James Dean

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web stranice ili drugi izvori).
Sporne rečenice i navodi bi mogli, ukoliko se pravilno ne označe validnim izvorima, biti obrisani i uklonjeni. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci, te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
James Dean
James Dean
Rodno ime James Byron Dean
Rođenje 8. februar 1931
Marion, Indiana, SAD
Smrt 30. septembar 1955
Cholame, California, SAD
Godine rada 1951-1955
Zlatni globusi
Najbolji glumac u dramskom filmu
1956 posthumno
Najomiljeniji muški glumac u svijetu
1957

James Byron Dean (Džejms Bajron Din) (Marion, Indiana, 8. februar 1931. - Cholame, California, 30. septembar 1955.), američki filmski glumac. Ostaće upamćen po jednoj od najkraćih i najspektakularnijih filmskih karijera u historiji Hollywooda. Za samo nešto više od godinu dana i sa samo tri snimljena filma dostigao je svjetsku slavu i postao simbol nemirnih i nezadovoljnih generacija američke omladine s kraja pedesetih godina 20. vijeka.[citat potreban].

Biografija[uredi | uredi izvor]

James Byron Dean, sin Winton Dean i Mildred Wilson Dean, je rođen 8. februara 1931. godine u Merionu u Indijani. Kada je James imao šest godina, zbog posla njegovog oca koji je bio zubni tehničar, porodica Dean se seli u Kaliforniju. Samo nekoliko godina kasnije Deanova majka umire od raka, a njegov otac odlučuje da je za Jamesa najbolje da živi kod rođaka na farmi u Fairmountu. Po završetku srednje škole 1949 godine Dean se vraća u Kaliforniju gdje najprije upisuje pravo na Santa Monica koledžu, ali ubrzo prelazi na "UCLA" gdje studira dramu. Istovremeno pohađa i glumačku radionicu glumca James Vajtmora i pokušava da ostvari neki značajniji uspijeh kao glumac.

1951 godine definitivno napušta studije i po nagovoru James Whitmorea seli se u New York kako bi se ozbiljnije posvetio svojoj glumačkoj karijeri. Počinje da radi na parkingu ispred "CBS" televizijskog studija kako bi se izdržavao. Njegov prvi profesionalni angažman bio je u reklami za "Pepsi kolu", a dobija i nekoliko vrlo malih uloga u pozorištu i na filmu. Pojavljuje se i u nekoliko televizijskih šou programa koji su bili veoma popularni pedesetih godina 20 vijeka. Uskoro dobija i svoju prvu pozorišnu ulogu na Broadwayu u predstavi See the Jaguar i postaje član prestižne glumačke škole "Actors Studio" koju su u to vreme pohađali i Marlon Brando, Julie Harris, Arthur Kennedy i drugi poznati glumci tog vremena.

Spomenik u Cholameu

1954 godine dobija ulogu u pozorišnoj predstavi The Immoralist zahvaljujući kojoj ga reditelj Elia Kazan i filmski studio Warner Bros. angažuju za ulogu "Cal Trask" (Kala Traska) u filmskoj adaptaciji romana John Steinbecka "Istočno od raja". Veoma brzo dobija ulogu u filmu Buntovnik bez razloga reditelja Nicholas Raya, gdje tumači lik problematičnog tinejdžera Jim Starka pored Natalie Wood i Sala Minea. Po završetku snimanja filma Istočno od raja James Dean, koji je bio pasionirani ljubitelj automobilskih trka, kupuje svoj prvi sportski automobil Porsche 356 Speedster i počinje da se takmiči na trkama. Bio je drugi u Palm Springsu marta 1955. godine, treći u Bakersfieldu maja iste godine,a u Santa Moniki je morao da odustane zbog kvara na automobilu. Za vrijeme snimanja filma Buntovnik bez razloga Dean kupuje automobil Porsche 550 Spyders (jedan od samo 90 proizvedenih te godine) koji je zvao "mala bitanga". Po dobijanju uloge naftnog bogataša u filmu Div u kome je glumio sa Elizabeth Taylor i Rock Hudsonom odlazi u Teksas na snimanje i u tom periodu ne učestvuje u automobilskim trkama jer mu je to bilo zabranjeno filmskim ugovorom.

Po završetku snimanja filma Div, 30. septembra 1955. godine James Dean kreće na trke u Salinasu i gine u saobraćajnoj nesreći u svojoj dvadeset četvrtoj godini. Nije doživio premijere svojih filmova Buntovnik bez razloga i Div i jedini je glumac u istoriji Hollywooda koji je dva puta posthumno bio nominovan za nagradu "Oskar".

James Dean je sahranjen na "Park Cemetery" u Fairmountu, Indiana, a 1977. godine blizu mjesta gde je poginuo u Cholame-u, (Kalifornija) podignut je spomenik ovom glumcu.

Filmografija[uredi | uredi izvor]

Televizijske emisije[uredi | uredi izvor]

Pozorišne predstave[uredi | uredi izvor]

  • "See the Jaguar" (1952)
  • "The Metamorphosis" (1952)
  • "The Scarecrow" (1953)
  • "The Immoralist" (1954)
  • "Women of Trachis" (1954)

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]


System-users.svg Nedovršeni članak James Dean koji govori o biografijama treba dopuniti. Dopunite ga prema pravilima Wikipedije.

Commons logo
U Wikimedijinom spremniku se nalazi još materijala vezanih uz: