Johann Sebastian Bach
| Johann Sebastian Bach | |
 |
|
| Lične informacije | |
|---|---|
| Datum rođenja | 21. mart 1685. |
| Mjesto rođenja |  Eisenach, Njemačka |
| Datum smrti | 28. juli 1750. |
| Mjesto smrti | Leipzig, Njemačka |
| Period | barok |
| Djela | |
| Poznatija djela | Toccata i fuga u D-molu Brandenburški koncerti Herz und Mund und Tat und Leben |
Johann Sebastian Bach (fonetski: Johan Sebastijan Bah 21. mart 1685 - 28. juli 1750) je bio njemački kompozitor i orguljaš iz baroknog razdoblja i općenito se smatra jednim od najvećih kompozitora svih vremena. Njegova djela, zapažena po intelektualnoj dubini, tehničkoj zahtjevnosti i umjetničkoj ljepoti, su bila nadahnuće gotovo svim kompozitorima evropske tradicije, od Mozarta do Schönberga.
Sadržaj |
[uredi] Biografija
[uredi] Rane godine
Johann Sebastian Bach je rođen u Eisenach-u u Njemačkoj, 1685. godine, a umro je 1750. godine u 65. godini života. Potiče iz poznate porodice muzičara i bio je najmlađi od osmero djece Johanna Ambrosiusa Bacha, gradskog muzičara njem.: (Stadtpfeifer) u Eisenachu, posao koji je zahtijevao da priređuje sve necrkvene muzičke događaje u gradu i da, po zahtjevu crkvenog orguljaša, učestvuje u crkvenoj muzici. Članovi njegove bliže rodbine su bili crkveni orguljaši i skladatelji, te je Bach imao mogućnosti da se rano upozna sa komponovanjem i sviranjem raznih instrumenata.
Bachovi roditelji umiru dok je J.S.Bach imao devet godina. Nakon smrti oca, Bach se seli kod svog starijeg brata Johanna Christopha Bacha, crkvenog orguljaša u Ohrdrufu u Njemačkoj. Dok je živio u kući svog četrnaest godina starijeg brata, Bach nastavlja sa učenjem i njegov ga brat podučava sviranju orgulja. U Ohrdrufu, Bach posjećuje licej te stiče visoko obrazovanje u oblastima filozofija i teologija. Upoznaje se takođe sa metodama izrade i popravki orgulja. Orgulje u Ohrdrufskoj crkvi je trebalo održavati i popravljati i Bach često biva poslan da popravlja razne dijelove. Crkvene orgulje su u tom dobu najsloženiji uređaj u evropskom gradu. Ovo iskustvo poznavanja orgulja je bilo jedinstveno i Bach je bez problema mogao razgovarati sa graditeljima i sviračima orgulja.
Tokom školovanja, Bachova radoznalost ga tjera da nađe čuvene orguljaše Njemačke, poput Georga Böhma, Dietrich Buxtehude, i Johann Adam Reincken, češto putujući daleko da bi ih čuo dok sviraju. Rad Nicolausa Bruhnsa je imao uticaj na Bacha. Nedugo nakon završetka škole, u kojoj je Bach izučavao Latinski jezik, sa 18 godina, prihvatio je posao orguljaša u Arnstadtu 1703. godine. Vjerovatno osjeća tjeskobu u malom gradu i počinje da traži posao drugdje. Zbog njegove vještine, uskoro mu biva ponuđena bolja pozicija u Mühlhausenu. Neke od Bachovih najranijih kompozicija bivaju napisane u ovo vrijeme, ali veliki broj kompozicija koje je Bach napisao u ovom periodu su danas izgubljene.
[uredi] Radni život
Još uvijek nezadovoljan sa poslom, 1708. godine Bach prihvata novu poziciju kao dvorski orguljaš i koncertni majstor u Weimaru. Ovdje mu je pružena mogućnost, ne samo da svira orgulje nego da komponira i svira raznovrsniji repertoar koncertne muzike sa vojvodskim ansamblom. U ovom razdoblju nastaju djela kontrapunktalne muzike, od kojih je najpoznatiji Dobro uštimani klavir, djelo koje se sastoji od 48 preludija i fuga, po dva za svaki dur i mol. Osim monumentalnosti samih kompozicija, po prvi put su na ovaj način upotrijebljeni svi muzički tonaliteti, a djelo je, kako sam naslov kaže, bilo izvodivo isključivo na precizno podešenom instrumentu.
Također u Weimaru nastaje Orgelbuchlein - mala knjiga kompozicija za orgulje, uglavnom tradicionalnih luteranskih himni, koje Bach harmonizira i priređuje na način koristan učenicima. Ovaj nezavršen rad predstavlja dvije važne teme Bachove zbirke: Prvo, njegovu posvetu učenju i drugo njegovu sklonost luteranskim himnama kao izvor nadahnuća. Bachova posveta učenju je naročito značajna. Rijetki su bili slučajevi u Bachovom životu kada nije imao učenika na obuci, a uvijek je bilo privatnih učenika u njegovoj kući, poput Johanna Friedricha Agricola.
Osjećajući povećavanje političke napetosti u vojvodskom dvoru u Weimaru, Bach ponovo počinje da traži posao u skladu sa njegovim muzičkim interesima. 1717., preuzima novu službu i prelazi u Köthen gdje vodi dvorsku kapelu kneza Leopold von Anhalt-Köthen, koji je i sam bio muzičar. Većina kompozicija iz ovog razdoblja su svjetovnog karaktera kao Brandenburški koncerti (BWV 1046–1051), Svita za čelo, sonate i partiture za violinu, te orkestralne svite), obzirom da je knez bio kalvinist, te se u službama nije koristila muzika u jednakoj mjeri kao u luteranskim crkvama.
Godine 1723. Bach prelazi u Leipzig, gdje biva imenovan kantorom u crkvi sv. Tome i gradskim muzičkim direktorom. Na ovim je službama ostao do kraja života. Posao je zahtijevao da ne samo uči učenike škole sv. Tome pjevanju, nego da i svake sedmice komponuje kantatu, koja bi se izvodila nedjeljom. Ovaj zahtjevan raspored, po kojem je u suštini svake sedmice trebao napisati sat muzike (a povrh toga izvršiti svoje obaveze školi), rezultirao je nekim od njegovih najboljih kompozicija. Većine kantata iz ovog doba razjašnjavaju nedeljna čitanja biblije za sedmicu tokom koje su bile napisane. Neke kantate su bile napisane na osnovu uobičajnih crkvenih himni, poput Wachet auf! Ruft uns die Stimme and Nun komm, der Heiden Heiland.
Za veće blagdane, kao što su Božić, Veliki petak, ili Uskrs, Bach je pisao naročito nadarene kantate, kao npr. Magnificat za Božić, Muka po Mateju za Veliki petak itd. Ove kompozicije su često zahtijevale učestvovanje svih muzičara u gradu. Opseg i značaj Bachovih sakralnih kompozicija donio mu je naslov petog evanđelista u Njemačkoj.
[uredi] Porodica
Bach je 1707. godine oženio svoju drugu rodicu, Mariu Barbaru Bach. Imali su 7 djece, od čega je 4 doživjelo odraslu dob. Umrla je iznenada 7. jula 1720. godine dok je Bach putovao sa knezom Leopoldom.
Dok je živio u Köthenu, Bach ženi mladu sopranisticu Annu Magdalenu Wilcke. Unatoč starosnoj razlici od 17. godina, imali su sretan brak. Anna je podržavala Bachovo komponovanje dok on pomaže Anni sa njenim pjevanjem. Imali su trienaestoro djece.
Bachova djeca su bila muzično nadarena. Njegovi sinovi Wilhelm Friedemann Bach, Gottfried Heinrich Bach, Johann Christoph Friedrich Bach, Johann Christian Bach i Carl Philipp Emanuel Bach postaju istaknuti muzičari. Od njih, Carl Philipp Emanuel Bach biva najpoznatiji. Uprkos preprekama koje su stajale na putu ženama koje su htjele imati profesionalne karijere, sve Bachove kćeri su vjerovatno pjevale, i možda čak i svirale, u ansamblima njihovog oca. Jedina udata Bachova kćer je Elisabeth Juliana Friederica, čiji je muž bio Bachov učenik Johann Christoph Altnikol. Većina Bachove muzike koja je sačuvana do danas je sačuvana zahvaljujući njegovoj djeci, koji su sačuvali mnogo toga što je C. Ph. E. Bach nazvao stari Bach arhi poslje smrti njihovog oca.
Tokom boravka u Leipzigu, Bach održava dobre odnose s profesorima tamošnjeg fakulteta, koji pišu tekstove za kantate i također bivaju kumovi njegovoj djeci. Bach je također bio u kontaktu sa mnogim muzičarima iz cijele Njemačke. Često ga posjećuje Georg Philipp Telemann, koji je bio kum C. Ph. E. Bach. Međutim, Bach i Georg Friedrich Händel, koji su rođeni iste godine, nikada se ne sreću.
[uredi] Kasniji život
Obzirom da je tokom 1720ih, komponirajući kantate, prikupio opsežan repertoar sakralne muzike, Bachu se kasnije pruža mogućnost da se posveti svjetovnoj, vokalnoj, i instrumentalnoj muzici. Mnogi kasniji radovi nastali su u saradnji s Leipziškim Collegium musicum, ali neki su bili sve više introspektivna i apstraktna remek djela koja predstavljaju vrhunac Bachove umjetnosti. Ovi obrazovani radovi počinju sa četiri volumena njegove Klavirske vježbe njem.: (Clavierübung) BWV 552, 669-689, 802-805, 825-831, 971, 988, skupa klavijaturskih radova napisanih da nadahnu orguljaše i ljubitelje muzike te sadrže 6 Partitura za klavir (Vol. I), Italijanski koncerto, Francusku uvertiru (Vol. II), i Goldberg varijacije (Vol. IV).
Tokom susreta s kraljem Pruske Friedrich II. u Potsdamu, kralj zadaje temu koja je Bachu trebala poslužiti kao temelj za šesteroglasnu fugu. Rezultat je bila "Musilische Opfer" koja sadržava niz fuga i kanona na zadanu "kraljevsku temu". Bach je kasnije komponirao i 14 fuga (kontrapunkta) na vlastitu temu. Ove kompozicije, poznate kao Umjetnost fuge njem.: Die Kunst der Fuge sadrže neke od najsloženijih fuga ikad napisanih, i općenito se smatraju najznačajnijim kontrapunktalnim djelom ikada napisanim.
[uredi] Baština
U kasnijem životu i nakon njegove smrti, Bachov ugled kao kompozitora je u opadanju: smatralo se je da su njegova djela staromodna u usporedbi sa nadolazećim klasičnim stilom. Međutim, nije bio zaboravljen. Bach je bio pamćen kao svirač i učitelj i otac kompozitora C. Ph. E. Bacha. U ovom periodu, njegove najcijenjene kompozicije su njegova djela za klavir. Mnogi su još uvijek bili svjesni njegove vještine s klavijaturom, posebno Mozart i Beethoven. Predanje glasi da je Mozart, u posjeti Tomasschule u Leipzigu nakon slušanja Bachovog djela izjavio "Napokon, nešto iz čega se može učiti!". Beethoven je također bio ljubitelj Bachove muzike i rekao je da je Bach "Izvorni otac harmonije".
Preporod Bachovog ugleda u javnosti djelom biva ponukan Johann Nikolaus Forkelovim životpisom iz 1802. godine. Johann Wolfgang von Goethe je upoznao Bachova dijela relativno kasno u životu, slušajući nekoliko predstava klavijaturnih i zborskih dijela 1814. i 1815. godine. U pismu iz 1827. godine Goethe je poredio slušanje Bachove muzike slušanju "vječne harmonije u razgovoru sa sobom". Ipak, Felix Mendelssohn Bartholdy je uradio najviše na obnovi Bachovog ugleda sa preformansom "Muke po Mateju" 1829. godine u Berlinu. Mendelsohnovo potpomaganje Bacha i rast skladiteljeve reputacije su nastavljeni u narednim godinama. Bach Gesellschaft (Bach udruženje) se osniva 1850. godine za promovisanje Bachovih djela i u sljedećih pola vijeka udruženje objaviljuje sveobuhvatno izdanje Bahovih kompozicija.
Nakon toga Bachova reputacija ostaje vrlo pozitivna. Tokom 20. vijeka proces priznanja muzičke, i pedagoške, vrijednosti nekih Bachovih dijela je nastavljen. Bachov doprinos muzici, ili kako je njegov učenik Lorenz Christoph Mizler rekao "muzička znanost", često se poredi s genijima poput William Shakespeare u književnosti i Isaac Newtona u fizici.
[uredi] BWV sistem
Johann Sebastian Bach va djela su indeksirana BWV brojevima. BWV je skračenica za Bach Werke Verzeichnis. Katalog, objavljen 1950. godine, je sastavio Wolfgang Schmieder i BWV sistem se ponekad zove Schmiederov sistem. Staromodan sistem upotrebljava S umjesto BWV za Schmieder.
Ovaj katalog je organiziran tematski a ne kronološki:
- BWV 1-222 su kantate,
- BWV 225-248 velika zborska djela,
- BWV 250-524 zborska djela i svjetovne pjesme,
- BWV 525-748 orguljaška djela,
- BWV 772-994 druga klavirska djela,
- BWV 995-1000 lutnja,
- BWV 1001-1040 kamerna muzika,
- BWV 1040-1071 orkestralna muzika,
- BWV 1072-1126 kanoni i fuge.
Tokom sastavljanja sistema, Schmieder je upotrebljavao Bach Gesellschaft Ausgabe, sveobuhvatno izdanje kompozitorovih djela napravljeno između 1850. i 1905. godine.
[uredi] Srodne teme
[uredi] Vanjski linkovi
