Idi na sadržaj

Tokelau

Uredi veze
S Wikipedije, slobodne enciklopedije
(Preusmjereno sa Zastava Tokelaua)
Tokelau
Zastava {{{ime_genitiv}}} Grb {{{ime_genitiv}}}
Zastava Grb
Glavni grad /
Službeni jezik engleski
Upravni oblik  
Zakonodavstvo  
Površina
• Ukupno
 10 km2
Stanovništvo
• Ukupno
1499 
Valuta novozelandski dolar (NZ$)
Vremenska zona UTC +13:00
Internetska domena .tk

Tokelau je Pacifički arhipelag kojeg čine tri polinezijska ostrva, pod suverenitetom Novog Zelanda. Tokelau je do 1889. bila britanska kolonija, da bi tada postala dijelom kolonije ostrva Gilbert i Elis. Tokelau je 1925. potpao je pod administraciju Novog Zelanda. U posljednje vrijeme, Tokelau teži statusu slobodne asocijacije sa Novim Zelandom (kao Cookova Ostrva i Niue). Referendum o tome je održan 13. februara 2006. koji je na kraju bio odbijen. Ostrva u sastavu ove provincije: Atafu, Nukunonu, i Fakaofo. Na svakom od njih postoji po jedno selo.

Stanovništvo se, pored proizvodnje kopre i izdavanja poštanskih maraka, uglavnom izdržava donacijama sa Novog Zelanda.

Zastava i grb

[uredi | uredi izvor]
Zastava Tokelaua
Grb Tokelaua

Zastava i grb Tokelaua su usvojena u maju 2008. Zastava je plave boje na kojoj se nalazi žuto jedro, iznad kojeg je predstavljeno sazviježđe južnog krsta. Do 2008. korišten je grb Novog Zelanda. Na grbu se nalazi tuluma, tradicionalna rezbarena drvena kutija, koju koriste ribari na Tokelau. Bijeli krst u centru Tuluma i natpis ispod "Tokelau mo te Atua" (Tokelau u ime Boga) održava jak naglasak kršćanstva na Tokelau.

Geografija

[uredi | uredi izvor]

Tokelau se sastoji od tri atola u južnom Pscifiku, i to između 171° i 173° Z geografske dužine i 8° i 10° J geografske širine, otprilike na pola puta između Havaja i Novog Zelanda. Leže oko 500 km (311 milja) sjeverno od Samoe. Ostrva su Atafu, nekada poznat kao vojvoda od Yorka Grupe, Nukunonu, također vojvoda od Clarence grupe, i Fakaofo, nekada ostrvo Bowditch. Između njih zauzimaju površinu od 10,8 km². Tokelau leži u pacifičkom pojasu tajfuna. Četvrto ostrvo koje je kulturno, historijski i geografski, ali ne i politički, dio lanca Tokelaua je Swains Island (Olohega), pod kontrolom Sjedinjenih Američkih Država od otprilike 1900. i pod upravom dio Američke Samoe od 1925.[1]

Etnički sastav

[uredi | uredi izvor]
Atol Fakaofo iz zraka

Tokelau prema procjeni za 2006. ima svega 1.600 stanovnika, od čega na Tokelauance polinezijski narod, otpada 1.300 stanovnika, ostala dva naroda imaju tek po par desetaka pripadnika, to su Samoanci (10) i Anglo-Novozelanđani (30), dok je ostalo nepoznato. Oko 1.737 Tokelauanca živi na Novom Zelandu, i poznaju osnovno znanje engleskoga jezika. Ribarstvo i agrar (kokosov orah, taro, banana) glavna su im zanimanja. Vjera je pretežno kršćanska.

Politički sistem

[uredi | uredi izvor]

Novi Zeland i Tokelau su 2003. razvili Zajedničku izjavu o principima partnerstva između dva entiteta. Dokument je više političke nego pravne prirode i bavi se odgovornostima svake strane u upravljanju njihovim bliskim partnerstvom. Ovo uključuje održavanje jezika i kulture, novozelandsko državljanstvo, ekonomsku i administrativnu pomoć i zajednicu Tokelauana na Novom Zelandu. Dokument je potpisan u Tokelauu, novembra 2003, u prisustvu generalnog guvernera. Svake tri godine se bira Faipule (seoski poglavar) i Pulenuku (izabrani gradonačelnik) koji upravlja aktivnostima sela. Članovi Generalnog fonoa ili Narodne skupštine također se biraju u intervalima od tri godine da bi se bavili nacionalnim pitanjima. Ovlaštenje Generalnog Fonoa daju Taupulega koji ostaju izvor krajnjeg autoriteta u Tokelauu. Između sastanaka Generalnog Fonoa, tri Faipule i tri Pulenukua sastaju se kao Vijeće za tekuću vladu Tokelaua koje čini vezu između tradicionalne strukture upravljanja selom i nacionalne vlade.[2]

Kultura

[uredi | uredi izvor]

Stanovnici su donekle zadržali kulturne veze sa Samoom, ali postoje sličnosti i sa kulturnim naslijeđem Tuvalua, gdje je ona izrazito oblikovana okolinom atola. Postoje jezičke i porodične veze sa obje zemlje. Faka-Tokelau, tokelauski način života, usmjeren je na porodicu i zajednicu. Postoji složen društveni i ekonomski poredak, uglavnom zasnovan na vrijednostima zajedništva i dijeljenja koji ostaje snažan uprkos pritisku vanjskih utjecaja. Seoske poslove vodi vijeće starješina koje se sastoji od predstavnika porodica.[3]

Stanovnici Atafua žive u jednom selu koje zauzima dio motua (ostrva okruženog grebenima). Selo na Nukunonuu zauzima oko polovinu jednog motua koji je mostom povezan sa susjednim motuom gdje su se naselile neke porodice. Prenaseljeno je iako emigracija na Novi Zeland ublažava problem. Tokelauanci su zapravo građani Novog Zelanda, što im daje pravo slobodnog pristupa zemlji. Tokom 1960-ih i početkom 1970-ih, vlada Novog Zelanda provodila je Program preseljenja Tokelauanaca kako bi se izbjeglo prezasićenje atola. Mnoge porodice su migrirale na Novi Zeland, a kasnije su sponzorirale druge koji su željeli da se presele. Program je obustavljen 1976. kada se situacija sa gustinom naseljenosti stabilizirala. Trenutno na Novom Zelandu živi oko 7000 Tokelauanaca, a druge male zajednice mogu se naći u Samoi, Američkoj Samoi, Australiji i Havajima.[4]

Sportovi koji su popularni u Zapadnoj Samoi i Novom Zelandu, poput kriketa i nogometa, također su popularni i na Tokelauu. Način života zasnovan na preživljavanju znači da se aktivnosti koje se u razvijenijim zemljama smatraju rekreacijom, na primjer ribolov i vrtlarstvo, na ovom području obavljaju više iz nužde nego iz rekreacije. Tokelauanci i dalje njeguju tradicionalne vještine poput rezbarenja drveta i izrade prostirki. Scenske umjetnosti su izuzetno razvijene i ističu mnoge kreativnosti. Poezija, muzika i ples se kombinuju u starim i novim grupnim kompozicijama, a ponekad se održavaju i neformalna takmičenja između plesnih grupa. Postoji i duga tradicija izvedbi komičnih nastupa i lakrdijašenja, obično od strane starijih žena.[5][6]

Jezici

[uredi | uredi izvor]

Tokelauanski je glavni jezik koji se koristi, a potom samoanski, engleski i tuvaluanski. Engleski jezik se uči kao drugi jezik i veliki broj ljudi ga razumije.[6]

Religije

[uredi | uredi izvor]

Na Atafuu većina ljudi pripada Ekalehia Fakalapotopotoga Kelihiano Tokelau (EFKT), dok na Nukunonuu gotovo čitavo stanovništvo pripada vjeri Katoličke crkve. Na Fakaofu su zastupljene obje varijacije kršćanstva, a EFKT ima najveći broj lokalnih sljedbenika.[4]

Također pogledajte

[uredi | uredi izvor]

Reference

[uredi | uredi izvor]
  1. ↑ "Geography". www.tokelau.org.nz. Pristupljeno 5. 2. 2025.
  2. ↑ "Tokelau Government". www.tokelau.org.nz. Pristupljeno 5. 2. 2025.
  3. ↑ Huntsman, Judith (2003), Tokelau, Oxford University Press, pristupljeno 2025-12-23 CS1 održavanje: nepreporučeni parametar (link)
  4. 1 2 "Culture". www.tokelau.org.nz. Pristupljeno 2025-12-23.
  5. ↑ Pereda, Nathalie (2015-12-16). "POP Cultures: Tokelau - Guampedia". www.guampedia.com (jezik: engleski). Pristupljeno 2025-12-23.
  6. 1 2 Angelo, Tony (1997-01-01). "Tokelau: The Last Colony?". The Journal of New Zealand Studies. 7 (3). doi:10.26686/jnzs.v7i3.379. ISSN 2324-3740.


Nedovršeni članak Tokelau koji govori o geografiji treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Preuzeto iz "https://bs.wikipedia.org/w/index.php?title=Tokelau&oldid=3799817#Zastava_i_grb"