Albanski lek

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Albanski lek
Lek
Albanien2.jpg
Kovanice
ISO 4217 Kod ALL
Korisnik Flag of Albania.svg Albanija
Inflacija 3,6
Kovanice 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka
Novčanice 100, 200, 500, 1000 i 5000 lek
Nacionalna banka Banka Albanije

Lek (albanski: Leku) je nacionalna valuta u Albaniji. Međunarodni kod valute je ALL. Ime lek potiče od skraćenog imena Aleksandra Velikog (Leka i Madh). Ime kovanica kindarka (odnosno kintara) potiče od albanske riječi kind (stotina). Danas se koriste novčanice od 100, 200, 500, 1000 i 5000 leka i kovanice u apoenima od 1, 5, 10, 20, 50 i 100 leka.

Do 1912. Albanija je koristila otomanski novac a nakon sticanja nezavisnosti nastao je period političkog haosa koji je odložio uvođenje nacionalne novčane jedinice do 1926. godine. Tada je kurs leka bio jednak kursu italijanske lire. Lek je devalviran nakon italijanske okupacije. Monetarne reforme su sporovođene dva puta - 1965. i 1991. Stari lek je mijenjan za novi u odnosu 10:1 a zatim i 50:1. Između 1946. i 1948. lek je bio vezan za jugoslavenski dinar a potom za sovjetsku rublju sve do 1961. kada je promijenjena vrijednost rublje.

Lek izdaje Narodna banka Albanije. Inflacija u 2010. je iznosila 3,6%[1].

Historija[uredi | uredi izvor]

Aleksandar Veliki na novčanici od 1 leka

Lek je zvanično uveden 1926.[2] U periodu od 1926.-1939. korišten je franga kao alternativan naziv za lek koji je korišten za novčane transakcije u inostranstvu. Franga je imao samo apoen od 5 leka i pokriće u zlatu.[3]

Etimologija[uredi | uredi izvor]

Lek potječe od "Leka" albanskog naziva, skraćenog imema Aleksandra Makedonskog [4].[5] Portret Aleksandra Velikog na konju je naslikan na novčanici od 1 leka s obe strane.

Novčanice[uredi | uredi izvor]

Prva serija[uredi | uredi izvor]

Nacionalna banka Albanije (Banka Kombëtare e Shqipnis) uvela je 1926. novčanice u apoenima 1, 5, 20 i 100 franka ari. Izvršena je denominacija 1939. od 5 do 200 franga. Od 1944. uvode se apoeni od 2, 5, 10 leka i 100 franga.

Izdavanje novca preuzima 1945. Narodna banka Albanije (Banka e Shtetit Shqiptar) koja je preštampala novčanice od 10 leka, te 20 i 100 franga. U opticaj se puštaju 1945. nove novčanice u apoenima od 1, 5, 20, 100 i 500 franga. Od 1947 uvodi se lek u apoenima od 10, 50, 100, 500 i 1000.

Serija 1947.
Lice Naličje Vrijednost Boja Lice Naličje
10 Lek Albania (1947) O.jpg 10 Lek Albania (1947) R.jpg 10 leka Breskva Partizan Geometrijski dizajn
50 Lek Albania (1947) O.jpg 50 Lek Albania (1947) R.jpg 50 leka Tamnozelena Partizan Geometrijski dizajn
100 Lek Albania (1947) O.jpg 100 Lek Albania (1947) R.jpg 100 leka Tamnoplava Partizan Geometrijski dizajn
500 Lek Albania (1947) O.jpg 500 Lek Albania (1947) R.jpg 500 leka Smeđa Partizan Geometrijski dizajn
1000 Lek Albania (1947) O.jpg 1000 Lek Albania (1947) R.jpg 1,000 leka Tamnoplava/razne boje Partizan Geometrijski dizajn
1949 and 1957 series
Lice Naličje Vrijednost Boja Lice Naličje
10 Lek Albania (1949) O.jpg 10 Lek Albania (1949) R.jpg 10 leka Crvena Grb Albanije Grb Albanije
AlbaniaP25-50Leke-1949-donated f.jpg AlbaniaP25-50Leke-1949-donated b.jpg 50 leka Tamnoplava Skenderbeg Partizan
100 Lek Albania (1949) O.jpg 100 Lek Albania (1949) R.jpg 100 leka Zelena Partizan Dizajn
AlbaniaP27-500Leke-1949-donated f.jpg AlbaniaP27-500Leke-1949-donated b.jpg 500 leka Narandžasta/plava Žetva pšenice, Skenderbeg Seljanka s pšenicom
1000 Lek Albania (1949) O.jpg 1000 Lek Albania (1949) R.jpg 1,000 leka Purpurna Skenderbeg, Naftni toranj Rudar

Druga serija[uredi | uredi izvor]

Od 1965. Albanska Narodna banka uvodi apoene od 1, 3, 5, 10, 25, 50 i 100 leka. Novo izdanje štampano je 1976. nakon što je Albanija postala socijalstička republika.

Serija 1964. i 1976.
Lice Naličje Vrijednost Boja Lice Naličje
1 lek obverse.jpg 1Lek.jpg 1 lek Zelena Seljak s klasom pšenice Dvorar u Shkodëru
3 lek obverse (1).jpg 3 lek reverse.jpg 3 leka Smeđa Žena drži korpu s voćem Vlora
5 lek obverse.jpg 5 lek reverse.jpg 5 leka Tamnoplava Parna lokomotiva i kamion Brod
10 lek obverse.jpg 10 lek reverse.jpg 10 leka Zelena Žena radi s tekstilnom mašinom Birokrati i seljaci zajedno ispred kulturne palate, Naim Frashëri
25Leke(1964).jpg 25 lek reverse.jpg 25 leka Tamnoplava Žena s pšenicom, žetva kombajnom Oranje pomoću mehanizacije
50 lek obverse.jpg Albanian 50 lek banknote 1976.jpg 50 leka Crvena Vojna parada, Skanderbeg Puška, pijuk, izgradnja stambenog bloka
AlbaniaP39a-100Leke-1964-donated f.jpg AlbaniaP39a-100Leke-1964-donated b.jpg 100 leka Crvena Otac pokazuje sinu hidrocentralnu branu Radnici metalne i naftne industrije, veliki gest, čeličana i naftni izvori
{
Bez datuma
Lice Naličje Vrijednost Boja Lice Naličje
AlbaniaP46Aa-100Leke-ND-donated f.jpg AlbaniaP46Aa-100Leke-ND-donated b.jpg 100 leka Plava Metalac čisti ingot, prerada čelika Planine, izvori nafte

Treća serija[uredi | uredi izvor]

Novčanica u apoenu od 500 leka uvedena je 28. juna 1991 od 200 i 1000 leka 1. oktobra 1992.

Serija 1991.
Slika Value Veličina Boja Opis Datum
Lice Naličje Lice Naličje printing Prvog puštanja u opticaj Povlačenja Nevažeće
AlbaniaP47a-100Leke-1991-donatedoy f.jpg AlbaniaP47a-100Leke-1991-donatedoy b.jpg 100 leka 159 × 77 mm Purpurna Naftna rafinerija Izvor nafte, metalci, čeličana 1991
500 lek (1991) obverse.jpg 500 lek (1991) reverse.jpg 500 leka 155 × 75 mm Svjetloplava Djevojka s suncokretima Mountains 1991, 1992, 1993, 1996, 1997 28. juni 1991[6] 1. juli 2010[6] 1. januar 2024[6]

Serija 1992.[uredi | uredi izvor]

Serija 1992.
Slika Value Veličina Boja Opis Datum
Lice Naličje Lice Naličje Prvo štampanje Prvo puštanje u opticaj Povlačenje Nevažeće
100 lek obverse.jpg 100 lek reverse.jpg 100 leka 154 × 72 mm Ljubičasta Narodni borac Orlovi i planine 1994. 25. april 1994 1. januar 2009[6] 1. januar 2024[6]
200Lek(1992).jpg 200 lek reverse.jpg 200 leka 162 × 78 mm Smeđa Ismail Qemali Grb Albanije, deklaracija nezavisnosti Albanije 1992 1. oktobar 1992
500 lek (1992) obverse.jpg 500 lek (1992) reverse.jpg 500 leka 170 × 78 mm Plava Naim Frashëri Frashërija poezija 1. juli 2010[6]
1000 lek (1992) obverse.jpg 1000 lek (1992) reverse.jpg 1000 leka 178 × 78 mm Zelena Skanderbeg Krujë Castle 1 April 2011[6]

Serija 1996.[uredi | uredi izvor]

11. jula 1997 uvodi se nova serija.[7]Novčanice je štampala De La Rue iz Ujedinjenog kraljevstva.

Serija 1996.

[8]

Slika Vrijednost Veličina Boja Opis Datum
Lice Naličje Lice Naličje Štampanja Povlačenja Nevažeće
AlbaniaP62-100Leke-1996-dab f.jpg AlbaniaP62-100Leke-1996-dab b.jpg 100 leka 130 × 66 mm Purpurna Fan S. Noli Zgrada prvog parlamenta Albanije 1996 1. januar 2009[6] 1. januar 2024[6]
200Lek(1997).jpg 200 lek 1997 reverse.jpg 200 leka 138 × 69 mm Smeđa Naim Frashëri Rodno mjesto Naima Frashëri 1996, 2001, 2007,[9] 2012 U opticaju
500 lek obverse.jpg 500 Albanian lek reverse.jpg 500 leka 145 × 68 mm Plava Ismail Qemali Vlorë zgrada nezavisnosti 1996, 2001, 2007
1000Lek.jpg 1000 lek reverse.jpg 1000 leka 151 × 72 mm Zelena Pjetër Bogdani Crkva u Vau-Dejës 1996, 2001, 2007, 2011
2000 Leka 160 x 72mm Purpurna Gencije; tri svete kovanice Amfiteatar u Butrinto (blizu Saranda), žuta lincura (lat.gentiana lutea) 2007
5000 lek obverse.jpg 5000 lek reverse.jpg 5000 leka 160 × 72 mm Zlatna Skanderbeg Dvorac Krujë 1996, 2001, 2007, 2013

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Inflation rate, CIA Factbook 2011
  2. ^ Banka Albanije, A brief history of the Bank of Albania pristupljeno 14.10.2015 (en)
  3. ^ Brief Historical Notes on Albania pristupljeno 14.10.2015 (en)
  4. ^ Leslie Alan Dunkling; Adrian Room (1 January 1990). The Guinness Book of Money. Guinness Publishing. str. 67. ISBN 978-0-85112-399-8. ...the lek takes its name from the abbreviated name of Alexander the Great, who was associated with this region of Europe... 
  5. ^ Howard M. Berlin (2006). World Monetary Units: An Historical Dictionary, Country By Country. McFarland & Company Incorporated Pub. str. 8. ISBN 978-0-7864-2080-3. ...The current monetary unit, the lek, is derived from the abbreviation of the Albanian spelling of Alexander the Great... 
  6. ^ a b c d e f g h i Bank of Albania. Available at:http://www.bankofalbania.org/web/Kartemonedha_pa_kurs_ligjor_5264_1.php
  7. ^ Bank of Albania. Available at: http://www.bankofalbania.org
  8. ^ Banka Albanije. Current banknotes (en)
  9. ^ Bank of Albania. Available at:http://www.bankofalbania.org/web/200_leke_5653_1.php