Maslovare (Kotor-Varoš)

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Koordinate: 44°33′56″N 17°32′01″E / 44.5656°N 17.5336°E / 44.5656; 17.5336
Maslovare
(naselje)
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Republika Srpska
Općina Kotor-Varoš
Koordinate 44°33′56″N 17°32′01″E / 44.5656°N 17.5336°E / 44.5656; 17.5336
Stanovništvo
 - Naselje 2.284 (1991)
Vremenska zona Srednjoevropsko vrijeme
Pozivni broj (+387) 51
Matični broj 211737[1]
Matični broj općine 20281
Maslovare u Bosni i Hercegovini

Maslovare je naseljeno mjesto u općini Kotor-Varoš, Bosna i Hercegovina.[2] [3][4][5][6] Do administrativne i upravne reforme 1955. godine Maslovare su imale status općine u Kotorvaroškom srezu.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Naseljeno mjesto Maslovare je administrativni centar istoimene mjesne zajednice. Nalazi se na rijeci Kruševici, ispod istočnih padina planine Borja (1.077 m), na 400–418 m n/v. Sa sjevera ih opasuje padine Uzlomca (1.018 m), sa istoka – Rađeno Brdo (967 m), zapada – Bodnjički Vis[7], a sa jugozapada dolina Kruševice i Vrbanje su zatvorene obroncima lanca ČemernicaVlašić (Borci, 814 m). Bodnjički Vis (641 m) se uzdiže od ušća Kruševice Vrbanju do ušća Jezerke u istu matičnu rijeku. Na njemu je suvremeni TV repetitor BHT-a.[8]

Kroz Maslovare prolazi magistralna cesta BanjalukaKotor-VarošTeslićMatuzićiDoboj, gdje izlazi na komunikaciju magistralni put M17 (budući koridor Vc). U ovoj mjesnoj zajednici (u Obodniku) je izlaz lokalne ceste za Šiprage i Kruševo Brdo. Udaljenost do Banjaluke je oko 53 km.

Maslovare su najveća mjesna zajednica u općini. Obuhvata više sela i zaselaka, od kojih su najveći: Bodnjik, Borci, Budžak, Dolina, Garići, Gornje Maslovare, Lauš, Obodnik i Raštani.[3][4][5][9]

U dolini Kruševice, klima je umjerenokontinentalna.

Historija[uredi | uredi izvor]

U predrimsko doba i za vrijeme vladavine Rimske Imperije u dolini Vrbanje, maslovarski kraj je dijelio sudbinu administrativnog centra u Kotora. Slijedom historijskih promjena u Bosni, slijedi vladavina: Bosanske banovine (11371377. pa Kraljevine Bosne 13771463., sve do pada Bosne pod upravu Osmanlija i Austrougara; zatim dolaze Kraljevine SHS i Kraljevine Jugoslavije. Od 1941. do 1943. (Drugog zasjedanja AVNOJ-a), Maslovare su bile priključene u Nezavisnu državu Hrvatsku, a nakon toga su u SFRJ i SR Bosni i Hercegovini, sve do 1992. Od tada, do Dejtonskog sporazuma (1995.) su u Republici Bosni i Hercegovini, a zatim u bosanskobercegovačkom entitetu Republika Srpska.

Od 20. jula 1244., ovo područje bilo u sastavu Donjih Kraja, integralnog dijela Bosanske banovine (župa Vrbanja), koji su, tokom vremena, preimenovani u Bosanska Krajina.[10]

Tokom Drugog svjetskog rata, Maslovare su bile snažno partizansko uporište, ali je u okolnim selima bio snažniji četnički pokret. Zato su ovo mjesto naizmjenično kontrolirali partizani i četnici, sve do oslobođenja 1945.

Jedna od ilustracija je svjedočenje jednog od učesnika tih zbivanja.

"Nismo imali mnogo vremena za odmor. Rade Radić, Tešanović i druge četničke vojvode krenuli su da nas vrate nazad. Mi prikupljamo brigadu istočno od Kotor-Varoši, oko Maslovara. Naši obezbeđujući delovi poveli su borbu na padinama Uzlomca i postepeno se povlače preko Maslovara, prema glavnini brigade. Četnici ulaze u Maslovare i likuju misleći da su proterali 1. proletersku brigadu. Sve glavešine dolaze u Maslovare, sastaju se i većaju kako da razviju operacije prema nama. U isto vreme, na brdima iznad Maslovara, mi smo odredili zadatke bataljonima za razbijanje četnika.

Mrak je blizu. Naši bataljoni, svaki u svom pravcu, silaze ka Maslovarama.

Četnici većaju, a mi se približavamo. Jakša je ispalio prve mine. Čujemo ih kako šište i preleću preko nas, a zatim odjeknuše eksplozije oko zgrade u kojoj su četnici većali. Otpočinje mitraljeska, pa puščana paljba i juriš. Brzo smo ušli u Maslovare. Na brdima ka Uzlomcu još se brane. Oko 11 časova noću sve je već bilo završeno. Nigde se više nije pucalo. Četnički ostaci su pobegli preko Uzlomca da čuvaju Jošavku. I tamo ćemo doći. Obračunaćemo se s tim bradatim izrodima.

Pripremamo se za prelazak Uzlomca. Desno od nas 3. krajiška kreće ka Borju i planini Čavki, ka Tesliću. Treća sandžačka ostaje u Kotor-Varoši i obezbeđuje nam bok od Banje Luke. Mi ćemo preko Uzlomca na Jošavku, četničko gnezdo u centralnoj Bosni, da se najposle obračunamo s Radom Radićem, čiji su četnici mučki ubili mnoge naše drugove. Polazimo sa više kolona na Uzlomac, spremni da na vrhu otpočnemo borbu. Stižemo pod vrh; vode se male čarke između patrola, ali ubrzo i one prestaše. Ovde, na ovoj gredi, proletos se borio proleterski bataljon, sastavljen od probranih boraca krajine, koji je poslat u sastav naše brigade."[11]

Legende o imenu[uredi | uredi izvor]

Naziv Maslovara je (navodno) nastao spajanjem riječi maslo i vāre (od vāriti). Prema jednom predanju, cijeli kraj je bio poznat po uzgoju svinja i topljenju (vārenju) masti. Druga verzija polazi od činjenice da se od davnina na Borju i Uzlomcu masovno uzgajaju ovčija stada. Od prikupljenog mlijeka su se, između ostalog, spravljli kajmak i maslo i varili u kotlovima. Legenda govori da su čobani jedan kotao pretrpali, prilegli pa umorni zaspali. Kotao se prevrnuo, a maslo poteklo niz padinu, sve do doline (Kruševice). Tu nastade naselje Maslovare.[12][13][14]

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Sastav stanovništva – naselje Maslovare
2013.[15]1991.[15]1981.[16]1971.[17]
Osoba204 (100,0%)2 284 (100,0%)2 206 (100,0%)2 011 (100,0%)
Srbi2 208 (96,67%)2 190 (99,27%)1 983 (98,61%)
Jugoslaveni35 (1,532%)8 (0,363%)4 (0,199%)
Ostali29 (1,270%)2 (0,091%)4 (0,199%)
Hrvati12 (0,525%)2 (0,091%)3 (0,149%)
Bošnjaci1 3 (0,136%)1 8 (0,398%)
Crnogorci1 (0,045%)9 (0,448%)
  1. 1 Modalitet Muslimani se danas označava kao modalitet Bošnjaci.

Poznate ličnosti[uredi | uredi izvor]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Sistematski spisak općina i naselja". fzs.ba. Arhivirano s originala, 9 Maj 2016. Pristupljeno 15. 9. 2015.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate= (pomoć)
  2. ^ "Općina Kotor Varoš". nasbih.com. Pristupljeno 15. 9. 2015. 
  3. ^ a b Vojnogeografski institut, Izd. (1955): Prnjavor (List karte 1:100.000, Izohipse na 20 m). Vojnogeografski institut, Beograd.
  4. ^ a b Spahić M. et al. (2000): Bosna i Hercegovina (1:250.000). Izdavačko preduzeće „Sejtarija“, Sarajevo.
  5. ^ a b kartabih
  6. ^ Mučibabić B., Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
  7. ^ http://www.alltravels.com/bosnia-herzegovina/republika-srpska/borci/photos/current-photo-22371541
  8. ^ "Arhivirana kopija". Arhivirano s originala, 29 Decembar 2014. Pristupljeno 17 Septembar 2014.  Nepoznat parametar |url-status= ignorisan (pomoć); Provjerite vrijednost datuma kod: |archivedate=, |accessdate= (pomoć)
  9. ^ Mučibabić B., Ur. (1998): Geografski atlas Bosne i Hercegovine. Geodetski zavod BiH, Sarajevo, ISBN 9958-766-00-0.
  10. ^ Мргић-Радојчић Ј. (2002): Доњи Краји – Крајина средњовековне Босне. Филозофски факултет, Београд, ISBN 868026959X.
  11. ^ Milojević M.: U Centralnoj Bosni, U: Prva proleterska brigada – Sećanja boraca, Knjiga II. http://www.znaci.net/00001/27_12.htm.
  12. ^ Petrić N., Ur. (1985): Opštine Kotor-Varoš i Skender-Vakuf u NOB-u 1941-1945. Radnički univerzitet „Đuro Pucar Stari“, Kotor Varoš.
  13. ^ Petrić N. (2006): Sto pedeset godina moje porodice – 1855-2005. Radnička štampa, Beograd, ISBN 86-7073-1134.
  14. ^ tripoid.com
  15. ^ a b "Nezavisna Agencija za Statistiku Bosne i Hercegovine, naselje Maslovare". nasbih.com. Pristupljeno 15. 9. 2015. 
  16. ^ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.". stat.gov.rs. Pristupljeno 15. 9. 2015. 
  17. ^ "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.". stat.gov.rs. Pristupljeno 15. 9. 2015. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]