Istarska županija

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Istarska županija
Zastava Istarskog Grb Istarskog
(Zastava) (Grb)
Istarska županija
Sjedište županije Pazin
Površina 2.813 km2
Stanovništvo
 - Ukupno
 - Gustoća
208 055
73.96/km2;
Premijer Valter Flego

Istarska županija je najzapadnija hrvatska županija koja koja uključuje i najveći dio Istarskog poluostrva (2820 od 3160 kvadratnih kilometara). Administrativno središte je Pazin.

Historija[uredi | uredi izvor]

Pećine u blizini Pule, Šandalja i Roumaldova pećina, mjesta su arheoloških nalaza iz kamenog doba. Na području Istre se također nalaze i mjesta arheoloških nalaza iz mlađeg kamenog doba (6000-2000 prije nove ere). Više od 400 lokaliteta potiče iz bronzanog doba. Mnogi pronalasci poput oružja, alata i nakita potiču iz ranijeg željeznog doba.

Rimljani su Istarsko poluostrvo nazivali Terra magica. Ime "Istra" potiče od ilirskog plemena Histri koji su živjeli na tom području. Rimljani su ih opisali kao gusare koje je bilo teško pokoriti. Konačno, nakon dva vojna pohoda, 177. Rimljani su pokorili Histre. Padom zapadnog Rimskog carstva 476., Istru zauzimaju Langobardi i Goti. Krajem 6. vijeka, dolaze Slaveni i grade svoja prva naselja. 789. Istra pada pod vlast Franaka. 1267. postaje dio Mletačke republike, a 1797. dio Habsburške monarhije (kratkotrajno pod vlašću Napoleona od 1805.-1813.).

Počevši od 1861, Poreč postaje glavni grad i sjedište regionalnog parlamenta u Austro-Ugarskom carstvu. Prema ]Rapalskom ugovoru, od 1920. do 1943. Istra je dio Italije. U ovome razdoblju stanovništvo Istre podvrgnuto je prisilnoj italijanizaciji i mnogi Hrvati završavaju u zatvoru. Nakon Drugog svjetskog rata Istra je priključena Jugoslaviji, te je tako ujedinjena sa Hrvatskom. Velika većina Italijana izbjegla je u matičnu zemlju.

Slavni pojedinci poput Roberta Kocha i pisca Jamesa Joycea živjeli su i radili u Istri. Pjesnik Dante Alighieri posjetio je i pisao o Istri nakon što ga je ona inspirisala.

Županijska uprava[uredi | uredi izvor]

Trentno premijer je Ivan Jakovčić (IDS)

Županijska skupština se sastoji od 41 zastupnika:

Administrativna podjela[uredi | uredi izvor]

Istarska županija je podijeljena na 10 gradova i 31 općinu.

