Razlika između izmjena na stranici "Oplodnja"

Idi na navigaciju Idi na pretragu
Dodano 6.627 bajtova ,  prije 4 godine
nema sažetka izmjene
'''Oplodnja''' ili '''singamija''' je fenomen [[spolno razmnožavanje|seksualne reprodukcije]], koji se sastoji od spajanja dva gameta različitog [[spol]]a, uz pajanje njihovih [[jedro|jedara]]. Rezultat oplodnje je nova ćelija, jedinstvena u svojoj vrsti, pod nazivom [[zigot]].<ref>{{Cite book | author=Gilbert S. F. |title=Developmental Biology | edition=Ninth | publisher=Sinauer Associates | year=2010 | isbn=978-0-87893-558-1.}}</ref><ref>{{cite book | author=Hall, Brian Keith | authorlink=Brian K. Hall | title=Evolutionary developmental biology | chapter=8.3.3 The gastrula and gastrulation | chapterurl=http://books.google.com/books?id=JhSwumfgTQ4C&lpg=PA129&pg=PA132 | publisher=Kluwer Academic Publishers | edition=2nd | location=The Netherlands | year=1998 | isbn=978-0-412-78580-1 | url=http://books.google.com/books?id=JhSwumfgTQ4C.}}</ref><ref>{{cite book | author=Harrison, Lionel G. | authorlink=Lionel G. Harrison | title=The Shaping of Life: The Generation of Biological Pattern | publisher=Cambridge University Press | year=2011 | isbn=978-0-521-55350-6 | url=http://books.google.com/books?id=-IPG-vg7Pr8C.}}</ref><ref>Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-16-8.</ref><ref>Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.</ref><ref>Hall J. E., Guyton A. C. (2006): Textbook of medical physiology, 11th edition. Elsevier Saunders, St. Louis, Mo, ISBN 0-7216-0240-1.</ref><ref>Sofradžija A., Šoljan D., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 1, Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-686-8.</ref><ref>Međedović S., Maslić E., Hadžiselimović R. (2000): Biologija 2. Svjetlost, Sarajevo, ISBN 9958-10-222-6.</ref>
{{Nedostaju izvori}}
 
== Oplodnja kod biljkaka==
Oplodnja u [[spermatofita]] odvija se tek nakon [[oprašivanje|oprašivanja]], odnosno kada [[polen]] dođe na [[stigma (botanika) | stigmu]] [[cvijet]]a i pridrži se za ljepljivu površinu. U ovom trenutku polenska granula završava svoj razvoj i proizvodi [[polenova cijev|polenovu cijev]] (muški [[gametofit]], da oplodi ženski [[gamet]] u [[jajnik]]u [[oosfera|oosferu]]). Dva gameta zajedno stvaraju novu ćeliju pod nazivom [[zigot]] koji će biti podijeljen tokom razvoja [[embrion]]a. Uz korake [[bubrenje]] i [[klijanja]], a zatim rast javlja se nova biljka, slična, ali genetički ne ista kao tijelo roditelja, jedinstveno u svojoj [[vrsta|vrsti]].
Takva [[biljka]] se uobičajeno sastoji od [[korijen]]a, [[stabljika|stabljike]] i [[list]]ova.<ref>{{cita web | url = http://www.sapere.it/enciclopedia/fecondazi%C3%B3ne.html | titolo = Fecondazione | sito = www.sapere.it}}</ref> È sinonimo di [[concezione]].
 
== Oplodnja kod sisara==
Jaje, umotano u ''[[zona pellucida]]'' i [[oofora|ooforu]], nakon što je ispuštena iz [[jajnik]]a ulazi u [[jajovod]] kreće se , zahvaljujući ćelijskim trepljama u oblozi cijevi. [[Spermatozoid]], koji je prošao [[spermatogeneza|spermatogenezu]] i osnaživanje (oko 300-500 puta), u tranzitu uz ženske genitalije, ulazi u jaje u ampulnom dijelu cijevi.
;Poćetak '''akrosomne reakcije' '': arosomna membrana i plazma spermatozoida se stapaju, što dovodi do pore koja omogućava izlučivanje litičkih [[enzim]]a koji razlažu, ''cumulus'' i zonu pelucidu.
 
