Hrvatski dinar

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Hrvatski dinar
Hrvatski dinar
1 Din Hrvatska lice.jpg
Novčanica od 1 dinara 1991
ISO 4217 Kod HRD
Korisnik Hrvatska
Oznaka Din
Kovanice nisu postojale
Novčanice 1, 5, 10, 25, 100, 500, 1000, 2000, 5.000, 10.000, 50.000 i 100.000 dinara
Nacionalna banka Narodna banka
Hrvatske
Štamparija Zrinski d.d. Čakovec[1], Tumba Bruk Švedska[2]

Hrvatski dinar je naziv za novčane bonove, koji su nakon raspada Jugoslavije, od strane hrvatskog ministarstva financija 1991. godine uvedeni u Hrvatskoj. Mijenjali su se u omjeru 1:1 za jugoslavenski dinar. Koristio se u Hrvatskoj, osim u dijelu pod kontrolom vlasti Republike Srpske Krajine, kao i za vrijeme rata u BiH u jednom dijelu Hercegovine, srednje Bosne i Posavine.

Imali su dva različita izgleda na naličju novčanice i to za apoene od 1 do 10.000 dinara i za apoene od 50.000 i 100.000 dinara. Razlikovali su se po boji i po nominalnoj vrijednosti. Na licu novčanica bio je hrvatski naučnik Ruđer Bošković, a na naličju pročelje Zagrebačke katedrale i slika skulpture Ivana Meštrovića Povijest Hrvata.

1994. godine hrvatski dinar u platnom sistemu Hrvatske zamjenjuje kuna.

Hrvatski je dinar zamjenjen u odnosu:

1.000 HRD = 1 HRK

Historija[uredi | uredi izvor]

U Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca od 1918. novac je izdavala Narodna banka Kraljevine SHS. Tada je korišten dinar, s manjom jedinicom para. 1939. uspostavljena je Banovina Hrvatska, na temelju sporazuma Cvetković - Maček. U sporazumu s Narodnom bankom Kraljevine Jugoslavije Banovina bi izdavala vlastiti novac, koji bi bio u opticaju paralelno s jugoslovenskim dinarom. Početak Drugog svjetskog rata spriječio je realizaciju planova paralelnih valuta. U Nezavisnoj Državi Hrvatskoj (1941.-1945.) upotrebljavala se kuna, koja se dijelila na 100 banica. No, kovanice (dizajnirane od Ive Kerdića) nikada nisu puštene u opticaj zbog visoke inflacije. Od kraja Drugog svjetskog rata pa do 1991. u Hrvatskoj se upotrebljava jugoslavenski dinar. Hrvatski dinar pušta se, nakon proglašavanja nezavisnoti 25. juna, u opticaj 23. decembra 1991. Zamjena jugoslavenskog za hrvatski dinar u odnosu 1 : 1 obavljen je u periodu od 23. do 31. decembra. Hiperinflacija je tada iznosila 1000% godišnje sve do do 1993. Uveden je stabilizacijski program kojim se kuna veže za njemačku marku u odnosu od 4,444 HRK = 1 DM. Hrvatski dinar, kao zakonito sredstvo plaćanja, bio je kraj procesa monetarnog osamostaljenja Hrvatske. [3] Kuna koja je uvedena u opticaj 30. maja 1994. godine, zamijenila je hrvatski dinar u odnosu 1:1000.[4]

Novčanice[uredi | uredi izvor]

Prva serija izašla je u opticaj 8. oktobra 1991 u apoenima 1, 5, 10, 25, 100, 500 i 1000. 8. oktobar 1991 je, kao zvanični datum nezavisnosti Hrvatske, bio odštampan ("8. LISTOPAD 1991") na novčanicama. Kasnija izdanja, apoeni od 2000, 5000 i 10.000 su imala odšampani tekst "15. SIJEČNJA 1992", dan priznanja od strane članica Evropske unije. Pored toga apoeni od 50.000 i 100.000 su imala odštampani tekst "30. SVIBNJA 1993", tadašnji Dan državnosti. Novčanice su imale vodeni žig kao i zaštitni konac. Štampanje novčanica je vršeno offset-tehnikom. Novčanice su štampane ne smeđe-žutom papiru, osim apoena od 25 dinara. Apoeni od 25 dinara su štampani na istom papiru kao i novčanice apoena 5 švedskih kruna iz 1965-1981. Zbog toga je u vodenom žigu vidljiv broj "5". [5]

Vrijednost Lice Naličje Veličina Prvo
izdanje
Puštanje u opticaj Povlačenje iz opticaja
1 HRD
1 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
1 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala
105 mm × 55 mm[1] 8. oktobar 1991 [1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
5 HRD
5 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
5 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
105 mm × 55 mm[1] 8. oktobar 1991[1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
10 HRD
10 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[2]
10 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
105 mm × 55 mm 8. oktobar 1991[1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
25 HRD
25 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
25 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
110 mm × 62 mm[1] 8. oktobar 1991.[1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
100 HRD
100 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
100 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
110 mm × 62 mm[1] 8. oktobar 1991.[2] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
500 HRD
500 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
500 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
130 mm 67×  mm[1] 8. oktobar 1991.[1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
1.000 HRD
1000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[1]
1000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Zagrebačka katedrala[1]
130 mm × 67 mm[1] 8. oktobar 1991.[1] 23. decembar 1991[1] 30. maj 1994[1]
2.000 HRD
2000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[2]
2000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Skulptura Ivana Meštrovića Povijest Hrvata[2]
130 mm × 67 mm[2] 15. februar 1992[2] 1. oktobar 1992[2] 30. maj 1994[2]
5.000 HRD
5000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[2]
5000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Skulptura Ivana Meštrovića Povijest Hrvata[2]
130 mm × 67 mm 15. februar 1992[2] 1. august 1992[2] 30. maj 1994[2]
10.000 HRD
10000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[2]
10000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Skulptura Ivana Meštrovića Povijest Hrvata[2]
130 mm × 67 mm 15. februar 1992.[2] 10. maj 1993 [2] 30. maj 1994[2]
50.000 HRD
50000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković[2]
50000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Skulptura Ivana Meštrovića Povijest Hrvata[2]
130 mm × 67 mm 30. maj 1993[2] 18. juni 1993[2] 30. maj 1994[2]
100.000 HRD
100000 Din Hrvatska lice.jpg

Ruđer Bošković30. maj 1994
100000 Din Hrvatska nalicje.jpg

Skulptura Ivana Meštrovića Povijest Hrvata30. maj 1994
130 mm × 70 mm 30. maj 1993[2] 22. novembar 1993[2] 30. maj 1994 [2]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am "Novčanice hrvatskog dinara 1991.". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 16. 1. 2016. 
  2. ^ a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa "Novčanice hrvatskog dinara 1992.-1993". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 16. 1. 2016. 
  3. ^ "Hrvatski dinar - prijelazno sredstvo plaćanja" (jezik: hrvatski). Hrvatska narodna banka. Pristupljeno 23. 1. 2016. 
  4. ^ finanzen.net. "Kurs euro-kuna" (jezik: njemački). Pristupljeno 23. 1. 2016. 
  5. ^ "Papirnati novac hrvatski dinar 1991. - 1994.". Kunalipa (jezik: hrvatski). Pristupljeno 16. 1. 2016. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]