Grad Grb Površina Br. stanovnika Naselja
Buje Grb Buja.svg 97,00 km² 5.182 Baredine  • Bibali  • Brdo  • Brič  • Buje  • Buroli  • Gamboci  • Kaldanija  • Kanegra  • Kaštel  • Krasica  • Kršete  • Kućibreg  • Lozari  • Marušići  • Merišće  • Momjan  • Oskoruš  • Plovanija  • Sveta Marija na Krasu  • Triban
Buzet Buzet (grb).gif 167,00 km² 6.133 Baredine  • Bartolići  • Barušići  • Benčići  • Blatna Vas  • Brnobići  • Buzet  • Cunj  • Čiritež  • Črnica  • Duričići  • Erkovčići  • Forčići  • Gornja Nugla  • Hum  • Juradi  • Juričići  • Kajini  • Klarići  • Kompanj  • Kosoriga  • Kotli  • Kras  • Krbavčići  • Krkuž  • Krti  • Krušvari  • Mala Huba  • Mali Mlun  • Marčenegla  • Marinci  • Martinci  • Medveje  • Negnar  • Paladini  • Pengari  • Peničići  • Perci  • Počekaji  • Podkuk  • Podrebar  • Pračana  • Prodani  • Račice  • Račički Brijeg  • Rim  • Rimnjak  • Roč  • Ročko Polje  • Salež  • Selca  • Seljaci  • Senj  • Sirotići  • Sovinjak  • Sovinjska Brda  • Sovinjsko Polje  • Stanica Roč  • Strana  • Sušići  • Sveti Donat  • Sveti Ivan  • Sveti Martin  • Šćulci  • Škuljari  • Štrped  • Ugrini  • Veli Mlun  • Vrh  • Žonti
Labin Labin (grb).gif 71,70 km² 11.642 Bartići  • Breg  • Duga Luka  • Gondolići  • Gora Glušići  • Kapelica  • Kranjci  • Labin  • Marceljani  • Presika  • Rabac  • Ripenda Kosi  • Ripenda Kras  • Ripenda Verbanci  • Rogočana  • Salakovci  • Vinež
Novigrad Novigrad.gif 26,20 km² 4.345 Antenal  • Bužinija  • Dajla  • Mareda  • Novigrad
Pazin Coat of Arms of Pazina.svg 137,00 km² 8.638 Beram  • Bertoši  • Brajkovići  • Butoniga  • Grdoselo  • Heki  • Ježenj  • Kašćerga  • Kršikla  • Lindar  • Lovrin  • Pazin  • Trviž  • Vela Traba  • Zabrežani  • Zamask  • Zamaski Dol  • Zarečje
Poreč Poreč (grb).gif 139,00 km² 16.696 Antonci  • Baderna  • Banki  • Bašarinka  • Blagdanići  • Bonaci  • Bratovići  • Brčići  • Buići  • Cancini  • Červar-Porat  • Črvar  • Čuši  • Dekovići  • Dračevac  • Filipini  • Fuškulin  • Garbina  • Jakići Gorinji  • Jasenovica  • Jehnići  • Jurići  • Kadumi  • Katun  • Kirmenjak  • Kosinožići  • Kukci  • Ladrovići  • Matulini  • Mičetići  • Mihatovići  • Mihelići  • Montižana  • Mugeba  • Mušalež  • Nova Vas  • Poreč  • Radmani  • Radoši kod Žbandaja  • Rakovci  • Rupeni  • Ružići  • Stancija Vodopija  • Starići  • Stranići kod Nove Vasi  • Šeraje  • Štifanići  • Šušnjići  • Valkarin  • Veleniki  • Vrvari  • Vržnaveri  • Žbandaj
Pula Grb Pule (2).svg 70,00 km² 57.460 Pula
Rovinj Rovinj (grb).gif 79,00 km² 14.294 Rovinj  • Rovinjsko Selo
Umag Umag (grb).gif 83,00 km² 13.467 Babići  • Bašanija  • Crveni Vrh  • Čepljani  • Đuba  • Finida  • Juricani  • Katoro  • Kmeti  • Križine  • Lovrečica  • Materada  • Monterol  • Murine  • Petrovija  • Savudrija  • Seget  • Sveta Marija na Krasu  • Umag  • Valica  • Vardica  • Vilanija  • Zambratija
Vodnjan Vodnjan (grb).gif 102,00 km² 6.119 Gajana  • Galižana  • Peroj  • Vodnjan
Općina Grb Površina Br. stanovnika Naselja
Bale Bale (grb).gif 81,90 km² 1.127 Bale  • Golaš  • Krmed
