Milan Obrenović (kralj)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Milan I
KraljMilanObrenovic.jpg
Prethodnik Mihailo III
Nasljednik Aleksandar I
Supružnik Natalija Keško
Djeca Aleksandar Obrenović
Dinastija Obrenović
Otac Miloš Obrenović
Majka Marija Katardži
Rođenje 22. august 1854
Smrt 11. februar 1901
Beč


Milan Obrenović (srpski: Милан Обреновић; 22. august 1854. - 11. februar 1901.) je bio vladar Srbije od 1868. do 1889. godine, prvo kao knez (1868. - 1882.) a zatim kao kralj (1882. - 1889.).

Djetinjstvo[uredi | uredi izvor]

Rođenje i djetinjstvo u egzilu[uredi | uredi izvor]

Milan Obrenović je rođen 1854. godine u Marašešti u Moldaviji gdje je njegova porodica živjela u izgnanstvu od 1842. godine kada je svrgnut Milanov rođak knez Mihailo Obrenović.

Milan je bio sin Miloša Obrenovića (1829. - 1861.) i njegove supruge Elene Marije Katardži (u Srbiji poznata kao Marija Obrenović), kćerke rumunskog grofa Konstantina Katardžija. Milanov djed (Milošev otac) je bio Jevrem Obrenović (1790. - 1856.), brat slavnog srpskog kneza Miloša Obrenovića. Milan je prema tome nećak kneza Miloša. Imao je samo jednu sestru Tomaniju.

Odmah nakon Milanovog rođenja, njegovi roditelji su se razveli. Nekoliko godina kasnije, 20. novembra 1861. godine, njegov otac Miloš je poginuo boreći se protiv Osmanlija kod Bukurešta kao strani plačenik u rumunskoj vojsci. Tada je došao da živi kod svoje majke Marije koja je dobila starateljstvo nad njim. Marija je, međutim, živjela aristokratskim načinom života i postaje žena rumunskog vladara Aleksandra Ioana Cuza i rađa mu dva sina - Sašu i Dimitrija. Zbog toga, ona pokazuje malo interesa za djecu iz prethodnog braka, tako da je postignut dogovor da mladog Milana legalno usvoji njegov rođak Mihailo Obrenović, koji se u međuvremenu vratio u Srbiju i postao vladajući knez 1860. godine.

Vladavina[uredi | uredi izvor]

Poslije ubistva kneza Mihaila na Košutnjaku, Milan je trebao da preuzme vlast. Ali, pošto je te 1868. godine imao samo četrnaest godina, sljedeće četiri godine Srbijom je upravljalo tročlano Namjesništvo.

Preuzeo je vlast 1872. godine. Najveću pažnju je posvetio vojsci koja mu je bila apsolutno odana. Godine 1875. počinje Nevesinjski ustanak. Milan je osudio ovaj ustanak i Srbija nije učestvovala u njemu. Jedan dio političara je mislio da je ovaj ustanak izbio radi Crne Gore i da služi njenim ciljevima. Ako bi Crna Gora pobijedila, postala bi opasan takmac Srbiji, a ako bi izgubila, Srbija bi bila riješena konkurenta. Međutim, pod pritiskom javnosti, objavljen je rat Osmanlijskom carstvu 1876. Srbija je bila nespremna za ovaj rat i brzo je poražena. Osmanlijska vojska je bila bolje obučena i imali su bolje oružje, a i pobijedili su u veoma važnoj bici kod Đunisa.

Srbija, na nagovor Rusije, ponovo objavljuje rat Osmanlijama 2. decembra 1877. Najbolje osmanlijske snage bile su na frontu sa Rusijom, pa je Srbija lako uspijela da oslobodi Niš, Pirot i Vranje. Na Berlinskom kongresu Srbija je dobila nezavisnost i slijedeće okruge: Vranjski, Niški, Toplički i Pirotski okrug, ali je Austro-Ugarska dobila Bosnu i Hercegovinu na upravljanje. Narod u Srbiji nije bio zadovoljan. Očekivali su više teritorija i bili su uvjereni da ih je Rusija izdala. Sličnog mišljenja je bio i knjaz Milan. Odlučio je da se okrene Austriji.

Godine 1881. potpisana je čuvena Tajna konvencija. Ona je podrazumijevala prijateljsku politiku između Srbije i Austrije. Srbija nije trebala trpiti nikakve provokacije i spletkarenja protiv Austrije na svojim teritorijama, a zauzvrat je Austrija trebala podržati proglašenje Srbije za kraljevinu. Godine 1882. Milan se proglasio za kralja. Ovo mu nije donijelo ugled u narodu, već je postao još omraženiji. Iz straha od narodne pobune, kralj je odlučio da se od naroda pokupi svo oružje. Kao odgovor na ovo, u istočnoj Srbijii izbija Timočka buna. Pobuna je ugušena. Radikali su okrivljeni za nju, pa je stranka zabranjena. Rukovodstvo radikala je pobjeglo u Bugarsku. Godine 1885, nakon što je Bugarskoj pripojena Istočna Rumelija, kralj joj je postavio ultimatum; ili je Bugarska trebala dati Srbiji grad Vidin i još neke teritorije kao odštetu, ili rat. Bugarska nije pristala, pa je kralj objavio rat. Rat je završen katastrofalnim porazom Srbije. Uspostavljeno je predratno stanje u teritorijama. Kralj Milan je 1888. godine donio slobodoumni, takozvani Radikalski ustav. Zatim je abdicirao i ostavio vlast sinu Aleksandru.

Kasniji život i smrt[uredi | uredi izvor]

Milan se vratio u Srbiju 1897. godine kao vrhovni komandant vojske, koju je potpuno reformisao i modernizovao. To su mu i najveći protivnici priznavali kao veliku zaslugu. Sin ga je protjerao iz Srbije 1901. godine jer Milan nije podržao sinovljev brak sa Dragom Mašin. Umro je 11. februara 1901. godine, u Beču, od upale pluća.