000.000.000.000.000. U ovom periodu godišnja stopa inflacije je iznosila 1025%.[3]

Ukidanje dinara[uredi | uredi izvor]

Februara 1995. kontakt grupa (EU, SAD, Rusija) donijele su tzv. Plan Z4. RSK bi tom planu imala: parlament, vladu, grb, himnu, policiju, valutu (koju bi izdavala Centralna banka Hrvatske) itd. Odbijanje plana od strane predstavnika RSK te operacije hrvatske vojske (HV) "Bljesak" i "Oluja" dovodi do nestanka Srpske Krajine. Na teritoriji pod kontrolom HV uvodi se kuna, izuzevši područje Hrvatskog podunavlja koje je tek 1997. potpalo pod hrvatski suverenitet. Dinar SRJ se mijenjao za kunu u odnosu 1:1.[4]

Prva serija[uredi | uredi izvor]

U julu 1992. godine izlazi prva serija novčanica, koje zamjenjuju jugoslavenski dinar. Izdati su apoeni od 10, 50, 100, 500, 1.000 i 5.000 dinara. Sve se novčanice istog izgleda, sa grbom Republike Srpske Krajine, ornamentom i razlikuju se u boji izdavanja i nominalnoj vrijednosti, te neznatno u veličini. Sve novčanice nose kao mjesto izdavanja Knin i 1992. godinu. Tekst je na licu ispisan ćirilicom, a na naličju latiničnim pismom. Izdate su od ministarstva finansija i zapravo su novčani bonovi, koji su zamijenili jugoslavenski dinar. Grafička rješenja su slična dinaru Republike Srpske.

Nominalna
vrijednost
Lice
strana
Naličje
strana
Veličina Prvo
izdanje
Kat.broj
10 Din[5]
10 din Srpska krajina lice.jpg

10 din Srpska krajina nalicje.jpg

138 mm × 65 mm 1992
50 Din[5]
50 din Srpska krajina lice.jpg

50 din Srpska krajina nalicje.jpg

138 mm × 65 mm 1992.
100 Din[5]
100 din Srpska krajina lice.jpg

100 din Srpska krajina nalicje.jpg

138 mm × 65 mm 1992
500 Din[5]
500 din Srpska krajina lice.jpg

500din Srpska krajina nalicje.jpg

146 mm × 70 mm 1992
1.000 Din[5]

 mm ×  mm 1992
5.000 Din[5]
5000 din Srpska krajina lice.jpg

5000 din Srpska krajina nalicje.jpg

148 mm × 70 mm 1992

Druga serija[uredi | uredi izvor]

Druga serija novčanica Republike Srpske krajine je nastavak prve serije sa apoenima u vrijednostima 10.000, 50.000, 100.000, 1 milion, 5 miliona, 10 miliona, 20 miliona, 50 miliona, 100 miliona, 500 miliona, 1 milijarde, 5 milijardi i 10 milijardi dinara. Razlikuju se po tekstu Narodna banka Republike Srpske Krajine, te po potpisu guvernera banke.

Nominalna
vrijednost
Prednja
strana
Stražnja
strana
Veličina Prvo
izdanje
Kat.broj
50.000 Din[6]
50000 din Srpska krajina lice.jpg


148 mm × 70 mm 1992
100.000 Din[6]
100000 din Srpska krajina lice.jpg

100000 din Srpska krajina nalicje.jpg

150 mm × 71 mm 1993

Treća serija[uredi | uredi izvor]

Denominacijom dinara uslijed hiperinflacije 1993. godine, Narodna banka izdaje nove novčanice u apoenima od 5.000, 50.000, 100.000, 500.000, 5 miliona, 100 miliona, 500 miliona, 5 milijardi, 10 milijardi i 50 milijardi dinara.

Nominalna
vrijednost
Prednja
strana
Stražnja
strana
Veličina Prvo
izdanje
Kat.broj
5.000.000 Din

150 mm × 71 mm 1993

Četvrta serija[uredi | uredi izvor]

Ponovnom denominacijom 1994. godine izlazi zadnja serija u apoenima od 1.000, 10.000, 500.000, 1 miliona i 10 miliona dinara. Dinar, na ovim područjima zamjenjuje 1995. godine hrvatska kuna.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b "Dinar Republike Srpske Krajine". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 11. 1. 2016. 
  2. ^ "Vrijednosni bonovi 1991.". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 13. 1. 2016. 
  3. ^ "Hiperinflacija". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 13. 1. 2016. 
  4. ^ "Ukidanje krajinskog dinara". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 13. 1. 2016. 
  5. ^ a b c d e f "Prva serija 1992.". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 11. 1. 2016. 
  6. ^ a b "Druga serija 1993.". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 11. 1. 2016. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]