Svjetsko prvenstvo u odbojci

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Svjetsko prvenstvo u odbojci
Sport Odbojka
Osnovana 1949.
Izvršni direktor Brazil Ary Graça
Broj ekipa 24
Kontinent Međunarodno (FIVB)
Trenutni šampion(i)  Poljska (3. titula)
Najviše titula  Rusija (6)

Svjetsko prvenstvo u odbojci jest takmičenje koje se održava u organizaciji Međunarodne odbojkaške federacije (FIVB) svake četiri godine, s tim da su prva četiri održana u nejednakim razmacima.

Trenutni format uključuje kvalifikacijsku fazu, koja se odvija tokom tri godine koje prethode prvenstvu, nakon koje budu poznati učesnici turnirske faze, tj. samog prvenstva (24 reprezentacije).

Titulu je dosad osvajalo sedam reprezentacija, a najviše ih ima Rusija – šest, ali ih je sve naslijedila iz perioda Sovjetskog Saveza (vidjeti napomene ispod tabele medalja).

Historija[uredi | uredi izvor]

Historijat prvenstva potječe iz početaka odbojke kao profesionalnog sporta na visokom nivou. Jedna od prvih konkretnih mjera koje je FIVB preduzeo nakon osnivanja 1947. bilo je ustanovljavanje međunarodnog takmičenja s ekipama s više od jednog kontinenta. Godine 1949. prvo izdanje održano je u Pragu. U tom trenutku turnir je još bio ograničen na Evropu.

Tri godine kasnije takmičenje je prošireno uključivanjem reprezentacija iz Azije. Do sljedećeg izdanja pridružile su se i reprezentacije iz Južne, Srednje i Sjeverne Amerike.

Budući da je odbojka uvrštena u olimpijski program za Igre 1964, četverogodišnji ciklus skraćen je na dvogodišnji nakon četvrtog izdanja (1960) kako bi se prvenstva mogla održavati naizmjenično s Olimpijskim igrama. Od 1970. počele su učestvovati i reprezentacije iz Afrike, čime je ostvaren prvobitni plan za širenje na sve kontinente.

Broj učesnika znatno se mijenjao tokom godina. Zbog povećanja popularnosti odbojke konstantno je rastao na više od 20 u 1970-ima i dijelu 1980-ih, zatim je smanjen na 16 u 1990-ima i konačno stabiliziran na 24 nakon 2002. Danas je Svjetsko prvenstvo najobimnije od svih takmičenja koje organizira FIVB i vjerovatno najvažnije, uz Olimpijske igre.[1]

Do 1974. zemlja domaćin organizirala je i muški i ženski turnir, uz izuzetak izdanja 1966/1967, kad je održano u različitim godinama. Od 1978. ta praksa tek se povremeno primjenjuje, npr., 1998. i 2006, kad su prvenstva održana u Japanu.

Formula takmičenja[uredi | uredi izvor]

Formula takmičenja stalno se mijenjala radi prilagođavanja različitom broju ekipa koje učestvuju na svakom izdanju. Obično se primjenjuju sljedeća pravila:

  • Na svakom prvenstvu učestvuju 24 ekipe.
  • Kvalifikacijske procedure za prvenstvo duge su i naporne i traju više od dvije godine.
  • Zemlja domaćin automatski je kvalificirana (ili zemlje domaćini).
  • Broj mjesta po konfederacijama određuje FIVB; Evropa ih obično ima najviše, a Afrika ili Južna Amerika najmanje.
  • Da bi učestvovala na prvenstvu, ekipa mora proći više kvalifikacijskih turnira u zavisnosti od plasmana na rang-listi FIVB-ja. Slabije rangirane ekipe mogu odigrati i tri turnira kako bi izborile mjesto; najbolje rangirane ekipe obično igraju samo jedan.
  • Takmičenje je podijeljeno u najmanje dvije faze: preliminarna runda i završna runda. U zavisnosti od broja ekipa, može biti potrebna i jedna ili više međurundi.
  • U preliminarnoj rundi ekipe su podijeljene po grupama i svaka igra po jednu utakmicu protiv ostalih u svojoj grupi.
  • Kad budu odigrane sve utakmice u preliminarnoj rundi, najboljih n ekipa iz svake grupe kvalificira se za sljedeću rundu, a ostale napuštaju prvenstvo. Vrijednost n zavisi od broja ekipa i formata koji će biti primijenjen u završnom dijelu prvenstva.
  • FIVB je isprobao različite formate za završni dio prvenstva. Izgleda da već izvjesno vrijeme (od 2004) postoji konsenzus da barem polufinala i finale moraju biti odigrani po olimpijskom formatu.
  • Četvrtfinala se mogu sastojati od grupa ekipa koje igraju jedne protiv drugih ili od direktnih susreta; u potonjem slučaju može biti potrebna i dodatna međurunda (ili više njih) kako bi se broj preostalih ekipa smanjio na osam.
  • Primjenjuje se vrlo stroga restrikcija u vezi sa sastavima: dozvoljeno je samo 12 igrača po ekipi i zabranjeno je zvati zamjenske igrače u reprezentaciju čak i u slučaju povrede nekog prvotimca.