Barban Barban (grb).gif 100,00 km² 2.721 Barban  • Bičići  • Borinići  • Draguzeti  • Glavani  • Grandići  • Hrboki  • Jurićev Kal  • Koromani  • Kožljani  • Manjadvorci  • Melnica  • Orihi  • Petehi  • Prhati  • Puntera  • Rajki  • Rebići  • Rojnići  • Sutivanac  • Šajini  • Vadreš  • Želiski
Brtonigla Brtonigla (grb).gif 32,72 km² 1.626 Brtonigla  • Fiorini  • Karigador  • Nova Vas  • Radini
Cerovlje Cerovlje (grb).gif 106,00 km² 1.677 Belaj  • Borut  • Cerovlje  • Ćusi  • Draguć  • Gologorica  • Gologorički Dol  • Gradinje  • Grimalda  • Korelići  • Novaki Pazinski  • Oslići  • Pagubice  • Paz  • Previž
Fažana CoA Fazana-Croatia.svg 13,86 km² 3.635 Fažana  • Valbandon
Funtana Funtana (grb).gif 7,94 km² 907 Funtana
Gračišće Gračišće.png 60,15 km² 1.419 Batlug  • Bazgalji  • Gračišće  • Jakačići  • Mandalenčići  • Milotski Breg  • Škopljak
Grožnjan Grožnjan (grb).gif 66,00 km² 736 Antonci  • Bijele Zemlje  • Grožnjan  • Kostanjica  • Kuberton  • Makovci  • Martinčići  • Šterna  • Vrnjak  • Završje
Kanfanar Kanfanar (grb).gif 60,39 km² 1.543 Barat  • Brajkovići  • Bubani  • Burići  • Červari  • Dubravci  • Jural  • Kanfanar  • Korenići  • Kurili  • Ladići  • Marići  • Maružini  • Matohanci  • Mrgani  • Okreti  • Putini  • Sošići  • Šorići  • Žuntići
Karojba Karojba (grb).gif 34,66 km² 1.438 Karojba  • Novaki Motovunski  • Rakotule  • Škropeti
Kaštelir-Labinci Kaštelir-Labinci (grb).gif 35,30 km² 1.463 Babići  • Brnobići  • Cerjani  • Deklići  • Dvori  • Kaštelir  • Kovači  • Krančići  • Labinci  • Mekiši kod Kaštelira  • Rogovići  • Rojci  • Roškići  • Tadini  • Valentići
Kršan Kršan (grb).gif 124,00 km² 2.951 Blaškovići  • Boljevići  • Čambarelići  • Jesenovik  • Kostrčani  • Kožljak  • Kršan  • Lanišće  • Lazarići  • Letaj  • Nova Vas  • Plomin  • Plomin Luka  • Polje Čepić  • Potpićan  • Purgarija Čepić  • Stepčići  • Šušnjevica  • Veljaki  • Vozilići  • Zagorje  • Zankovci  • Zatka Čepić
Lanišće Laniscegrb.gif 143,13 km² 329 Brest  • Brgudac  • Dane  • Jelovice  • Klenovšćak  • Kropinjak  • Lanišće  • Podgaće  • Prapoće  • Račja Vas  • Rašpor  • Slum  • Trstenik  • Vodice
Ližnjan Ližnjan (grb).gif 69,87 km² 3.965 Jadreški  • Ližnjan  • Muntić  • Šišan  • Valtura
Lupoglav Lupoglav (grb).gif 92,19 km² 924 Boljun  • Boljunsko Polje  • Brest pod Učkom  • Dolenja Vas  • Lesišćina  • Lupoglav  • Semić  • Vranja
Marčana Marčana (grb).gif 131,00 km² 4.253 Belavići  • Bratulići  • Cokuni  • Divšići  • Filipana  • Hreljići  • Kavran  • Krnica  • Kujići  • Loborika  • Mali Vareški  • Marčana  • Mutvoran  • Orbanići  • Pavićini  • Peruški  • Pinezići  • Prodol  • Rakalj  • Šarići  • Šegotići  • Veliki Vareški
Medulin Medulin (grb).gif 29,35 km² 6.481 Banjole  • Medulin  • Pješčana Uvala  • Pomer  • Premantura  • Valbonaša  • Vinkuran  • Vintijan
Motovun Motovun - Montona (grb).gif 33,58 km² 1.004 Brkač  • Kaldir  • Motovun  • Sveti Bartol
Oprtalj Oprtalj (grb).gif 60,95 km² 850 Bencani  • Čepić  • Golubići  • Gradinje  • Ipši  • Krajići  • Livade  • Oprtalj  • Pirelići  • Sveta Lucija  • Sveti Ivan  • Šorgi  • Vižintini  • Vižintini Vrhi  • Zrenj  • Žnjidarići
Pićan Pićan (grb).gif 51,00 km² 1.827 Grobnik  • Jakomići  • Krbune  • Kukurini  • Montovani  • Orič  • Pićan  • Sveta Katarina  • Tupljak  • Zajci
Raša Raša (grb).gif 80,15 km² 3.183 Barbići  • Brgod  • Brovinje  • Crni  • Drenje  • Koromačno  • Krapan  • Kunj  • Letajac  • Most-Raša  • Polje  • Raša  • Ravni  • Skitača  • Skvaranska  • Stanišovi  • Sveta Marina  • Sveti Bartul  • Sveti Lovreč Labinski  • Topid  • Trget  • Trgetari  • Viškovići
Sveta Nedelja 64,17 km² 2.987 Cere  • Eržišće  • Frančići  • Jurazini  • Kraj Drage  • Mali Golji  • Mali Turini  • Marići  • Markoci  • Nedešćina  • Paradiž  • Ružići  • Santalezi  • Snašići  • Sveti Martin  • Štrmac  • Šumber  • Veli Golji  • Veli Turini  • Vrećari  • Županići
Sveti Lovreč Sveti Lovreč (grb).gif 30,61 km² 1.015 Čehići  • Frnjolići  • Heraki  • Ivići  • Jakići Dolinji  • Jurcani  • Kapovići  • Knapići  • Kršuli  • Krunčići  • Lakovići  • Medaki  • Medvidići  • Orbani  • Pajari  • Perini  • Radići  • Rajki  • Selina  • Stranići kod Lovreča  • Sveti Lovreč Pazenatički  • Vošteni  • Zgrabljići
Sveti Petar u Šumi Sveti Petar u Šumi (grb).gif 14,29 km² 1.065 Sveti Petar u Šumi
Svetvinčenat Svetvinčenat (grb).gif 79,74 km² 2.202 Bibići  • Bokordići  • Boškari  • Bričanci  • Butkovići  • Cukrići  • Čabrunići  • Foli  • Juršići  • Kranjčići  • Pajkovići  • Peresiji  • Pusti  • Raponji  • Režanci  • Salambati  • Smoljanci  • Svetvinčenat  • Štokovci
Tar-Vabriga Torre abrega - stemma.png 28,00 km² 1.990 Frata  • Gedići  • Perci  • Rošini  • Tar  • Vabriga
Tinjan Tinjan (grb).gif 54,46 km² 1.684 Brčići  • Brečevići  • Jakovici  • Kringa  • Muntrilj  • Radetići  • Tinjan  • Žužići
Višnjan Višnjan (grb).gif 69,00 km² 2.274 Anžići  • Babudri  • Bačva  • Barat  • Barići  • Baškoti  • Benčani  • Bokići  • Broskvari  • Bucalovići  • Bujarići  • Butori  • Cerion  • Cvitani  • Deklevi  • Diklići  • Fabci  • Farini  • Gambetići  • Kelci  • Kočići  • Kolumbera  • Korlevići  • Košutići  • Kurjavići  • Legovići  • Majkusi  • Mališi  • Maretići  • Markovac  • Milanezi  • Prašćari  • Prhati  • Prkovići  • Pršurići  • Radoši kod Višnjana  • Radovani  • Rafaeli  • Rapavel  • Ribarići  • Sinožići  • Smolici  • Srebrnići  • Strpačići  • Sveti Ivan  • Štuti  • Tićan  • Tripari  • Vejaki  • Višnjan  • Vranići kod Višnjana  • Vrhjani  • Zoričići  • Ženodraga  • Žikovići  • Žužići
Vižinada Vižinada (grb).gif 36,00 km² 1.158 Bajkini  • Baldaši  • Brig  • Bukori  • Crklada  • Čuki  • Danci  • Ferenci  • Filipi  • Grubići  • Jadruhi  • Lašići  • Markovići  • Mastelići  • Mekiši kod Vižinade  • Nardući  • Ohnići  • Piškovica  • Staniši  • Trombal  • Velići  • Vižinada  • Vranići kod Vižinade  • Vranje Selo  • Vrbani  • Vrh Lašići  • Žudetići
Vrsar 24,00 km² 2.162 Begi  • Bralići  • Delići  • Flengi  • Gradina  • Kloštar  • Kontešići  • Marasi  • Vrsar
Žminj Žminj (grb).gif 71,90 km² 3.483 Balići I  • Benčići  • Cere  • Debeljuhi  • Domijanići  • Gradišće  • Gržini  • Jurići  • Karlovići  • Klimni  • Krajcar Breg  • Krculi  • Kresini  • Križanci  • Krničari  • Kršanci  • Laginji  • Matijaši  • Modrušani  • Mužini  • Orbanići  • Pamići  • Pifari  • Prkačini  • Pucići  • Rudani  • Šivati  • Tomišići  • Vadediji  • Vidulini  • Zeci  • Žagrići  • Žminj

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Broj stanovnika po popisima[1]
1857 1869 1880 1890 1900 1910 1921 1931 1948 1953 1961 1971 1981 1991 2001 2011
117.719 133.518 160.000 176.196 194.455 236.981 215.167 223.949 183.344 175.094 176.838 175.199 188.332 204.346 206.344 208.055

Više od 206.000 stanovnika ili 4,65% nacionalnog stanovništva živi u Istarskom kantonu. Gustoća naseljenosti je 73 stanovnika/km&up2; prosječna starost stanovništva je 40,2 godine. Pula (Pola) je najveća urbana cjelina s 82.000 stanovnika (oko 105.000 na širem području grada). Oko 70,7% stanovništva živi u gradovima. Uz 29 općina brojna su i mnoga sela kojih u cijeloj Istri ih ima više od 600. Takozvani najmanji grad na svijetu - Hum koji je naseljen samo sa tri porodice (22 stanovnika).

U svakodnevnom životu govori se čakavskim dijalektom.

Struktura stanovništva 2001:

Geografija[uredi | uredi izvor]

Dužina obale iznosi 445 km, a sa ostrvima 539.9 km. Manji dio Istre pripada Primorsko-goranskoj županiji. Najzapadnija tačka je u Savudriji, dok je najjužnija tačka u blizini Premanture (Kamenjak).

Tlo[uredi | uredi izvor]

Tlo je pretežito vapneničko, pretežito sa nedovoljno vode zbog tipičnog krškog reljefa. Sjeverno-istočni dio je produžetak Dinarskih Alpi. Najviša tačka je Vojak na planini Učka 1,401 metara nadmorske visine. Postoje tzv. "bijela", "siva" i "crvena" Istra. Bijela Istra je u okolo planinskih vrhova, siva Istra je plodna zemlja u unutrašnjosti Istre dok je crvena Istra (crljenica) u blizini obale.

Reljef[uredi | uredi izvor]

Područja poput Jame Baredine blizu Poreča ili podzemna rijeka Foiba u Pazinu su popularne geološke atrakcije. Kamenolom u blizini Rovinja je posebno prilagođen proučavanju geologije. Najduža rijeka, Mirna, samo je 32 km duga s ušćem blizu Novigrada. Ostale poznate rijeke u Istri su Dragonja i Raša.

Kontinentalne ravnice i doline su primarno namijenjene poljoprivredi. Bliže moru, zemlja se koristi za uzgoj grožđa, smokvi, te maslina. Glavne značajke poljoprivrede u Istri su proizvodnja ekološki uzgojene hrane i kvalitetnog vina, te maslinarstvo. Obalna područja i ostrva obiluju raznovrsnom Mediteranskom vegetacijom, prvenstveno crnogoričnom šumom - zelenom makijom, (većinom crnika i planika). Drveće, većinom hrastovina i borovina, pokriva trećinu teritorije.

Poznati prirodni rezervati, Nacionalni park Brijuni i Park prirode Učka, zakonom su zaštićena područja. Ostala zanimljiva mjesta su Limski kanal, šuma u blizini Motovuna, Zlatni Rt, Šijanska šuma u blizini Pule, zaštićeni krajolik Kamenjak na najjužnijoj tački poluostrva, rezervat Palud (ornitologija) u blizini Rovinja. Brijunski arhipelag je zanimljivo odredište s biljnim staništem od oko 680 biljnih vrsta.

Klima[uredi | uredi izvor]

Klima je mediteranska, veoma ugodna, s najvišom prosječnom temperaturom zraka od 24°C u augustu i najnižom prosječnom temperaturom od 5°C u januaru. Ljeta su suha i topla s više od 10 sati sunca dnevno. Temperature iznad 10°C su prisutne više od 240 dana u godini. Ekstremne vrućine (više od 30°C) traju najviše tri tjedna. Iako su temperature zraka niže od onih u Dalmaciji, Jadransko more je toplije, dosežući 26°C u augustu, a najhadnije u martu (9-11°C). Ovdje postoje dvije vrste vjetrova - bura koja donosi hladno i vedro vrijeme sa sjevera zimi, i jugo koje donosi kišu ljeti. Maestral je lagani ljetni povjetarac koji puše s kopna na more. Salinitet mora je 0.37%.

Privreda[uredi | uredi izvor]

Vrlo je razvijena prerađivačka industrija, s tradicionalnom poljoprivredom, ribolov, izgradnja i proizvodnja građevnih materijala (kreč, cement, opeka, kamen), trgovina i transport. Najrazvijenije grane industije su brodogradnja (ranih 1970ih brodogradilište Uljanik je gradilo najveće brodove na svijetu) i prerada metala, drva (namještaj), stakla, plastike, tekstila, duhana... Prema ekonomskim pokazateljima, vodeće djelatnosti su prerađivačka industrija, turizam i trgovina. Ulažu se veliki napori u poljoprivredu i proizvodnju ekološki uzgojene hrane, vina i uzgoj maslina.

Turizam[uredi | uredi izvor]

Rovinj popularno turističko središte

Organizirani turizam u Istri potiče još iz doba Rimljana, kada je car Vespazijan sagradio amfiteatar u Puli (Pulska arena) u svrhu zabave. Za vrijeme vladavine Austro-Ugarskog carstva (1866.), članovi austrijske i mađarske kraljevske porodice počeli su posjećivati lokalna mjesta i otkrili Poreč. Značajni napori su uloženi u razvoj turističke infrastrukture nakon završetka Drugog svjetskog rata. U kombinaciji s prirodnim ljepotama, bogatom historijskom i kulturnom baštinom, sva uložena sredstva su se višestruko isplatila rezultirajući brzim razvojem zapadne obale Istre (Poreč, Rovinj, Umag, Novigrad, i Vrsar. Na istočnoj strani obale razvila su se turistička središta Rabac i Opatija.

Istra je bila i još uvijek je najznačajnija turistička destinacija u Hrvatskoj, koja ugoščava goste iz zapadne i središnje Evrope. Istra je najposjećenija turistička regija s 27% svih posjetioca u Hrvatskoj.

Kultura[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Znamenitosti[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]