Jura

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Era[1] Period Milioni godina
Mezozoik Kreda 145,0
Jura 201,3 ±0,2
Trijas 251,0 ±0,4


Jura je dio geološke vremenske skale koji pripada mezozojskoj eri. Unutar toga, jura zauzima drugo mjesto nakon trijas a, a prije krede. Započeo je prije 201 milion godina, a završio prije 145 miliona godina.[2] Imenovan je po planinskom lancu Jura), u Alpama, gdje je, 1795, pruski geolog Alexander von Humboldtidentificirao ovaj sistem.

Pozivajući se na te isti imenski korijen pojam 'jurski' prvi je put je uveo francuski prirodoslovac Alexandre Brongniart, 1829 godine u svom djelu Tableau des terenci qui composent l'écorce du globe ou essai sur the structure of the partie connue de la terre (Opis zemlje koja čini Zemljinu koru ili esej o strukturi poznatog dijela Zemlje)[3]

Pretpostavljeni prizor iz jure

Ovaj period karakterizira hegemonija velikih dinosaurija i podjema Pangee na kontinente Laurasia i Gondwana. Drugopomenuti je bio podijeljen na Australiju (u gornjoj juri i ranoj kredi), baš kao što je Laurazija podijeljena na Sjevernu Ameriku i Evroaziju.

Jura je podijeljen na donju, srednju i gornju, koji su u Evropi bili označavani i kao lijas, dogger i malm, a koji su danas zastarjeli.

Pregled[uredi | uredi izvor]

U juri je počelootvaranje atlantskog okeanskog prostranstva prostora. Od Sjeverne Amerike, preko Evrope, do Azije (Laurazija) zbog transgresije nastaje epikontinentsko more. Ispod morske razine dospio je i veći dio južnog dijala Gondvane. N Mediteranu , u istočnoj Aziji i duž pacifičkoih obala nastavila se dubokomorska sedimentacija. Evropsko kopno je poprimilo otočni karakter, a između otoka, horstova Hercinida, stvoreni su duboki bazeni. Orogenetski pokreti na kraju jure poznati su pod nazivima: novokimerijski (Evropa), nevadski ili andski (Amerika) i jenšansko nabiranje (Azija).

U juri je klima postala prilično topla, iako sa određenim razlikama između toplijeg sredozemnog i hladnijeg (sjevernijeg) i jugžnih područja Zemlje. Biljni svijet bio je bujniji i bogatiji nego u trijasu. To se posebno odnosi na golosjemenjače i paprati. Od kopnenih životinja prevladavaju gmizavci, od gigantskih pripadnika grupe Dinosauria, do letećih skupina Pterosauria. Pojavile su se i praptice (Archaeopterygiformes), ko šro su rodovi Archaopterix i Archaeornis. Naročito je postao raznolik i brojan morski životinjski svijet. Od beskičmenjaka, milo je dosta amonita, raznih crva, korala, puževa, školjkaša, morskih ježeva, hidrozoa, brahiopoda. Među kičmenjacima dominirale su ribe, osobito morski pasi. Za život u moru bili su prilagođeni i mnogi gmizavci, kao što su Ichtyosaurus i Plesiosaurus.

Veći dio današnjeg Dinarskog sistema planina, u juri je bio pod morem, pa se jurske naslage krečnjaka i dolomita nalaze duž jadranskog priobalnog pojasa, uključujući i Bosnu i Hercegovinu.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Los colores corresponden a los códigos RGB aprobados por la Comisión Internacional de Estratigrafía. Disponible en el sitio de la International Commision on Stratigraphy, en «Standard Color Codes for the Geological Time Scale».
  2. ^ "International Commission on Stratigraphy: International Chronostratigraphic Chart v2015/01". Pristupljeno 12. 10. 2015.
  3. ^ Alexandre Brongniart: Tableau des terrains qui composent l'écorce du globe ou essai sur la structure de la partie connue de la terre, Strasbourg, 1829, Documento disponible en Gallica

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]