Antički Rim

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Preferences-system.svg Ovom članku je potrebna jezička standardizacija, preuređivanje ili reorganizacija.
Pogledajte kako poboljšati članak, kliknite na link uredi i doradite članak vodeći računa o standardima Wikipedije.
Gnome-edit-clear.svg Ovaj članak zahtijeva čišćenje.
Molimo vas, pomozite unaprijediti članak pišući ili ispravljajući ga u enciklopedijskom stilu.
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Antički Rim je zajednički naziv za sva antička područja i sve antičke narode koji su priznavali vrhovnu vlast grada Rima i rimskog naroda.

Historija Antičkog Rima od 753. p. n. e. do 476. godine dijeli se na ova razdoblja:

Rimsko kraljevstvo[uredi | uredi izvor]

Rimska republika[uredi | uredi izvor]

Rimska imperija[uredi | uredi izvor]

  • Rimska imperija (27. p. n. e.- 476.) započinje s prvim carem, Augustom. 117. godine, za cara Trajana, rimski imperij dostiže najveće teritorijalno proširenje. 395. carstvo se dijeli na Zapadna Rimska Imperija i Bizantsko Carstvo (Istočno Carstvo). Zapadna Rimska Imperija je propala 476, a Bizantsko Carstvo 1453.
    • 23. p. n. e. - Oktavijan, sada August, dobija zvanje Imperium maius
    • 19. p. n. e. - August je sastavio novi spisak senatora, kojih sad ima 600, a sebe je stavio na prvo mjesto (otkuda potječe i naziv princeps senatus - prvak Senata) i uspostavio novi oblik vladavine - principat; organizirao je osobnu gardu - pretorijance; proglasio se Augustusom (uzvišeni); uspostavio je snage javnog reda u Rimu i osnovao vatrogasnu službu
    • 19. p. n. e. - August je potpuno pokorio Španjolsku
    • 16. p. n. e. - 15. p. n. e. - Pobjeda nad germanskim plemenima i proširenje carstva do rijeke Elbe
    • 12. p. n. e. - 7. p. n. e. - Tiberije osvaja Panoniju i odlazi u provinciju Germaniju, radi spriječavanje pobune germanskih plemena
    • 5. godine - Tiberije potpuno pokorava Germaniju
    • 6. godine - Judeja postaje rimska provincija
    • 6. - 9. godine - Batonski rat
    • 9. godine - Bitka kod Teutoburške šume, teški rimski poraz, germanska plemena, pod vodstvom Arminija (donedavna služio Rimu), iz zasjede napala i uništila tri rimske legije
    • 11. godine - Tiberije i Germanik su ugušili ustanak u provinciji Germaniji
    • 13. godine - Senat proglašava Tiberija za Augustovog suvladara
    • 14. godine - smrt cara Augusta i imenovanje Tiberija za njegovog nasljednika sa imenom Tiberije Julije Cezar August
    • 15. godine - nemiri u provinciji Germaniji
    • 17. godine - vojničke pobune u Galiji i Numidiji
    • 21. godine - vojnička pobuna u Trakiji
    • 26. godine - Tiberije se povlači u mirovinu na otok Capri, a ovlaštenja preuzima zapovjednik njegove garde Sejan, koji provodi teror po Rimu
    • 31. godine - slom Sejana
    • 37. godine - smrt Tiberija i Gaj Julije Cezar Kaligula postaje imeratorom
    • 41. godine - Tiberije Klaudije Neron postaje imperator
    • 41. - 42. godine - ustanak u Mauritaniji
    • 43. godine - pohod na Britaniju
    • 54. godine - Klaudije Cezar Neron postaje imperator
    • 61. godine - ustanak u Britaniji, predvođen Boudicom, poglavicom plemena Iceni
    • 64. godine - Rim je uništen u jednom požaru; Neron okrivljuje kršćane i organizira prvi progon
    • 66. godine - Tit Flavije guši židovski ustanak u Judeji
    • 68. godine - samoubistvo Nerona i kraj vladavine dinastije Julijevaca - Klaudijaca
    • 69. godine - Godina četiri cara: vladavina četiri imperatora: Senat je priznao za Neronovog nasljednika Galbu; rimske legije u Germaniji su izabrale Vitelija Aula; pretorijska garda u Rimu je izglasala Ota Marka Salvija, a krajem godine je na vlast došao Vespazijan
    • 69. - 70. godine - Batavijanski ustanak u provinciji Germaniji, predvođen Civilijem
    • 70. - Tit, Vespazijanov sin, budući car, razorio Jeruzalem
    • 71. - 84. godine - pacifikacija Britanije i osvajanje teritorija današnjeg Velsa i Škotske
    • 79. godine - poslije smrti Vespazijana, Tit Flavije postaje imperatorom; 24. augusta, erupcija vulkana na Vezuvu i uništenje gradova Pompeja i Herculaneuma
    • 80. godine - djelomično uništenje Rima u požaru
    • 80. godine - otvoren Colosseum
    • 81. godine - Domicijan postaje imperator
    • 85. godine - pobuna u Dakiji
    • 96. godine - Ubojstvo Domicijana i kraj vladavine dinastije Flavijaca; Nerva, prvi od tzv. pet dobrih careva postaje imperator
    • 98. godine - Trajan postaje imperator
    • 101. - 102. godine - Prvi dakijski rat
    • 106. - 109. godine - Drugi dakijski rat, somoubistvo dakijskog kralja Decebala i Dakija postaje provincija
    • 106. godine - izgradnja Trajanovog foruma
    • 113. - 117. godine - rat sa Partima i gušenje ustanaka u sjevernoj i srednjoj Mesopotaniji
    • 117. godine - Publije Elije Hadrijan postaje imperator
    • 122. godine - izgradnja Hadrijanova bedema (Vallum Hadriani)
    • 132. - 135. godine - Židovski ustanak predvođen Simonom bar Kokhba
    • 138. godine - Antonin Pio postaje imperator
    • 140. - 143. godine - poslije pobune, Antonin zauzuma Škotsku; početak izgradnje Antonina bedema
    • 152. - 153. godine - pohodi protiv ustanika u Ahaji i Egiptu
    • 161. godine - Marko Aurelije postaje imperator
    • 162. - 166. godine - neuspješni pohodi Lucija Verija protiv partskog kralja Olagaza III. u petom partskom ratu
    • 166. - 175. godine - Markomanski rat protiv germanskih plemena Markomana i Kvada
    • 172. godine - ustanak Bukola (pastira) u Egiptu
    • 180. godine - smrt Marka Aurelija, posljednjeg od pet dobrih imperatora; sin mu Komod postaje imperator (180. - 192)
    • 192. godine - ubijen Komod, na prijestolje dolazi Pertinaks, vlada tri mjeseca (192 - 193)
    • 193. godine - ubijen Pertinaks, panonske legije proglašavaju carem Lucija Septimija Severa
    • 195. - 197. godine - Septimije Sever vodi šesti partski rat Rima; raspuštanje stare pretorijanske garde, koju su samo sačinjavali Italici i stanovnici Galije i Španske i formiranje nove od stanovnika podunavskih i istočnih provincija; legaliziranje prava stupanja u brak vojnika
    • 208. - 211. godine - Septimije Sever zauzima Kaledoniju
    • 211. godine - Marko Aurelije Karakala postaje imperator
    • 212. godine - Karakala odobrava zakon Constitutio Antoniniana, kojim skoro cjelokupno slobodno stanovništvo rimskog carstva dobija pravo rimskog građanstva
    • 217. godine - ubistvo Karakale; Marko Opelije Makrin postaje imperator kao prvi car iz redova vitezova
    • 218. godine - ubistvo Makrina; za nasljednika proglašen Varije Avit Basijan ili Marko Aurelije Antonin, poznat kao Elagabal ili Heliogabal, bez konkurencije najrazvratniji rimski car, koji je na vlast došao kao 14-godišnjak, ali su ga zbog silnog razvrata ubili Pretorijanci kad je imao 18 godina !!!
    • 222. godine - ubistvo Elagabala i Aleksandar Sever postaje imperator
    • 235. godine - ubistvo Aleksandra Severa i početak vladavine tzv. vojničkih careva, gdje je do 284. godine vladalo negdje oko pedeset careva
    • 249. na prijestolje dolazi Trajan Decije, prvi rimski car ilirskog porijekla
    • 284. godine - Dioklecijan postaje imperator
    • 285. godine - Bagaudski rat - ustanak bagauda robova, seljaka i bezemljaša
    • negdje oko 290. godine - Dioklecijan dijeli vladavinu sa Markom Aurelijem Maksimilijanom koji vlada zapadnim dijelom carstva a Dioklecijan istočnim; Rim nije više sjedište carstva; Dioklecijan stvara apsolutnu monarhiju (dominat), zadržava graničnu vojsku ali i stvara i operativnu, čiju srž čine palatini i carstvo dijeli na dvanaest dieceza; Senat gubi politički značaj
