Radinovići (Visoko)
Radinovići | |
|---|---|
Naseljeno mjesto | |
  Radinovići | |
 Interaktivna karta Radinovići | |
| Koordinate: 44°01′53″N 18°08′25″E / 44.0315°N 18.1403°E | |
| Država |  Bosna i Hercegovina |
| Entitet | Federacija Bosne i Hercegovine |
| Kanton | Zeničko-dobojski |
| Grad | Visoko |
| Stanovništvo (2013) | |
| • Naseljeno mjesto | 472 |
| Vremenska zona | CET (UTC+1) |
| • Ljeti (DST) | CEST (UTC+2) |
| Pozivni broj | (+387) 32 |
Radinovići su naseljeno mjesto na području Visokog čija je historija najznačajnije potvrđena kroz arheološka istraživanja i zaštitu lokaliteta Okolište, koji se nalazi na prostoru naselja Okolište i Radinovići.[1] U dosadašnjoj literaturi Radinovići se najčešće spominju u kontekstu prahistorijskog naslijeđa visočke kotline, a novija istraživanja ukazuju i na važnost šireg prostora sela u kasnom srednjem vijeku.[2][3]
Historija
[uredi | uredi izvor]Prahistorija
[uredi | uredi izvor]Najstariji do sada pouzdano potvrđeni tragovi ljudskog prisustva na području Radinovića vezani su za neolitsko naselje Okolište. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine proglasila je 2006. godine prahistorijsko naselje na lokalitetu Okolište u naseljima Okolište i Radinovići nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.[1]
Prema novijim arheološkim radovima, Okolište, smješten u sjevernom dijelu visočke kotline, predstavljao je najveće poznato naselje butmirske skupine, s površinom od gotovo sedam hektara, a njegov razvoj okvirno se smješta u razdoblje između oko 5200. i 4700. godine p. n. e.[4] Istraživanja objavljena u izdanjima Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine ističu Okolište kao izuzetan primjer gustog neolitskog naselja, s procjenama da je u jednoj fazi moglo imati oko 200 kuća.[5]
Značaj lokaliteta potvrđuju i aktivnosti Zavičajnog muzeja Visoko, koji je u svojim programima planirao stalnu postavku arheoloških artefakata neolitske kulture s lokaliteta Okolište i Radinovići.[6]
Srednji vijek
[uredi | uredi izvor]Za prostor Radinovića neposredni historijski podaci iz srednjeg vijeka oskudniji su nego za središnje dijelove visočke kotline, ali novija arheološka istraživanja upućuju na to da je širi prostor sela bio uključen u mrežu kasnosrednjovjekovnih grobalja i komunikacija srednje Bosne.[3]
U radu objavljenom 2025. godine navedeno je da se lokalitet Markov kamen nalazi između sela Radinovići i Hrastovac, na administrativnoj granici Zenice i Kaknja, te da je poznat po kasnosrednjovjekovnoj krstači, odnosno spomeniku koji označava završnu fazu razvoja stećaka na području srednje Bosne.[3] Ista istraživanja zabilježila su grobove i skeletne ostatke koji potvrđuju postojanje manje kasnosrednjovjekovne nekropole na tom prostoru.[3]
Stanovništvo
[uredi | uredi izvor]| Sastav stanovništva – naselje Radinovići | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 2013.[7] | 1991.[8] | 1981.[9] | 1971.[10] | ||||
| Osoba | 472 (100,0%) | 461 (100,0%) | 322 (100,0%) | 251 (100,0%) | |||
| Bošnjaci | 461 (97,67%) | 447 (96,96%)1 | 293 (90,99%)1 | 249 (99,20%)1 | |||
| Bosanci | 6 (1,271%) | – | – | – | |||
| Ostali | 4 (0,847%) | 13 (2,820%) | – | 2 (0,797%) | |||
| Nisu se izjasnili | 1 (0,212%) | – | – | – | |||
| Srbi | – | 1 (0,217%) | 2 (0,621%) | – | |||
| Jugoslaveni | – | – | 27 (8,385%) | – | |||
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 "Praistorijsko naselje na lokalitetu Okolište u naseljima Okolište i Radinovići, arheološko područje, Visoko". Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine. Pristupljeno 17. 3. 2026.[mrtav link]
- ↑ "Toponimija grada Visokog". Onomastica. Instytut Języka Polskiego Polskiej Akademii Nauk. 2025. Pristupljeno 17. 3. 2026.
- 1 2 3 4 "Nova arheološka istraživanja grobalja kasnog srednjeg vijeka na prostoru srednje Bosne". Radovi Filozofskog fakulteta u Sarajevu (Historija, Historija umjetnosti, Arheologija). Univerzitet u Sarajevu. 2025. Pristupljeno 17. 3. 2026.
- ↑ "Specialization in pottery production: An alternative strategy of structurally undersupplied households? – A case study concerning the late Neolithic settlement of Okolište in Central Bosnia". ResearchGate. 2024. Pristupljeno 17. 3. 2026.
- ↑ "Naselja centralne Bosne i pitanje gustine naseljenosti u neolitu". Godišnjak Centra za balkanološka ispitivanja ANUBiH. Akademija nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine. Pristupljeno 17. 3. 2026.
- ↑ "Projekti". Zavičajni muzej Visoko. Pristupljeno 17. 3. 2026.
- ↑ "Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini 2013 – Etnička/nacionalna pripadnost, vjeroispovijest, maternji jezik". popis.gov.ba. Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. Arhivirano s originala, 7. 4. 2021. Pristupljeno 7. 4. 2021.
- ↑ "Nacionalni sastav stanovništva Republike Bosne i Hercegovine 1991. (str. 116/7/8)" (PDF). fzs.ba. Pristupljeno 21. 12. 2015.
- ↑ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981" (PDF). stat.gov.rs. Pristupljeno 21. 12. 2015.
- ↑ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971" (PDF). stat.gov.rs. Pristupljeno 21. 12. 2015.