Osvajači medalja[uredi | uredi izvor]

Godina Domaćin Finale Utakmica za treće mjesto Ekipe
Prvak Rezultat Finalist Treće mjesto Rezultat Četvrto mjesto
1949.
(detalji)
Čehoslovačka
Čehoslovačka
 Sovjetski Savez Grupni sistem  Čehoslovačka  Bugarska Grupni sistem  Rumunija 10
1952.
(detalji)
Sovjetski Savez
Sovjetski Savez
 Sovjetski Savez Grupni sistem  Čehoslovačka  Bugarska Grupni sistem  Rumunija 11
1956.
(detalji)
Francuska
Francuska
 Čehoslovačka Grupni sistem  Rumunija  Sovjetski Savez Grupni sistem  Poljska 24
1960.
(detalji)
Brazil
Brazil
 Sovjetski Savez Grupni sistem  Čehoslovačka  Rumunija Grupni sistem  Poljska 14
1962.
(detalji)
Sovjetski Savez
Sovjetski Savez
 Sovjetski Savez Grupni sistem  Čehoslovačka  Rumunija Grupni sistem  Bugarska 21
1966.
(detalji)
Čehoslovačka
Čehoslovačka
 Čehoslovačka Grupni sistem  Rumunija  Sovjetski Savez Grupni sistem  Istočna Njemačka 22
1970.
(detalji)
Bugarska
Bugarska
 Istočna Njemačka Grupni sistem  Bugarska  Japan Grupni sistem  Čehoslovačka 24
1974.
(detalji)
Meksiko
Meksiko
 Poljska Grupni sistem  Sovjetski Savez  Japan Grupni sistem  Istočna Njemačka 24
1978.
(detalji)
Italija
Italija
 Sovjetski Savez 3–0  Italija  Kuba 3–1  Južna Koreja 24
1982.
(detalji)
Argentina
Argentina
 Sovjetski Savez 3–0  Brazil  Argentina 3–0  Japan 24
1986.
(detalji)
Francuska
Francuska
 SAD 3–1  Sovjetski Savez  Bugarska 3–0  Brazil 16
1990.
(detalji)
Brazil
Brazil
 Italija 3–1  Kuba  Sovjetski Savez 3–0  Brazil 16
1994.
(detalji)
Grčka
Grčka
 Italija 3–1  Holandija  SAD 3–1  Kuba 16
1998.
(detalji)
Japan
Japan
 Italija 3–0  SR Jugoslavija  Kuba 3–1  Brazil 24
2002.
(detalji)
Argentina
Argentina
 Brazil 3–2  Rusija  Francuska 3–0  SR Jugoslavija 24
2006.
(detalji)
Japan
Japan
 Brazil 3–0  Poljska  Bugarska 3–1  Srbija i Crna Gora 24
2010.
(detalji)
Italija
Italija
 Brazil 3–0  Kuba  Srbija 3–1  Italija 24
2014.
(detalji)
Poljska
Poljska
 Poljska 3–1  Brazil  Njemačka 3–0  Francuska 24
2018.
(detalji)
Bugarska Italija
Bugarska / Italija
 Poljska 3–0  Brazil  SAD 3–1  Srbija 24
2022.
(detalji)
Rusija
Rusija
24

Tabela medalja[uredi | uredi izvor]

RangNacijaZlatoSrebroBronzaUkupno
1. Rusija [A]63312
2. Brazil 3306
3. Italija 3104
 Poljska 3104
5. Češka [B]2406
6. Sjedinjene Američke Države 1023
7. Njemačka [C]1012
8. Kuba 0224
 Rumunija 0224
10. Bugarska 0145
11. Srbija [D]0112
12. Holandija 0101
13. Japan 0022
14. Argentina 0011
 Francuska 0011
Ukupno (15 nacija)19191957
Napomene
  1. ^ FIVB smatra Rusiju (od 1993) nasljednicom rezultata Sovjetskog Saveza (1948–1991) i Zajednice nezavisnih država (1992).
  2. ^ FIVB smatra Češku (od 1994) nasljednicom rezultata Čehoslovačke (1948–1993).
  3. ^ Nakon reunifikacije Njemačke Zapadna Njemačka (1949–1990) preimenovana je u Njemačku (od 1991), apsorbiravši Istočnu Njemačku (1949–1990) s rezultatima.
  4. ^ FIVB smatra Srbiju (od 2007) nasljednicom rezultata SFR Jugoslavije (1948–1991), SR Jugoslavije (1992–2002) i Srbije i Crne Gore (2003–2006).

Najkorisniji igrači[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Competition (introduction)". worldgrandprix.2017.fivb.com. Pristupljeno 20. 10. 2019. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]