Ulazeća plazma spermatozoida i vanjska arosomna membrana, u korespondenciji sa prednjim dijelom glave i dalje je umotan samo unutrašnju akrosomnu membranu. Ovo drugo je povezano sa lučenjem [[akrozin]]a – [[enzim]]a koji omogućava probijanje membrane zone pelucide.
Na površini sperme nalazi se [[protein]]i zvani ''bindini'' koji se vezuju za receptore na membrani jajeta, omogućavajući prepoznavanje specifični, tj. blokiranje oplodnje između različitih vrsta.
 
Nakon zone pelucide, sperma se uvodi između [[zona pellucida]] i '[[ovolema|ovoleme]], takozvani '''perivitelini prostor ''', u kojem se ne uklopa sa plazma membranom jajne ćelije u post-akrosomnoj regiji, na području u kojem se membrane dva gamet počinju spajati: '''fuzija gameta'''.
 
Prodor određuje '''proces aktivacije''' oocita.
Čim se dogodi fuzija, ioni [[natrij]]a migriraju u ćeliju, što dovodi do promjene polariteta jajne membrane. Ovaj događaj predstavlja ''brzo zaklkjućavanje polispermije'', tj. prodora drugog [[spermatozoid]]a.
 
Fuzije stimulira oplođeno jaje za oslobađanje [[kalcij]]evog vala (koji dolazi iz [[citoplazma]]tske akumulacije) iz sperme: '''kortikalna reakcija'''.
 
S druge strane, aktivni loptasti razvoj jajeta, koji je zaustavljen u [[mejoza|metafazi II]], i aktivira ''spori blok '' polispermije, koji se sastoji u fuziji ''kortikalnih granula'' koje se nalaze u plazmi jajeta sa plazma membranom. U ovom trenutku polaritet membrane se vraća u normalno stanje.
Kortikalne granule sadrže [fenzim]]e koji prekidaju veze između jajeta i zona pelucide i uklanjaju receptore za spermu površine jajeta. Ostale tvari koje se nalaze u kortikalnim granulama, [[osmoza|osmozom]] dobijaju vodu ispod ''zona pellucida'', odvajajući je iz plazme membrane, i otvrdnuvši, sprečava ulazak drugih spermatozoida.
Jaje stvara ''konus oplodnje'' oko jedra sperme, koja gubi membranu i provlači se se u citoplazmu jajeta. Osim toga, [[hromatin]] se sažima i umotava membranom [[endoplazmatski retikulum| endoplazmatičnog retikuluma]]. To čini '''muški pronukleus''', koji se spaja sa '''ženskim pronuleusom''', na kraju druge [[mitoza|mitotske podjele]]. Oba sadrže brojne primarne [[nukleolus]]e, te su [[|ploidija|haploidna]], ali spajanjem nastaje [[ploidija|diploidni]] [[zigot]] – prva ćelija [[embrion]]a.
 
== Načini oplodnje==
Moguće su dva načina oplodnje: vanjska i unutrašnja.
* '''Vanjska oplodnja''' se samo javlja u vodi, jer vodena sredinu omogućava jedinkama da osloboda [[gamet]]e tako da je partnerski gamet suprotnog spola u odgovarajućem trenutku u stanju da se s njima spoji U vodenoj sredini oplodnje zahtijeva znatnu emisije spolnih ćelija i vrlo visoku potrošnje energije uz opasnost od neuspjeha.
* '''Unutrašnja oplodnja''' se odvija tako što se muški gameti direktno u ženske spolne organe. Obilježena je niskom potrošnjom energije i visokom šansom za uspjeh.
** '''Indirektna unutrašnja oplodnja''' je vrlo česta u [[rakovi|rakova]], [[vodozemci|vodozemaca]] i [[mehkušci|glavonožaca]]; spermatofore (torbe koje sadrže pojedinačne spermatozoide) se odvajaju iz muškog tijela i premještaju u tijelo ženke, koji će ih čuvati sve dok ne budu potrebne za oplodnju.
 
==Oplodnja kod čovjeka==
 
[[Datoteka:Sperm-egg.jpg|mini|250px|Trenutak prije oplodnje]]
'''Oplodnja''' je stapanje muških i ženskih spolnih ćelija ([[spermij|spermija]] i [[jajna ćelija|jajnih ćelija]]).
23.119

izmjena

Navigacija