Izoamil-acetat

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Izoamil-acetat
Isoamyl acetate.svg Isoamyl-acetate-3D-balls.png
Općenito
Hemijski spoj Izoamil-acetat
Druga imena Izopentil-acetat
Izopentil-etanoat
Izoamil-acetat
Bananino ulje
Kruškina esencija
IUPAC ime: 3-Metilbutil-etanoat
Molekularna formula C7H14 O2
CAS registarski broj 123-92-2
SMILES O=C(OCCC(C)C)C
InChI 1/C7H14O2/c1-6(2)4-5-9-7(3)8/h6H,4-5H2,1-3H3
Kratki opis Bezbojna tečnost sa mirisom banane
Osobine1
Agregatno stanje Tečno
Gustoća 0,876 g/cm3
Tačka topljenja −78
Tačka ključanja 142
Pritisak pare 4 mmHg (20 °C)
Rastvorljivost 0,3% (20 °C)
Rizičnost
NFPA 704
NFPA 704.svg
3
1
0
 
1 Gdje god je moguće korištene su SI jedinice. Ako nije drugačije naznačeno, dati podaci vrijede pri standardnim uslovima.

Izoamil-acetat – poznat i kao izopentil-acetat – je organski spojester koji nastaje od izoamil-alkohola i acetatne kiseline. To je bezbojna tečnost koja je samo malo rastvorljiva u vodi, ali vrlo topiva u većini organskih rastvarača. Izoamil-acetat ima jak miris koji je opisan kao sličnan banani i kruški.[1] Bananino ulje može biti ili čisti izoamil-acetat, ili aroma koja je mješavina izoamil-acetata, amil-acetata i drugih okusa.[2]

Proizvodnja[uredi | uredi izvor]

Izoamil-acetat se priprema reakcijom između izoamil-alkohola i glacijalne acetatne kiseline (Fischerova esterifikacija), koju katalizira kiselina, kao što je prikazano u reakcijskoj jednačini. Tipski, kao katalizator se koristi sumporna kiselina. Alternativno, kao katalizatori, mogu se koristiti.kisele ionske izmjenjivačke smole. Isoamyl acetate synthesis.png

Primjena[uredi | uredi izvor]

Izoamil-acetat se koristi za prenošenje okusa banane u hrani. Termin kruškino ulje obično se odnosi na rastvor od izoamil-acetata u etanolu, a koristi se kao vještački okus.

Također se koristi i kao rastvarač za neke lakove i nitrocelulozni lak, te kao rastvarač i nosač za materijale kao što je nitroceluloza. To se u velikoj mjeri koristi u industriji aviona za učvršćivanje i izolacijske tkanine za vjetar, na letnim površinama, gdje su i njegovi derivati obično poznati kao 'avionski doping' . Sada kada je većina aviona najvećim dijelom od metala, njegova upotreba je sada uglavnom ograničena na izradu historijski tačnih reprodukcija i maketa. Osim toga, izoamil-acetat služi kao alarmni feromon u medonosnih pčela.

Zbog svog intenzivnog, ugodnog mirisa i niske toksičnosti, izoamil-acetat koristi se za testiranje djelotvornosti respiratora ili plinske maske. Također se koristi kao tečnost u termometrima.

Prirodni izvori[uredi | uredi izvor]

Izoamil-acetat se prirodno javlja u biljkama banana, [3]a proizvodi se i sintetski.[4]

Izoamil-acetat otpuštaju pčele iz žaokinog aparata, gdje služi kao feromon koji privlači druge pčele i izazva ih da ubadaju.[5]

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ "Iso-amyl acetate". chemicalland21.com. 
  2. ^ Karl-Georg Fahlbusch, Franz-Josef Hammerschmidt, Johannes Panten, Wilhelm Pickenhagen, Dietmar Schatkowski, Kurt Bauer, Dorothea Garbe, Horst Surburg "Flavors and Fragrances" in Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Wiley-VCH, Weinheim, 2002. doi:10.1002/14356007.a11_141.
  3. ^ McGee, Harold (2003). On Food and Cooking. New York: Scribner. 
  4. ^ [http://www.osha.gov/SLTC/healthguidelines/isoamylacetate/recognition.html Isoamyl Acetate, Occupational Safety and Health Administration
  5. ^ Boch R; Shearer DA; Stone BC (September 8, 1962). "Identification of isoamyl acetate as an active component in the sting pheromone of the honey bee". Nature (England: Nature Publishing Group) 195 (4845): 1018–20. PMID 13870346. doi:10.1038/1951018b0. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]