Korijen (biljka)

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Preferences-system.svg Ovom članku potrebna je jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.
Gnome-edit-clear.svg Ovaj članak zahtijeva čišćenje.
Molimo Vas da pomognete u poboljšavanju članka pišući ili ispravljajući ga u enciklopedijskom stilu.
Primarni i sekundarni korijeni pamuka
Razgranati korijen drveta
Poprečni presjek korijena ječma (Hordeum vulgare)
Korijenova kapa: uzdužni presjek
Vazdušno korijenje

Korijen je vegetativni biljni organ koji se nalazi nasuprot izdanku. Njegova pojava tokom evolucije je posljedica prelaska na život na kopnu, odnosno potrebe upijanja vode sa hranljivim tvarima iz tla. Također je potreban i za učvršćivanje biljki za podlogu, a kod nekih ima i ulogu spremanje određenih supstanci.

Opis[uredi | uredi izvor]

Korijen u tlo prodire u različite dubine i širine jer, pored glavnog, obrazuje i bočne koji se i sami razgranavaju, čineći sveukupno – korijenov sistem. Kod dikotiledona su dobro razvijeni glavni i bočni, a kod monokotiledona izrasta i adventivno korijenje jer glavni korijen rano odumre. Utvrđeno je da kod nekih biljaka korijen može doseći dubinu čak i do 30 m. Ukupna dužina korijenovog sistema jedinki je ponekad iznenađujuće velika. Tako je preračunato da kod jedne individue pšenice ona iznosi oko 80 km. Kod nekih biljaka, korijen ima i veliku zapreminu, ukoliko je vretenast (mrkva) ili gomoljast (repa).

Funkcijske zone[uredi | uredi izvor]

Na glavnom korijenu se i morfološko-anatomski zazlikuju zone sa razlitim, usaglašenim funkcijama: razlikuje više delova (zona):

  • zona korijenove kape
  • zona rastenja
  • zona izduživanja
  • zona apsorpcije
  • zona provodnje.

Na samom vrhu mladog korijena je korijenova kapa , koja mu štiti tjemeni dio koji je građen od tvornog tkiva. Iznad nje slijedi zona rasta ili izduživanja. Na nju se nastavlja zona korijenovih dlačica ili apsorpcijska zona. Veliki broj dlačica, koje izbijaju iz rizoderme ostvaruje veliku dodirnu površinu sa tlom, što mu omogućava glavnu funkciju: upijanje vode u kojoj su rastvorene hranljive supstance. Zna se da ih na 1 mm2 ima prosječno oko 425.[1][2]

Anatomija[uredi | uredi izvor]

Korijen ima primarnu i sekundarnu građu. Tkiva su mu raspoređena u koncentričnim krugovima. Na površini je rizoderma (grč. ῥίζωμα - rhízōma = korijen + δέρμα - derma = koža). U zoni provođenja, ona odumire i zamjenjuje je egzoderma. Najveću masu korijena čini parenhimsko tkivo ili parenhim primarne kore, od kojeg , prema površini, slijedi rizoderma, a prema unutrašnjosti – jednoslojna endoderma, koja obavija centralni cilindar. Veoma značajan sloj ćelija se nalazi u periciklu, koji se nalazi neposredno uz endodermu. Iz njegovih ćelija se razvija bočno korijenje i sekundarno kožno tkivo.

Provodni sudovi se nalaze unutar centralnog cilindra. U primarnoj građi, ksilem i floem se nalaze jedan uz drugog – u smjeru radijusa pa se takvi sudovi zovu radijalni Porast debljine korijena, kao i kod stabljike, ostvaruje se dijeljenjem ćelija kambija. Prema površini se proizvodi floem, a prema unutra – ksilem, što znači da je raspored ovih tkiva isti kao i u stabljici. Ove promjene su praćene pojavom sekundarnog kožnog tkivaperiderme (pluto), koja omogućuje vanjsku zaštitu korijena.

Oblici[uredi | uredi izvor]

Korijen može imati različite oblike, kao što su:
(1) končast,
(2) vretenast,
(3) repast,
(4) žiličast
(5) razgranat

(1)
(2)
(3)
(4)
Racine grêle.png Racine cônique.png Racine épaissie.jpg Racines fasciculées.png

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2002): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-686-8.
  2. ^ Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]