Splitsko-dalmatinska županija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Splitsko-dalmatinska županija
Zastava Splitsko-dalmatinskog Grb Splitsko-dalmatinskog
(Zastava) (Grb)
Splitsko-dalmatinska županija
Sjedište županije Split
Površina 4.534 km2
Stanovništvo
 - Ukupno
 - Gustoća
454.798
100,30/km2;
Premijer Zlatko Ževrnja

Splitsko-dalmatinska županija je županija u srednjoj Dalmaciji sa sjedištem u Splitu. Županija pokriva 4.534 kvadratnih kilometara, a 2001. je imala 463.676 stanovnika.

Historija[uredi | uredi izvor]

Od početka naseljavanja balkanskog poluostrva ova područja su bila pogodna mjesta za život, što su i ljudi shvatili. Tokom vijekova vlast se stalno mjenjala, pa su ovdje vladali (u cijelosti ili dijelom) pored hrvatskih vladara srednjovjekovnih hrvatskih država , i srednjovjekovne Bosne, Iliri, stari Grci, stari Rimljani, Bizant, Mleci, Normani (pojedini gradovi i to nakratko), Osmansko Carstvo, Napoleonova Francuska, Engleska, Austro-Ugarska, a bila je dio Države SHS, Kraljevine Jugoslavije, fašističke Italije (kratka okupacija), NDH, socijalističke Jugoslavije, te je sada dio nezavisne Republike Hrvatske.

Županijska uprava[uredi | uredi izvor]

Županijska skupština ima 51 predstavnika.

Županijska skupština Splitsko-dalmatinske županije
16
11
5
4
4
3
2
2
2
1
1
16 11 
Od ukupno 51 mandata na pojedine partije otpada:
  HDZ: 16
  SDP: 11
  HSLS: 5
  HSS: 4
  HČSP: 4
  HDRS: 3
  HNS: 2
  HIP: 2
  HKDU: 2
  HDD: 1
  SHP: 1

Administrativna podjela[uredi | uredi izvor]

Županija je podijeljena na 16 gradova i 39 općina.

  • Gradovi:
Grad Grb Površina Br. stanovnika Naselja
Hvar Hvar (grb).gif 75,50 km² 4.251 Brusje  • Hvar  • Jagodna  • Malo Grablje  • Milna  • Sveta Nedjelja  • Velo Grablje  • Zaraće
Imotski Imotski (grb).gif 73,25 km² 10.764 Donji Vinjani  • Glavina Donja  • Glavina Gornja  • Gornji Vinjani  • Imotski  • Medvidovića Draga
Kaštela Kaštela (grb).gif 57,67 km² 38.667 Kaštel Gomilica  • Kaštel Kambelovac  • Kaštel Lukšić  • Kaštel Novi  • Kaštel Stari  • Kaštel Sućurac  • Kaštel Štafilić
Komiža Komiža (grb).gif 48,00 km² 1.526 Biševo  • Borovik  • Duboka  • Komiža  • Oključna  • Palagruža  • Podhumlje  • Podšpilje  • Sveti Andrija  • Žena Glava
Makarska Makarska (grb).gif 28,00 km² 13.834 Makarska  • Veliko Brdo
Omiš Omiš (grb).gif 266,20 km² 14.936 Blato na Cetini  • Borak  • Čelina  • Čisla  • Donji Dolac  • Dubrava  • Gata  • Gornji Dolac  • Kostanje  • Kučiće  • Lokva Rogoznica  • Marušići  • Mimice  • Naklice  • Nova Sela  • Omiš  • Ostrvica  • Pisak  • Podašpilje  • Podgrađe  • Putišići  • Seoca  • Slime  • Smolonje  • Srijane  • Stanići  • Svinišće  • Trnbusi  • Tugare  • Zakučac  • Zvečanje
Sinj Sinj (grb).gif 181,00 km² 24.826 Bajagić  • Brnaze  • Čitluk  • Glavice  • Gljev  • Jasensko  • Karakašica  • Lučane  • Obrovac Sinjski  • Radošić  • Sinj  • Suhač  • Turjaci  • Zelovo
Solin Solin (grb).gif 18,37 km² 23.926 Blaca  • Kučine  • Mravince  • Solin  • Vranjic
Split Coat of arms of Split.gif 79,33 km² 178.102 Donje Sitno  • Gornje Sitno  • Kamen  • Slatine  • Split  • Srinjine  • Stobreč  • Žrnovnica
Stari Grad Stari Grad (grb).gif 52,59 km² 2.781 Dol  • Rudina  • Selca kod Starog Grada  • Stari Grad  • Vrbanj
Supetar Supetar grb.png 30,00 km² 4.074 Mirca  • Splitska  • Supetar  • Škrip
Trilj Trilj (grb).gif 267,00 km² 9.109 Bisko  • Budimir  • Čačvina  • Čaporice  • Gardun  • Grab  • Jabuka  • Kamensko  • Košute  • Krivodol  • Ljut  • Nova Sela  • Podi  • Rože  • Strizirep  • Strmendolac  • Tijarica  • Trilj  • Ugljane  • Vedrine  • Velić  • Vinine  • Vojnić Sinjski  • Voštane  • Vrabač  • Vrpolje
Trogir Trogir (grb).gif 39,10 km² 13.192 Arbanija  • Divulje  • Drvenik Mali  • Drvenik Veliki  • Mastrinka  • Plano  • Trogir  • Žedno
Vis Vis (grb).gif 52,00 km² 1.934 Dračevo Polje  • Marinje Zemlje  • Milna  • Plisko Polje  • Podselje  • Podstražje  • Rogačić  • Rukavac  • Vis
Vrgorac Vrgorac (grb).gif 284,00 km² 6.572 Banja  • Dragljane  • Draževitići  • Duge Njive  • Dusina  • Kljenak  • Kokorići  • Kotezi  • Kozica  • Mijaca  • Orah  • Podprolog  • Poljica Kozička  • Prapatnice  • Rašćane  • Ravča  • Stilja  • Umčani  • Veliki Prolog  • Vina  • Višnjica  • Vlaka  • Vrgorac  • Zavojane
Vrlika Vrlika (grb).gif 243,00 km² 2.177 Garjak  • Ježević  • Koljane  • Kosore  • Maovice  • Otišić  • Podosoje  • Vinalić  • Vrlika
  • Općine:
Općina Grb Površina Br. stanovnika Naselja
Baška Voda Općina Baška Voda (grb).gif 19,00 km² 2.775 Bast  • Baška Voda  • Krvavica  • Promajna
Bol Bol (grb).gif 23,00 km² 1.630 Bol  • Murvica
Brela Općina Brela (grb).gif 27,00 km² 1.703 Brela  • Gornja Brela
Cista Provo Cista Provo (grb).gif 98,00 km² 2.335 Aržano  • Biorine  • Cista Provo  • Cista Velika  • Dobranje  • Svib
Dicmo Hr)st-dc.gif 68,00 km² 2.802 Ercegovci  • Kraj  • Krušvar  • Osoje  • Prisoje  • Sičane  • Sušci
Dugi Rat Dugi Rat (grb).gif 10,80 km² 7.092 Duće  • Dugi Rat  • Jesenice
Dugopolje Dugopolje (grb).gif 63,50 km² 3.469 Dugopolje  • Koprivno  • Kotlenice  • Liska
Gradac Gradac (grb).gif 49,00 km² 3.261 Brist  • Drvenik  • Gradac  • Podaca  • Zaostrog
Hrvace Hrvace (grb).gif 210,00 km² 3.617 Dabar  • Donji Bitelić  • Gornji Bitelić  • Hrvace  • Laktac  • Maljkovo  • Potravlje  • Rumin  • Satrić  • Vučipolje  • Zasiok
Jelsa Jelsa (grb).gif 146,28 km² 3.582 Gdinj  • Gromin Dolac  • Humac  • Ivan Dolac  • Jelsa  • Pitve  • Poljica  • Svirče  • Vrboska  • Vrisnik  • Zastražišće  • Zavala
Klis Klis (grb).gif 176,10 km² 4.801 Brštanovo  • Dugobabe  • Klis  • Konjsko  • Korušce  • Nisko  • Prugovo  • Veliki Bročanac  • Vučevica
Lećevica 87,66 km² 583 Divojevići  • Kladnjice  • Lećevica  • Radošić
Lokvičići Općina Lokvičići (grb).gif 31,11 km² 807 Dolića Draga  • Lokvičići
Lovreć Lovreć (grb).gif 105,25 km² 1.699 Dobrinče  • Lovreć  • Medovdolac  • Opanci  • Studenci
Marina Općina Marina (grb).gif 108,80 km² 4.595 Blizna Donja  • Blizna Gornja  • Dograde  • Gustirna  • Marina  • Mitlo  • Najevi  • Poljica  • Pozorac  • Rastovac  • Sevid  • Svinca  • Vinišće  • Vinovac  • Vrsine
Milna 35,00 km² 1.034 Bobovišća  • Ložišća  • Milna
Muć 210,80 km² 3.882 Bračević  • Crivac  • Donje Ogorje  • Donje Postinje  • Donji Muć  • Gizdavac  • Gornje Ogorje  • Gornje Postinje  • Gornji Muć  • Mala Milešina  • Neorić  • Pribude  • Radunić  • Ramljane  • Sutina  • Velika Milešina  • Zelovo
Nerežišća 79,00 km² 862 Donji Humac  • Dračevica  • Nerežišća
Okrug Okrug (grb).gif 9,80 km² 3.349 Okrug Donji  • Okrug Gornji
Otok Otok, Splitsko-dalmatinska županija (grb).gif 95,00 km² 5.474 Gala  • Korita  • Otok  • Ovrlje  • Ruda  • Udovičić
Podbablje Podbablje (grb).gif 41,76 km² 4.680 Drum  • Grubine  • Hršćevani  • Ivanbegovina  • Kamenmost  • Krivodol  • Podbablje Gornje  • Poljica
Podgora 79,95 km² 2.518 Drašnice  • Gornje Igrane  • Igrane  • Podgora  • Živogošće
Podstrana Općina Podstrana (grb).gif 11,52 km² 9.129 Podstrana
Postira Općina Postira (grb).gif 47,00 km² 1.559 Dol  • Postira
Prgomet 77,23 km² 673 Bogdanovići  • Labin  • Prgomet  • Sitno  • Trolokve
Primorski Dolac Primorski Dolac (grb).gif 31,23 km² 770 Primorski Dolac
Proložac Proložac (grb).gif 85,60 km² 3.802 Donji Proložac  • Gornji Proložac  • Postranje  • Ričice  • Šumet
Pučišća PUIA (~1.GIF 106,00 km² 2.171 Gornji Humac  • Pražnica  • Pučišća
Runovići Općina Runovići (grb).gif 60,21 km² 2.416 Podosoje  • Runović  • Slivno
Seget Seget (grb).gif 77,90 km² 4.854 Bristivica  • Ljubitovica  • Prapatnica  • Seget Donji  • Seget Gornji  • Seget Vranjica
Selca Općina selca (grb).gif 53,00 km² 1.804 Novo Selo  • Povlja  • Selca  • Sumartin
Sućuraj Općina Sućuraj (grb).gif 44,65 km² 463 Bogomolje  • Selca kod Bogomolja  • Sućuraj
Sutivan Sutivan (grb).gif 22,00 km² 822 Sutivan
Šestanovac Općina Šestanovac (grb).gif 88,90 km² 1.958 Grabovac  • Katuni  • Kreševo  • Šestanovac  • Žeževica
Šolta Šolta (grb).gif 58,98 km² 1.700 Donje Selo  • Gornje Selo  • Grohote  • Maslinica  • Nečujam  • Rogač  • Srednje Selo  • Stomorska
Tučepi Tučepi (grb).gif 16,00 km² 1.931 Tučepi
Zadvarje Zadvarje (grb).gif 13,40 km² 289 Zadvarje
Zagvozd 124,09 km² 1.188 Biokovsko Selo  • Krstatice  • Rastovac  • Rašćane Gornje  • Zagvozd  • Župa  • Župa Srednja
Zmijavci Općina Zmijavci (grb).gif 13,82 km² 2.048 Zmijavci

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Broj stanovnika po popisima[1]
1857 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1931 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2001 2011
164.242 182.405 195.741 222.030 249.867 268.187 274.522 292.321 296.840 314.933 339.686 389.277 436.680 474.019 463.676 454.798

Prema popisu stanovništva iz 2001. županija je imala 463.676 stanovnika (10.5 % ukupnog stanovništva Hrvatske - 2. najnaseljenija županija nakon grada Zagreba) sa prosječnom gustoćom naseljenosti od 102 stanovnika/km2.

Etnički sastav: Hrvati 96.3%, Srbi 1.2%, Albanci 0.2%, Bošnjaci 0.2%, Slovenci 0.2% i drugi.

Veći gradovi u unutrašnjosti su Sinj (11.500 u gradu i 25.373 s okolicom), Imotski (4.350) i Vrgorac (2.200). Osim najvećeg grada Splita (189.000 u gradu i 240.000 s Kaštelima i Solinom), obalni gradovi su Trogir (11.000), Omiš (6.500) i Makarska (13.400). Naselja na ostrvima su manja zbog velikog iseljavanja, ali imaju urbani karakter. Među njima su Supetar (3.000) na Braču, Hvar (3.700) i Stari Grad (1.900) na Hvaru, Vis (1.800) i Komiža (1,500) na Visu.

Geografija[uredi | uredi izvor]

Županija ima tri glavne reljefne cjeline: visoko zaleđe (Dalmatinska zagora) s brojnim krškim poljima, uzak i gusto naseljen obalni pojas, te ostrva. Dio Dinarida čini granicu s Bosnom i Hercegovinom, dok planine Kozjak, Mosor i Biokovo razdvajaju obalni pojas od zaleđa.

Županija sa ostatkom Hrvatske povezuje nedavno sagrađen autoput Split-Karlovac-Zagreb s četiri trake, kao i lička željeznica. Međunarodni aerodrom Split-Kaštela koristi se uglavnom za turističke letove ljeti. Postoji i manje asfaltirano uzletište na ostrvu Braču.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Najvažnija prviredna djelatnost je turizam. Proizvodnja i poljoprivreda su u opadanju.

Kultura[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Znamenitosti[uredi | uredi izvor]

Splitsko-dalmatinska županija ima mnogo znamenitosti počevši sa samim gradom Splitom kao županijskim središtem.

Mnogo je kulturnog nasljeđa iz grčkog i rimskog perioda, baroka, prahistorije, gotike i romantike.

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]