Fosfor-trioksid

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Fosfor-trioksid
Phosphorus-trioxide-from-xtal-3D-balls.png
Phosphorus-trioxide-xtal-3D-balls-A.png
Općenito
Hemijski spoj Fosfor-trioksid
Druga imena Fosfor(III) oksid,
Fosfor seskuioksid,
Fosfor-oksid,
Fosfor-anhdrid
Molekularna formula P4O6
CAS registarski broj 1314-24-5
SMILES O1P3OP2OP(OP1O2)O3
InChI 1/O6P4/c1-7-2-9-4-8(1)5-10(3-7)6-9
Kratki opis Bezbojni monoklinski kristali ili tečnost
Osobine1
Molarna masa 219,88 g mol−1
Agregatno stanje Čvrsto/tečno
Gustoća 2,135 g/cm3
Tačka topljenja 23,8
Tačka ključanja 173,1
Dipolni moment 0
Rizičnost
NFPA 704
NFPA 704.svg
0
0
0
 
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima.

Fosfor-trioksid je hemijski spoj sa molekulskom formulom P4O6. Iako se pravilno zove tetrafosfor-heksoksid, ime fosfor-trioksid je prethodilo poznavanju molekulske strukture spoja, a njegova upotreba nastavlja se i danas. Ova bezbojna čvrsta supstanca je strukturno srodna sa adamantanom. To je formalno anhidrid fosforne kiseline (H3PO3), ali se ne može dobiti njenom dehidracijom.

Fosfor-trioksid je bijela, voštana, kristalna i vrlo otrovna čvrsta supstanca.[1]

Dobijanje[uredi | uredi izvor]

Fosfor-trioksid se dobija sagorevanjem fosfora u ograničenim količinama zraka, na niskoj temperaturi:

P4(s) + 3 O2(g) → P4O6(s).

Sporedni proizvodi uključuju suboksid crvenog fosfora.[1]

Hemijske osobine[uredi | uredi izvor]

Fosfor-trioksid, u reakciji sa hladnom vodom formira €fosfornu kiselinu:

P4O6(s) + 6 H2O(l) → 4 H3PO3(aq).

Snažno reagira sa toplom vodom, preko kompleksnog seta reakcija, kada se formiraju crveni fosfor, fosfini, H3PO3 i H3PO4. P4O6 reagira sa hlorovodikom i formira H3PO3 i fosfor-trihlorid:

P4O6 + 6 HCl → 2 H3PO3 + 2 PCl3.

Sa hlorom ili bromom formira odgovarajuće fosforil halogene, a reagirajući sa jodom u zatvorenoj cijevi stvara difosfor-tetrajodid.[1]

Kada je omogućwno da P4O6 reagira sa ozonom, na 195 K u dihlorometanu, formira se veoma nestabilan spoj P4O18.[2]

Reaction of phosphoprus trioxide with ozone.png

Iznad 238 K, P4O18 se razgrađuje u otopini plina O2. Dekomponirani suhi P4O18 je eksplozivan: P4O6 se pretvara u miješanu vrstu P(III)P(V) P4O8 kada se zagrijava u zatvorenoj cijevi na 710 K, s proizvodnom stranom na kojoj je crveni fosfor.[2]

Fosfor-trioksid kao ligand[uredi | uredi izvor]

P4O6 je ligand za prelazne metale, poredivo sa fosfitima. Tetrakarbonil(tetrafosfor-heksaoksid)željezo, P4O6·Fe(CO)4, promjer je kompleksa koji, kao ligand, sadrži fosfor-trioksidni kafez. Njegova molekulska struktura je određena difrakcijom jednostrukih kristalnih X-zraka.[3]kao slijedi:

Tetraphosphorus-hexaoxide-iron-tetracarbonyl-complex-from-xtal-3D-balls.png

P4O6 može također donirati elektrone na Lewisove kiseline, kao što je BH3. Poznati su sdukti sa 1-2 ekvivalenata BH3 u kompleksu sa jednim molom P4O6. Kada P4O6 reagira s jednomolarnim ekvivalentom (CH3)2S•BH3, a zatim se formira adukt P4O6:[2]

Adduct of phosphorus oxide with BH3.png

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b c A. F. Holleman; Wiberg, Egon; Wiberg, Nils (2001). Inorganic Chemistry. Boston: Academic Press. ISBN 0-12-352651-5. 
  2. ^ a b c .Catherine E. Housecroft; Alan G. Sharpe (2008). "Chapter 15: The group 15 elements". Inorganic Chemistry, 3rd Edition. Pearson. str. 473. ISBN 978-0-13-175553-6. 
  3. ^ M. Jansen & J. Clade (November 1996). "Tetracarbonyl(tetraphosphorus hexaoxide)iron". Acta Crystallogr. C 52 (11): 2650–2652. doi:10.1107/S0108270196004398. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]