1968.

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa 1968)
Idi na: navigacija, traži
Šablon nedostaje ikona.svg Na ovoj stranici se koriste jedan ili više šablona koji ne postoje.
Uklonite ili napravite nepostojeće šablone i zatim uklonite ovaj šablon.
Godine:

◄◄ | | 1964. | 1965. | 1966. | 1967. | 1968. | 1969. | 1970. | 1971. | 1972. |  | ►►

Decenije:

| 1930te | 1940te | 1950te | 1960te | 1970te | 1980te | 1990te |

Vijekovi:

| 19. vijek | 20. vijek | 21. vijek |

Događaji[uredi | uredi izvor]

  • februar - XVII sjednica CK SK BiH definira Muslimane (Bošnjake) kao poseban narod SFRJ.
  • februar - Rehabilitovani kosovski Albanci osuđeni na Prizrenskom procesu 1956.
  • 8. mart - "Martovski događaji" u Poljskoj - studenti demonstriraju u Varšavi zbog zabrane jednog Mickiewiczevog komada, policija ih rastura, ali okupljanja je tokom mjeseca bilo i u drugim gradovima.
  • 12. mart - Mauricijus stekao nezavisnost od britanske vlasti
  • 16. mart - Jedna američka jedinica u sklopu američkih trupa u Vijetnamu napala je južnovijetnamsko selo My Lai i pobila, prema vijetnamskim podacima, 507 stanovnika, među njima i 246 beba i djece (javnost u SAD saznala u novembru 1969).
  • 16. mart - Robert F. Kennedy ulazi u trku za demokratsku nominaciju.
  • 22. mart - Daniel Cohn-Bendit i još sedmorica okupirali administrativne kancelarije Univerziteta Nanterre - začetak majskih događaja.
  • 27. mart - Poginuo Jurij Gagarin.
  • 3. april - Iz protesta protiv političkih i društvenih odnosa u Zapadnoj Njemačkoj četiri radikalna člana APO-a (izvanparlamentarne opozicije), među kojima i Andreas Baader i Gudrun Ensslin zapalili su u Frankfurtu na Majni dvije robne kuće.
  • 4. april - U Memphisu, u američkoj saveznoj državi Tennessee ubijen Martin Luther King, borac za građanska prava i mir.
  • 5. april - U Čehoslovačkoj je program demokratizacije svih društvenih područja potaknuo tzv. "Praško proljeće".
  • 6. april - Pjesma Eurovizije: pobijedila pjesma predstavnica Španije, jugoslavenski "Dubrovački trubaduri" ("Jedan dan") sedmi.
  • 9 - 11. april - Konferencija progresivnih pokreta i organizacija mediteranskih zemalja (učestvuju i SKJ i SSRNJ).
  • 11. april - Pokušaj ubistva Rudi Dutschke-a, studentskog vođe u Zapadnoj Njemačkoj - studenti će blokirati distribuciju tabloida Bild-Zeitung, kojeg su smatrali neprijateljskim.
  • 22. april - XIV sjednica Predsjedništva i Izvršnog komiteta CK SK Srbije - "pokrajina Kosovo i Metohija treba više da bude kategorija Federacije i da se jasnije izrazi kao sastavni dio federalizma".
  • 23 - 30. april - Studenti zatvorili Univerzitet Columbia protestujući protiv Vijetnamskog rata.
  • 29. april - Musical "Kosa" kreće na Broadwayu.
  • proljeće - Predloženo da se naziv pokrajine skrati u Kosovo, koristi oznaka "Albanac" a ne "Šiptar", zvanični albanski jezik na Kosovu isti kao u Albaniji, tj. južni dijalekt.
  • april - Mehmet Hoxha na sjednici SSRN Srbije: ako 370.000 Crnogoraca može imati republiku, može i 1,2 miliona Albanaca na Kosovu.
  • 2. maj - Sastanak Tito-Čaušesku u Beogradu, reafirmisana vjera u nemiješanje u unutrašnje stvari drugih država (u vezi sovjetskih pritisaka na Čehoslovačku.
  • 3. maj - Okupljanje studenata na pariškoj Sorbonnei, protestuju zbog zatvaranja Univerziteta Nanterre prethodnog dana.
  • 6. maj - Maj 1968. u Francuskoj: Sukob policije i studenata u Parizu koji su protestovali zbog policijskog prisustva na Sorbonnei.
  • 12 - 15. maj - Jugoslavenski ministar vanjskih poslova Marko Nikezić u Pragu podržava čehoslovačku politiku.
  • 13. maj - Francuska: jednodnevni generalni štrajk, milion ljudi maršira Parizom; narednih dana se i radnici pridružuju protestima ("okupacije" fabrika).
  • 19. maj - Izbori u Italiji: pobijedili demokršćani (+ 9 mandata), uspješni i komunisti (+ 27).
  • 29. maj - Francuski predsjednik Charles de Gaulle nakratko pobjegao u Nemačku, gdje se uvjerio u podršku armije (detalji otkriveni 1982).
  • 29 - 30. maj - XIV sjednica CK SK Srbije. Dobrica Ćosić na sjednici CK SK Srbije izjavio da se na Kosovu vrši teror nad Srbima i da kosovske vlasti ništa ne čine da bi to spriječile, kritikuje položaj Srbije u SFRJ. Historičar Jovan Marjanović kritikuje stvaranje "vještačkih nacija" aludirajući na proglašavanje Muslimana nacijom. CK se ogradio od ovih stavova, a ovaj događaj označio je početak Ćosićevog disidentstva. On i Marjanović su kasnije isključeni iz CK.
  • 30. maj - Velike demonstracije u Parizu, De Gaulle raspustio parlament - raspisivanjem novih izbora okončana prijetnja revolucije u Francuskoj.
  • 30. maj - U Njemačkoj doneseni Vanredni zakoni (Notstandgesetze), čime su okončana specijalna ovlašćenja Savezničkih sila iz 1949. (nemirni studenti se protivili njihovom donošenju).
  • proljeće - Jaka proljećna suša u Jugoslaviji i okolnim zemljama - smanjeni prinosi u poljoprivredi.
  • 2. juni - Uvečer nemiri između brigadista i studenata u blizini Studentskog grada u Beogradu, milicija interveniše.
  • 3. juni - Studentske demonstracije 1968. u Jugoslaviji: Studenti krenuli u stari dio Beograda, milicija ih presreće kod nadvožnjaka i prebija; Rezolucija studentskih demonstracija: protiv socijalne nejednakosti, nezaposlenosti, birokratije i lošeg stanja na univerzitetu.
  • 3. juni - Radikalna feministkinja Valerie Solanas upucala i ranila Andy Warhola.
  • 4. juni - Studenti u grupicama dolaze do svojih fakulteta širom Beograda, počinje štrajk, središte je na Filozofskom fakultetu. Među općim zahtjevima su: nezadovoljstvo zbog nejednakosti, nezaposlenosti, ometanja demokracije i samoupravljanja, zahtjevaju se demokratizacija i slobode. Univerzitet preimenovan u "Crveni univerzitet Karl Marx". Stevo Žigon igra monolog iz drame "Dantonova smrt".
  • 4. juni - Predsjedništvo konferencije Saveza studenata Jugoslavije podržava većinu zahtjeva studenata i osuđuje brutalnost milicije i pisanje štampe (studente podržavaju i Predsjedništvo i IK CK SK Srbije, ali zahtjevi "samo demokratskim putem").
  • 5. juni - Atentat na Roberta Kennedyja, američkog senatora i kandidata na stranačkim izborima za predsjedničku trku (umro rano sljedećeg dana).
  • 9. juni - Tito u TV obraćanju daje za pravo studentima, kraj protesta; Donesene "Smjernice" Predsjedništva i IK CK SKJ o najvažnijim zadacima SK u razvijanju sistema društveno-ekonomskih i političkih odnosa (bez efekta).
  • 5 - 10. juni - U Italiji Evropsko prvenstvo u nogometu 1968.: 1. Italija, 2. Jugoslavija 3. Engleska. Finale Italija-Jugoslavija je igrano 8. 6. (1:1) i opet 10. 6. (2:0).
  • 23 i 30. juni - Parlamentarni izbori u Francuskoj - degolistička Unija demokrata za Republiku odnijela ubjedljivu pobedu.
  • juni - Šesti kongres jugoslavenskih sindikata u Beogradu.
  • 17. juli - Revolucija 17. jula - irački ogranak partije Baas dolazi na vlast, Saddam Hussein postaje potpredsjednik Iraka.
  • 8. august - Richard Nixon nominovan od republikanaca za predsjedničke izbore.
  • 9 - 11. august - Tito u posjeti Pragu.
  • 15. august - Rumunski lideri u posjeti Pragu.
  • 20/21. august - Invazija Varšavskog pakta na Čehoslovačku: trupe Varšavskog pakta (osim Rumunije) ušle u Čehoslovačku (Jugoslavija osuđuje intervenciju, podignuta borbena gotovost).
  • 24. august - Francuska detonirala svoju prvu hidrogensku bombu.
  • 31. august - 1. septembar - Dva snažna potresa u istočnom Iranu, više hiljada mrtvih.
  • 12. septembar - Albanija zbog invazije na Čehoslovačku napušta Varšavski pakt (ne učestvuje aktivno još od 1962).
  • 14. septembar - Objavljena "Zagrebačka Biblija", prvi hrvatski prijevod Biblije štampan u Hrvatskoj.
  • 26. septembar - Takozvana Brežnjevljeva doktrina dopušta državama Varšavskog pakta tek ograničen suverenitet.
  • 30. septembar - Boeing 747 predstavljen javnosti (prvi let sljedećeg februara).
  • 1. oktobar - Otvorena željeznička pruga Sarajevo - Ploče (dogodine elektrificirana).
  • 11. oktobar - Lansiran Apollo 7, prvi sa posadom.
  • 12. oktobar - Ekvatorijalna Gvineja nezavisna od Španije.
  • 12 - 27. oktobar - XIX Olimpijske igre u Meksiku. Prije svega zbog nadmorske visine na kojima su se odvijale (2240 metara), postignuta su čak 34 svjetska rekorda. Učinak Jugoslavije: tri zlatne medalje (Miroslav Cerar, Đurđica Bjedov i vaterpolisti), tri srebrne (Đurđica Bjedov, rvač Stevan Horvat i košarkaši) i dve bronzane (bokser Zvonimir Vujin i hrvač Branislav Simić).
  • 20. oktobar - Jacqueline Kennedy, udovica ubijenog američkog predsjednika J. F. Kennedyja, udala se za grčkog multimilijardera i brodovlasnika Onazisa.
  • 29. oktobar - Na dražbi u pariškom hotelu Drouot za 885 njemačkih maraka prodan je pramen kose Napoleona Bonapartea koji mu je 1815. na Elbi odrezao sluga.
  • 3. novembar - Razoran zemljotres pogodio Bar u Crnoj Gori.
  • 5. novembar - U SAD je republikanski kandidat Richard Milhous Nixon pobjedio na predsjedničkim izborima. Na izborima za predstavnički dom i senat većinu su osvojili demokrati. Nixon je uspio približiti SAD Kini i SSSR-u te okončati vijetnamski rat.
  • 6. novembar - Počeli mirovni pregovori SAD i Vijetnama u Parizu.
  • 7. novembar - Jugoslavija druga na 18. šahovskoj olimpijadi u švicarskom Luganu (SSSR prvi).
  • 12. novembar - Osnovan Fakultet političkih nauka u Beogradu.
  • 22. novembar - Izdat The Beatles (album) (poznat i kao "Bijeli album").
  • 25. novembar - Plovidbu završava znameniti britanski putnički brod "Queen Elizabeth" da bi 1970. bio otegljen u Hong Kong i poslužio kao ploveći univerzitet, ali ne zadugo, jer je već 9. januara 1972. izgorio.
  • novembar - Šesti kongres SK Srbije, partija ima novo rukovodstvo - Marko Nikezić predsjednik (ranije savezni sekretar inostranih poslova), Latinka Perović sekretarica. Početak "liberalne" ere u SKSr. Naglašava se industrijski razvoj, modernizacija, tržište, nemiješanje u poslove drugih republika.
  • 27. novembar - U Prištini održane demonstracije na kojima su studenti albanske nacionalnosti tražili da Kosovo postane republika u okviru SFRJ; demonstracije i u Uroševcu, Gnjilanu, Podujevu, kao i zapadnoj Makedoniji. Razbijaju se izlozi i prevrću automobili, poginuo jedan demonstrant, povrijeđeno 10 pripadnika snaga reda.
  • 28. novembar - Tenkovi i jedinice JNA sprječavaju demonstracije za albanski Dan zastave.
  • 2. decembar - CK SKJ podržao PK SK Kosova i Metohije i CK SK Srbije, uključujući aktivnosti protiv izgreda u novembru.
  • 22. decembar - Mao Tse-tung smatra da bi obrazovana urbana omladina u Kini trebala biti reedukovana na selu - početak pokreta "Gore u planine i dole u sela".
  • 24. decembar - Apollo 8 u orbiti oko Mjeseca: posada (Borman, Lovell, Anders) su prvi ljudi koji vide drugu stranu našeg satelita.
  • 26. decembar - Amandmani VII-XIX na Ustav SFRJ - dalje sužavanje saveznih ovlaštenja. Autonomne pokrajine (sada "Socijalističke A. P.") su konstitutivni elementi federacije i imaju svoj Vrhovni sud i ustavne zakone. Naziv "Kosovo i Metohija" skraćen u "Kosovo".

1968. u temama[uredi | uredi izvor]

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Rođeni[uredi | uredi izvor]

Umrli[uredi | uredi izvor]

Nobelove nagrade[uredi | uredi izvor]

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: