Kuršumlija džamija

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Kuršumlija džamija
Kuršumlija džamija.JPG
Kuršumlija džamija, dobila je ime po olovu kojim je bila pokrivena
Kuršumlija džamija nalazi se u Bosna i Hercegovina
Kuršumlija džamija
Položaj Kuršumlija džamije u Bosni i Hercegovini
Osnovne informacije
Lokacija Kladanj
Geografske koordinate 44°13′33″N 18°41′26″E / 44.225786°N 18.690513°E / 44.225786; 18.690513Koordinate: 44°13′33″N 18°41′26″E / 44.225786°N 18.690513°E / 44.225786; 18.690513
Država Bosna i Hercegovina
Oznaka baštine Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine
Arhitektonski opis
Arhitektonski stil Ranocarigradski
Specifikacije
Dužina 9,90
Širina 9,85
Visina (maks) 10,60
Munare 1
Visina munare 25,50
Materijali Kamen

Kuršumlija džamija, smještena je na desnoj obali rijeke Drinjače, u općinskom centru Kladanj, Bosna i Hercegovina. Proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.[1][2]

Historija[uredi | uredi izvor]

Za vrijeme I svjetskog rata, 1917. godine, vojska Austro-Ugarske monarhije je za svoje potrebe skinula olovni pokrivač džamije. Džamija je stoga bila pokrivena drvenom šindrom.

Tokom II svjetskog rata, džamija je oštećena i obnovljena 1959. godine. Tokom 80-ih godina XX stoljeća uz sjeveroistočni džamijski zid je izgrađena ukopana abdesthana, pa je nevidljiva izvana.

U istom periodu je i kameni haremski zid džamije zamijenjen jednostavnom željeznom ogradom, iz nepoznatih razloga.

Tokom rata u Bosni i Hercegovini, dio munare je srušen. Tokom 1998. godine, džamija je obnovljena.[1][3]

Opis[uredi | uredi izvor]

Vanjske dimenzije iznose 9,90 x 9,85 m. Visina objekta do tjemena kupole iznosi 10,60 m, a munare, zajedno sa alemom, 25,50 m. Oblik kupole – plitka kalota, upućuje na graditeljstvo učenika mimara Hajrudina, odnosno na ranocarigradski stil u arhitekturi.

Ranocarigradski stil se javlja tokom druge polovine XV i u prvoj četvrtini XVI stoljeća, kada pod utjecajem Aja Sofije nastaju građevine složenijih prostornih rješenja. Sve više se u arhitekturi džamija ispoljava težnja ka većoj prostranosti glavnog molitvenog prostora, prekrivenog jednom velikom kupolom, ponegdje i pridodanom polukupolom, a javlja se i postupno visinsko raščlanjivanje svih dijelova. Krajem ovog stilskog perioda počinju da se spuštaju i kupolice trijema nešto niže od konture osnovnog kubusa, ali munara, skoro do kraja perioda, ostaje još relativno snažna i visoka, samo izuzetno masivna i zdepasta.

Prelaz kvadratne osnove džamije u kružnu osnovu kupole riješen je preko pandantifa, za razliku od najčešće korištenog rješenja tog perioda – trompi.

Unutrašnje zidne površine džamije su malterisane i okrečene, a mihrab, prelomljeni lukovi i kupola bojeni i oslikani. Tragovi slikane dekoracije se danas nalaze samo u dijelovima kupole. Oko prozora su tek neznatno primijetni tragovi slikane dekoracije koja je u izvjesnom periodu prekrečena.

U haremu džamije se nalazi izvjestan broj nadgrobnih spomenika (nišana) i stara česma poznata kao Hadži Đurđuhanumina česma.[1]

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Andrej Andrejević, Islamska monumantalna umetnost XVI veka u Jugoslaviji – kupolne džamije, izdanje Filozofskog fakulteta u Beogradu, Institut za istoriju i umjetnost, Srpska Akademija nauka i umetnosti, Balkanološki institut, Beograd, 1984.
  • Sakib Softić, Stanovništvo Tuholja: historijska građa. Knjiga II. Zavod za zaštitu i korištenje kulturno-povijesnog i prirodnog nasljeđa: Tuzla, 2016.

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ a b c "Kuršumlija džamija u Kladnja". KONS.gov.ba. Pristupljeno 13. 10. 2017. 
  2. ^ "Kuršumlija (Hadži Bali-begova) džamija, graditeljska cjelina". bastina.ba. Pristupljeno 13. 10. 2017. 
  3. ^ "Kuršumlija". medzliskladanj.ba. Pristupljeno 13. 10. 2017. 

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]