    • 301. godine - utvrđene su maksimalne cijene robe i radne snage
    • 303. i 304. godine - uvedene su mjere protiv kršćana
    • 305. godine - Maksimilijan abdicira i naslijeđuje ga njegov suvladar Konstancije Klor
    • 306. godine - Konstantin Veliki ili Konstantin I (Flavije Valerije Konstantin) postaje imperator
    • 306. - 324. godine - međusobni okršaji rimskih suvladara, Licinijevim porazom Konstantin Veliki postaje jedini vladar Rima
    • 312. godine - bitka kod Mulvijeva mosta, Konstantin pobjeđuje uzrupatora Maksencija, a prije bitke mu se, po legendi ukazao križ s natpisom: 'U ovom ćeš znaku pobijediti', pa je stoga:
    • 313. godine - donesen zakon o slobodnom ispovjedanju kršćanske vjere u Milanu, znan kao Milanski edikt
    • 325. godine - car Konstantin Veliki stavlja van zakona gladijatorske borbe, koje se, međutim, i dalje sporadično održavaju do oko 450. godine
    • 330. godine - Konstantinopol postaje glavi grad carstva
    • 337. godine - smrt cara Konstantina (I ili Velikog, jer kad se govori o caru ovoga imena, misli se uvijek na njega), nasljeđuje ga Konstancije II
    • 357. godine - Julijan Apostata kao namjesnik u Galiji pobjeđuje Alemane kod Argentoratuma
    • 361. godine - smrt Konstancija II i Julijan Apostata biva proglašen carem
    • 363. godine - pogibija Julijana Apostata u ratu sa Persijcima pri opsadi Ktesifona; braća Valentinijan Flavije i Valens dolaze na vlast i prvi vlada zapadnim carstvom iz Milana a drugi istočnim iz Kostantinopolja
    • 378. godine - bitka kod Adrijanova polja protiv Vizigota i i pogibija Valensa; Teodozije dolazi na vlast
    • 379. godine - Teodozije objedinjuje oba dijela carstva
    • 379. - 382. godine - pobjeda nad Gotima i sklapanje saveza sa Gotima protiv Huna
    • 391. godine - Teodozije proglašava kršćanstvo jedinom i službenom religijom Rimskog carstva
    • 393. godine - Teodosije ukida Olimpijske igre (koje dotad traju neprekidno od 776 prije Krista.
    • 395. godine - smrt Teodozija i konačna podjela rimskog carstva na Istočno i Zapadno Rimsko Carstvo
    • 402. godine - pobjeda Stilihona nad Gotima
    • 402. godine - Ravenna postaje (i ostaje zadnji) glavni grad Zapadnog Rimskog carstva
    • 404. godine - 1. januar, posljednja gladijatorska borba u gradu Rimu
    • 408. godine - Goti zauzimaju Panoniju i Norikum
    • 410. godine - Goti prodiru u Italiju, zauzimaju Rim i pljačkaju ga
    • 430 - tih godina - Huni i pod zapovjedništvom Atile prodiru u Galiju
    • 451. godine - posljednji Rimski trijumf: bitka na Katalaunskim poljima. Rimski vojskovođa Flavije Aecije, znan i kao 'posljednji pravi Rimljanin', potpomognut Vizigotima kralja Teodorika, pobjeđuje Atilu, ali ga, iz taktičkih razloga, ne uništava.
    • 475. godine - Romul Augustul postaje imperator
    • 476. godine (3. ili 4. aprila) - germanski zapovjednik Odoakar skida sa vlasti Romula Augustula, kao posljednjeg vladara Zapadnog Rimskog carstva (ali mu, kao dječaku, pošteđuje život, pa ovaj umire oko 511. godine) i proglašava se kraljem Italije, što se smatra i posljednjom godinom Zapadnog Rimskog Carstva, dok Istočno Rimsko Carstvo ili Bizant nastavlja trajati do 1453. godine.
    • 480. godine - u Splitu (u Dioklecijanovoj palači) ubijen posljednji legitimni car Zapadnorimskog carstva (jer je Romul Augustul 'vladao' samo Italijom), Julije Nepot. Danas jedna ulica u Splitu nosi njegovo ime.
    • Bilo kako bilo, historičari se slažu da je 476. godina - godina propasti (Zapadnog) Rimskog carstva. Završava Stari vijek i razdoblje Antike. Započinje mračni Srednji vijek.

Rimljani su imali razrađenu terminologiju za svoj novac kao i za osobna imena.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: