Idi na sadržaj

Bromelain

S Wikipedije, slobodne enciklopedije

Bromelain je enzimski ekstrakt izveden iz stabljika ananasa, iako postoji u svim dijelovima svježeg ananasa.[1] Ekstrakt ima historiju upotrebe u narodnoj medicini. Kao sastojak, koristi se u kozmetici, kao lokalni lijek i kao sredstvo za omekšavanje mesa.[1]

Ternin "bromelain" može se odnositi na bilo koju od dva proteaznih enzima ekstrahiranih iz biljaka porodice Bromeliaceae, ili se može odnositi na kombinaciju tih enzima zajedno s drugim proizvedenim spojevima u ekstraktu.[1] Bromelainski enzimi se nazivaju voćni bromelain i bromelain iz stabljike.[1] Iako je testiran u raznim tradicijskim medicinama i istraživačkim modelima za njegovu moguću efikasnost protiv bolesti, bromelain ima samo jednu odobrenu kliničku primjenu koju je 2012. godine izdala Evropska agencija za lijekovetopikalni lijek pod nazivom NexoBrid, koji se koristi za uklanjanje mrtvog tkiva u teškim kožnim opekotinama.[2]

Ekstraktne komponente

[uredi | uredi izvor]
Matični bromelain [2]
Identifikatori
Simbol?
CAS broj37189-34-7
Voćni bromelain
Linearna struktura bromelaina
Identifikatori
Simbol?
CAS broj9001-00-7

Ekstrakt bromelaina je mješavina enzima za razlaganje proteina (proteolizom) i nekoliko drugih supstanci u manjim količinama. Proteolitski enzimi su sulfhidril-proteaze; slobodna sulfhidrilna grupa bočnog lanca cisteinskih aminokiselina je potrebna za funkciju. Dva glavna enzima su:

Izvori

[uredi | uredi izvor]

Bromelain je prisutan u svim dijelovima biljke ananasa (rod Ananas),[3] ali je stabljika najčešći komercijalni izvor,[3] vjerovatno zato što su upotrebljive količine lahko ekstrahovati nakon berbe voća

Proizvodnja

[uredi | uredi izvor]

Proizveden uglavnom u dijelovima svijeta u kojima se uzgaja ananas, kao što su Tajland ili Malezija, bromelain se ekstrahira iz kore, stabljike, listova ili otpadaka biljaka ananasa nakon prerade voća u sok ili druge svrhe.[3][4] Početni materijal se miješa i istisne kroz filter kako bi se dobila supernatant tekućina koja sadrži rastvorljivi enzim bromelain.[4] Daljnja obrada uključuje prečišćavanje i koncentriranje enzima.[3]

Ostale biljne proteaze

[uredi | uredi izvor]

Ostale biljne proteaze uključuju papain (iz papaje), aktinidin (iz kivija) i fikain (iz smokve).

Fizičke karakteristike

[uredi | uredi izvor]

Bromelain je bijeli do smeđi prah, rastvorljiv u vodi, i stabilan je na temperaturama od 50–60 °C (122–140 °F).[1]

Temperaturna stabilnost

[uredi | uredi izvor]

Nakon sat vremena na 50oC, 83% enzima ostaje aktivno, dok na 40oC ostaje aktivno praktično 100%.[5] 8 minuta na 80oC je dovoljno da se enzim skoro potpuno inaktivira.[5] Proteolitska aktivnost koncentrovanih rastvora bromelaina ostaje relativno stabilna najmanje jednu sedmicu na sobnoj temperaturi, sa minimalna inaktivacija višestrukim ciklusima zamrzavanja-odmrzavanja ili izlaganjem probavnom enzimu tripsinu.[6]

Upotreba

[uredi | uredi izvor]

Omekšavanje mesa i ostalo

[uredi | uredi izvor]
Tegla Durkee omekšivača za meso koji sadrži bromelain.

Uz papain, bromelain je jedna od najpopularnijih proteaza za omekšavanje mesa.[7] Bromelain se prodaje u obliku praha, koji se kombinuje sa marinadom ili se direktno nanosi na svježe meso[7]

Kuhani ili konzervirani ananas nema efekat omekšavanja, jer su enzimi toplo-labilni i denaturirani u procesu kuhanja. Neki pripremljeni proizvodi od mesa, kao što su ćufte i komercijalno dostupne marinade, uključuju ananas i/ili sastojke dobivene od ananasa.[3]

Iako količina bromelaina u tipskoj porciji voća ananasa vjerovatno nije značajna, specifična ekstrakcija može dati dovoljne količine za domaću i industrijsku preradu, uključujući upotrebu u pečanju, protiv tamnjenja rezanog voća, tekstilnu i kozmetičku proizvodnju.[3][7]

Potencijalna medicinska upotreba

[uredi | uredi izvor]

Bromelain nije naučno dokazano efikasan u liječenju bilo koje bolesti i nije odobren od strane američke Uprave za hranu i lijekove za liječenje bilo kojeg poremećaja.[8] U Sjedinjenim Državama, usvojeni Zakon o zdravlju i obrazovanju o dodacima prehrani (DSHEA, 1994.) dozvoljava prodaju dodataka prehrani koji sadrže bromelain, iako efikasnost nije potvrđena. Gutanje bromelaina može izazvati alergijsku reakciju kod nekih ljudi koji su osjetljivi na ananas.[1][8]

Iako su postojale studije o medicinskoj upotrebi bromelaina, "većina [njih] ima metodološke probleme zbog kojih je teško izvući definitivne zaključke", jer nijedna nije definitivno utvrdila efikasnost, preporučenu dozu, dugoročnu sigurnost ili štetnu interakciju s drugim lijekovima.[8]

Koncentrat proteolitskih enzima obogaćenih bromelainom odobren je u Evropi za uklanjanje mrtvog tkiva teških opekotinskih rana pod trgovačkim nazivom NexoBrid.[2] Sistemska enzimska terapija (koja se sastoji od kombinacija proteolitskih enzima kao što su bromelain, tripsin, himotripsin i papain) je istraživana u Europi kako bi se procijenila efikasnost kod pacijenata sa karcinomom dojke, kolorektuma i plazmacitoma.[9] Bromelain može biti efikasan kao dodatna terapija u ublažavanju simptoma akutnog rinosinusitisa kod pacijenata koji nisu liječeni antibioticima.[8][10]

Također pogledajte

[uredi | uredi izvor]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ^ a b c d e f "Bromelain". PubChem, National Library of Medicine, US National Institutes of Health. 14. 9. 2019. Pristupljeno 17. 9. 2019.
  2. ^ a b c "NexoBrid: concentrate of proteolytic enzymes enriched in bromelain". European Medicines Agency. 7. 1. 2013. Arhivirano s originala, 20. 6. 2018. Pristupljeno 1. 4. 2023.
  3. ^ a b c d e f Arshad ZI, Amid A, Yusof F, Jaswir I, Ahmad K, Loke SP (septembar 2014). "Bromelain: an overview of industrial application and purification strategies" (PDF). Applied Microbiology and Biotechnology. 98 (17): 7283–7297. doi:10.1007/s00253-014-5889-y. PMID 24965557. S2CID 824024.
  4. ^ a b Ketnawa S, Chaiwut P, Rawdkuen S (2012). "Pineapple wastes: A potential source for bromelain extraction". Food and Bioproducts Processing. 90 (3): 385–391. doi:10.1016/j.fbp.2011.12.006.
  5. ^ a b Jutamongkon R, Charoenrein S (2010). "Effect of Temperature on the Stability of Fruit Bromelain from Smooth Cayenne Pineapple" (PDF). Kasetsart Journal: Natural Science. 44: 943–948. Arhivirano s originala (PDF), 29. 11. 2014.
  6. ^ Hale LP, Greer PK, Trinh CT, James CL (april 2005). "Proteinase activity and stability of natural bromelain preparations". International Immunopharmacology. 5 (4): 783–793. doi:10.1016/j.intimp.2004.12.007. PMID 15710346.
  7. ^ a b c Chaurasiya RS, Sakhare PZ, Bhaskar N, Hebbar HU (juni 2015). "Efficacy of reverse micellar extracted fruit bromelain in meat tenderization". Journal of Food Science and Technology. 52 (6): 3870–3880. doi:10.1007/s13197-014-1454-z. PMC 4444899. PMID 26028772.
  8. ^ a b c d "Bromelain". National Center for Complementary and Integrative Health, US National Institutes of Health. 24. 9. 2017. Pristupljeno 17. 12. 2018.
  9. ^ Beuth J (decembar 2008). "Proteolytic enzyme therapy in evidence-based complementary oncology: fact or fiction?". Integrative Cancer Therapies. 7 (4): 311–316. doi:10.1177/1534735408327251. PMID 19116226.
  10. ^ Guo R, Canter PH, Ernst E (oktobar 2006). "Herbal medicines for the treatment of rhinosinusitis: a systematic review". Otolaryngology–Head and Neck Surgery. 135 (4): 496–506. doi:10.1016/j.otohns.2006.06.1254. PMID 17011407. S2CID 42625009.

Vanjski linkovi

[uredi | uredi izvor]

Šablon:Ostali lijekovi za poremećaje mišićno-koštanog sistema