Alhambra

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ambox warning blue construction.svg Trenutno se vrše izmjene na stranici.
Molimo ostale korisnike da ne uređuju sadržaj stranice dok je prikazano ovo obavještenje kako bi se izbjegao konflikt s izmjenama. Ako imate komentare i pitanja u vezi sa stranicom, koristite stranicu za razgovor.
Napomena: Ovaj šablon možete ukloniti ako nije bilo izmjena u posljednja tri dana.
Posljednju izmjenu napravio je korisnik Nerko65 (razgovor · doprinosi), 6. 3. 2019. u 17:06.
Spain Andalusia Granada BW 2015-10-25 17-22-07.jpg
Tlocrt Arapske palate (Palacio Arabe) iz 1889. godine.
Alhambra (2010)

Alhambra (arapski: الْحَمْرَاء‎, Al-Ḥamrā', doslovno "crvena"), jest palata i kompleks utvrđenja koji zauzima vrh brda Assabica na jugoistočnoj granici grada Granada, sada u autonomnoj zajednici Andaluzija, u Španiji. Prvobitno je izgrađena kao mala utvrda 889. godine na ostacima rimskih utvrda. Zatim je u velikoj mjeri bila zapuštena, sve dok nasridski emir Muhamed I, ibn Nasr nije naredio da se njene ruševine obnove sredinom 13. vijeka. On je pripadao maurskim vladarima Emirata Granada u Al-Andalus-u. Nešto kasnije, isti vladar je dao da se izgradi današnja palata i tvrđava. U svojoj kompletnoj formi se nazivala "Calat Alhambra" (الْقَلْعَةُ ٱلْحَمْرَاءُ, Al-Qal'at al-Ḥamrā' , "crvena tvrđava"). Godine 1333. Sultan Jusuf I od Granade je dao da se preinači u kraljevsku palatu.[1]

Maurske palate Alhambre su sagrađene za posljednje muslimanske emire (vladare) u Španiji, a koje su služile kao dvor dinastiji Nasrida. Nakon Rekonkviste od strane "katoličkih monarha" (špa. "reyes católicos") 1492., Alhambra je postala kraljevski dvor Ferdinanda II i Isabelle I, a palate su djelomično izmijenjene u renesansnom stilu. To je i mjesto gdje je Kristofor Kolumbo dobio kraljevsku potvrdu za svoja putovanja do Amerike. Godine 1526. Karlo V dao je da se izgradi nova renesansna palata (u okviru nasridskog utvrđenja Alhambra), koja bi bolje odgovarala caru Svetog Rimskog Carstva u revolucionarnom manirističkom stilu pod utjecajem humanističke filozofije, koja je u izravnoj suprotnosti s arhitekturom nasridske Andaluzije. Međutim, na kraju nikada nije bila završena zbog pobune Maura u Granadi. Nakon što je vijekovima bila zapuštena, zgrade su nastanili skvoteri. Alhambra je ponovo otkrivena nakon poraza Napoleona, koji je prije toga izvršio odmazdu uništavanjem jednog dijela ove građevina. Alhambra je ponovno "otkrivena" u 19. vijeku od strane evropskih naučnika i turista, pa je tada počela i obnova.

To je sada jedna od glavnih turističkih atrakcija Španije, pokazujući najpoznatiju i najvažniju građevinu islamske arhitekture, zajedno sa kršćanskim zgradama i baštenskim intervencijama iz 16. vijeka i poslije. Alhambra je mjesto Svjetske kulturne baštine UNESCO-a, a bila je i nadahnuċe za mnoge priče i pjesme.[2]

Maurski pjesnici opisali su Alhambru kao "biser u smaragdima", što je bila aluzija na boju njenih zgrada i šume oko ove građevine.[3] Kompleks ove palate dizajniran je tako da ima na umu planinsko područje i razmatrani su mnogi oblici tehnologije. Park (Alameda de la Alhambra), koji u proljeće je obično bio obrastao divljim cvijećem i travom, Mauri su zasadili ružama, narandžama i mirtom. Međutim, najkarakterističnija osobina ovog parka je gusto drvo engleskih brijestova koje je 1812. godine donio vojvoda od Wellingtona. Park ima mnoštvo slavuja i obično je ispunjen zvukom tekuće vode iz nekoliko fontana i kaskada. Oni se snabdjevaju preko kanala dužine 8 km, koji je povezan sa rijekom Darro kod manastira Jesus del Valle iznad Granade.[4]

Uprkos dugom vremenskom periodu tokom kojeg je bila izložena zanemarivanju, vandalizmu i nekim nepromišljenim obnavljanjima, Alhambra ostaje kao netipičan primjer Islamske umjetnosti u svojim završnim evropskim fazama. Ostala je relativno nepromijenjena izravnim bizantijskim utjecajima pronađenim u Velikoj džamiji u Córdobi. Većina zgrada u palati je četverougaona, sa svim prostorijama koje se otvaraju do središnjeg dvora. Cijela građevina je dostigla sadašnju veličinu jednostavno postepenim dodavanjem novih građevina, dizajniranih na istom principu, mada u različitim dimenzijama i međusobno povezanih manjim sobama i prolazima. Alhambru su proširili muslimanski vladari koji su živjeli u ovoj građevini. Međutim, svaki novi dio koji je bio dodan, slijedio je dosljednu temu "raj na zemlji". Arkade sa stubovima, fontane sa tekućom vodom i reflektujući bazeni korišteni su kako bi se dodala estetska i funkcionalna složenost, a spoljašnjost je ostala jednostavna i stroga. Sunce i vjetar su slobodno prihvaćeni. Plava, crvena i zlatnožuta (sve pomalo izblijedjele zbog dugotrajne izloženosti zubu vremena) su boje koje su se uglavnom koristile.[4]

Ukrasi se nalaze na gornjim dijelovima zidova, sa naptisima na arapskom jeziku - uglavnom pjesama Ibn Zamraka i drugih koji hvale palatu - koji se dobro uklapaju u geometrijske obrasce s biljnom pozadinom postavljenom na arabesku ("Ataurique"). Veći dio ovih ukrasa urađen je od uklesane štukature (gipsa), a ne od kamena. Mozaici pločica ("alicatado"), sa složenim matematičkim uzorcima ("tracería", najpreciznije "lacería"), uglavnom su korišteni kao paneli za donji dio. Slični dizajni prikazani su na drvenim stropovima (alfarje).[4] Mukarne su najviše zastupljene kod ukrašavanja svodova sa štukaturama, a neki od najbolje urađenih primjera ove kupole nalaze se u dvoranama Lavljeg dvorca. Kompleks palate je dizajniran u nasridskom stilu, posljednjem procvatu islamske umjetnosti na Pirinejskom poluostrvu, koji je imao veliki utjecaj na područje Magriba sve do današnjih dana, kao i na savremenu Mudéjar umjetnost, koja je karakteristična po svojim zapadnjačkim elementima preuzetim iz islamske arhitekture i umjetnosti i široko popularne tokom rekonkviste u Španiji.

Historija[uredi | uredi izvor]

Kula pravde (Puerta de la Justicia) je originalna ulazna kapija u Alhambru, koju je Jusuf I dao da se izgradi 1348.

Do kraja muslimanske vladavine u Španiji Alhambru su izgradili sultani Granade Jusuf I (1333-1353) i Muhamed V od Granade (1353-1391), a predstavlja odraz kulture u posljednjim vijekovima muslimanske vladavine u Al Andalus, svedena na Nasridski emirat Granade. To je bilo mjesto gdje su se umjetnici i intelektualci sklonili tokom rekonkviste i vojnih pobjeda španskih hrišćana nad Al Andalusom. Alhambra objedinjuje prirodne kvalitete sa izgrađenim strukturama i vrtovima, a svjedoči o maurskoj kulturi u Španiji i vještinama muslimanskih, jevrejskih i hrišćanskih zanatlija, obrtnika i graditelja njihovog doba.

Bukvalni prevod Alhambre, "crvena", odražava boju crvene gline iz okruženja od koje je napravljena utvrda. Zgrade Alhambre su prvobitno okrečene; međutim, zgrade koje se danas vide su crvenkaste. Drugi mogući izvor imena je plemenska oznaka dinastije Nasrid, poznata kao Banu al-Ahmar arapski: Sinovi Crvenog, dio arapskog Kahtani plemena Banu Khazraj, koji vode porijeklo iz južnih dijelova arabijskog poluostrva. Jedan od ranih Nasridovih predaka je dobio nadimak Jusuf Al Ahmar (Jusuf Crveni) i stoga je Nasrid dio Banu Khazraja preuzeo ime Banu al-Ahmar.

Detalj islamske kaligrafije iz Mexuar dvorane sa arapskim citatom iz Kur'ana: و لا غالب إلا الله (bosanski, "Nema pobjednika osim Allaha".
Lavlje predvorje u Alhambri.

Prvo pominjanje Qal'at al-Hamre bilo je tokom borbi između Arapa i Muladija (ljudi mješovitog arapskog i evropskog porijekla) tokom vladavine Abdulaha ibn Muhameda al-Umawija (888–912). U jednom posebno žestokom i krvavom sukobu, Muladije su nanijele veliki poraz Arapima, koji su tada bili prisiljeni da se skrase u jednostavno izgrađenom crvenom dvorcu u provinciji Elvira, koji se trenutno nalazi u Granadi. Prema sačuvanim dokumentima iz tog vremena, crveni dvorac je bio prilično mali, a njegovi zidovi nisu bili u stanju da odvrate moguċe vojne osvajače. Dvorac je tada bio uglavnom ignorisan sve do 11. vijeka, kada je njegove ruševine obnovio i obnovio Samuel ibn Naghrela, vezir kod emira Badis ben Habusa iz dinastije Zirida iz Al Andalusa, u pokušaju da sačuva malo jevrejsko naselje koje se također nalazi na prirodnoj visoravni pod nazivom Sabikah.

Ibn Nasr, osnivač dinastije Nasrida, bio je prisiljen pobjeći u grad Jaén kako bi izbjegao progon od kastiljskog kralja Ferdinanda III i pristalica reconquiste koji su radili na okončanju vladavine Maura u Španiji. Nakon povlačenja u Granadu, Ibn-Nasr se nastanio u palati Badis ben Habus u Alhambri. Nekoliko mjeseci kasnije počeo je graditi novu Alhambru koja bi bila pogodna za rezidenciju sultana. Prema arapskom rukopisu objavljenom pod pseudonimom Anónimo de Granada y Copenhague:

Ove godine, 1238 Abdallah ibn al-Ahmar popeo se na mjesto zvano "Alhambra", pregledao ga, položio temelje dvorca i ostavio nekoga zaduženog za njegovu izgradnju ...

Dizajn je obuhvatao planove za 6 palata, od kojih je 5 grupisano u sjeveroistočnom kvadrantu, formirajući kraljevsku četvrt, 2 kružna tornja i brojne banje. Tokom vladavine dinastije Nasrida, Alhambra je pretvorena u palatinski grad za visoke zvaničnike, kompletan sa sistemom za navodnjavanje sastavljenim od više vodotoka (acequia) za navodnjavanje vrtova Generalife koji se nalaze izvan tvrđave. Prije toga, stara struktura Alhambre bila je ovisna o kišnici sakupljenoj iz cisterne i od onoga što se moglo sakupiti iz Albaicina. Izgradnjom Sultanovog kanala učvršċen je identitet Alhambre kao grada-palate, a ne obrambene i asketske strukture. Hidraulični sistem uključuje dva duga kanala za vodu i nekoliko sofisticiranih uređaja za podizanje kako bi se voda dovela na plato.[5]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Alhambra - historical introduction". Pristupljeno 2 January 2013. 
  2. ^ "Alhambra, Generalife and Albayzín, Granada". World Heritage List. UNESCO. Pristupljeno 13 January 2013. 
  3. ^ Šablon:Harvp
  4. ^ a b c Šablon:Harvp
  5. ^ García-Pulido, Luis José (2016-06-20). "The Mastery in Hydraulic Techniques for Water Supply at the Alhambra". Journal of Islamic Studies (jezik: engleski) 27 (3): 355–382. ISSN 0955-2340. doi:10.1093/jis/etw016.