Kreda (period)

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.

Kreda predstavlja jedan od najvažnijih perioda geološke hronologije, koji obuhvata vrijeme od kraja jure, prije 146 miliona godina (Ma), do početka paleocenske epohe, odnosno, tercijarskog perioda (65,5 Ma). Kraj krede također definiše među između mezozojske i kenozojske ere.

Naziv i datiranje[uredi | uredi izvor]

Kao i kod drugih starijih geoloških perioda, naslage stijena koje definišu kredu su vrlo dobro prepoznate, ali tačan početak i kraj variraju za nekoliko miliona godina. Nikakvo veliko izumiranje ili bujanje života nije dijelilo kredu od jure. Međutim, kraj perioda je jasno definisan i smješten u naslage bogate iridijumom koje se mogu naći svuda u svetu i koje se povezuju s meteorskim kraterom Čiksulub na Jukatanu i u Meksičkom zalivu. Ova naslaga je jasno datirana na 65,5 Ma. Sudar meteora sa Zemljom je vjerovatno odgovoran za veliko i temeljno proučavano Kredno-tercijarno masovno izumiranje. Riječ kreda dolazi iz latinskog gdje je, slično kao i u bosanskom jeziku, označavala naslage kalcijum karbonata formirane od slojeva umrlih beskičmenjaka u naslagama gornje krede u Velikoj Britaniji i susjednoj kontinentalnoj Evropi.


Izumiranje[uredi | uredi izvor]

Tokom masovnog izumiranja koje određuje kraj krede veliki broj vrsta (~50%) i poznatih porodica (~25%) je nestao. Biljke su bile gotovo netaknute, dok su morski organizmi najteže pogođeni. To uključuje veliki broj (~95%) tipova planktonskih foraminifera (osim Globigerinida), te još veći broj Coccolithophore-a, kao i sve amonite belemnitske glavonošce, i sve grebenske rudistne mekušce, kao i sve morske reptile osim kornjača i krokodila. Dinosaurusi su bili najpoznatije žrtve krednog izumiranja. Dinosaurusi koji su bili specifični za kraj perioda (kao Tyrannosaurus rex, Triceratops, i Ankylosaurus) su potpuno izbrisani. Posljednji pterosaurusi su izumrli, isto kao ptice iz reda Enantiornithes i Hesperornithiformes.

Intenzivno izumiranje insekata za vrijeme sredine krede počelo je u albu.

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Neal L Larson, Steven D Jorgensen, Robert A Farrar and Peter L Larson. Ammonites and the other Cephalopods of the Pierre Seaway. Geoscience Press, 1997.
  • Rasnitsyn, A.P. and Quicke, D.L.J. (2002). History of Insects, Kluwer Academic Publishers. ISBN 1-4020-0026-X. ISBN 1-4020-0026-X. — detail coverage of various aspects of the evolutionary history of the insects.
  • Ovechkina, M.N. and Alekseev, A.S. 2005. Quantitative changes of calcareous nannoflora in the Saratov region (Russian Platform) during the late Maastrichtian warming event. Journal of Iberian Geology 31 (1): 149-165. PDF
Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: