Gazi Husrev-begova džamija
| Gazi Husrev-begova džamija | |
|---|---|
.jpg) | |
  Lokacija džamije u Sarajevu | |
| Osnovne informacije | |
| Lokacija | Sarajevo, Bosna i Hercegovina |
| Geografske koordinate | 43°51′33″N 18°25′45″E / 43.859166°N 18.429116°E |
| Religija | Islam |
| Općina | Stari Grad |
| Država |  Bosna i Hercegovina |
| Administracija | Islamska zajednica u Bosni i Hercegovini |
| Oznaka baštine | Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine |
| Arhitektonski opis | |
| Arhitekt(i) | Adžem Esir Ali iz Tabriza |
| Arhitektonski tip | Džamija |
| Arhitektonski stil | Osmanlijska arhitektura |
| Dovršeno | 1531. |
| Specifikacije | |
| Kupole | 1 |
| Visina kupole (vanjska) | 26 m |
| Prečnik kupole (vanjski) | 13 m |
| Munare | 1 |
| Visina munare | 47 m |
Gazi Husrev-begova džamija ili samo Begova džamija u Sarajevu je zbog svoje veličine i privlačnosti jedan od najznačajnijih spomenika sakralne islamske arhitekture na Balkanu. Izgrađena je 1531.
Džamija je zadužbina Gazi Husrev-bega, vladara bosanskog Sandžaka. Projektovao ju je najvjerovatnije Adžem Esir Ali iz Tabriza, u to vrijeme glavni arhitekt Carstva.[1] Džamija je kvadratnog oblika, sa kupolom prečnika 13m i visinom od 26m. Na nju se nadovezuje polukupola prema jugu i manje kupole iznad bočnih prostora. Interijer džamije zrači nesvakidašnjom umjetničkom atmosferom.[2]
Uz džamiju se nalazi šadrvan, čija voda služi za uzimanje abdesta (ritualno umivanje prije molitve). Današnji oblik šadrvana s kupolom datira iz 1893. Od 1531. je na istom mjestu stajao bunar. U sjeni džamije i stoljetnih lipa su dva turbeta, u kojima je 1541. ukopan Gazi Husrev-beg i njegov zatočenik i kasnije kasnije sandžak-beg i prvi upravitelj Gazi Husrev-begovog vakufa, dalmatinac Murad-beg Tardić.
Nedaleko od džamije je sahat-kula i medresa. U 16. vijeku kada je izgrađena, Gazi Husrev-begova džamija je predstavljala objekat od izuzetne važnosti za urbani razvoj Sarajeva i jedan je od najznačajnijih objekata iz bogate ostavštine Gazi Husrev-bega.
To je prva džamija u svijetu koja je dobila električno osvjetljenje 1898.[3]
Ova džamija je od 2004. Nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine. Odluku donijela je Komisija na sjednici održanoj od 7. do 10. novembra 2006. u sljedećem sastavu: Zeynep Ahunbay, Amra Hadžimuhamedović, Dubravko Lovrenović, Ljiljana Ševo (predsjedavajuća) i Tina Wik.[4] Nacionalni spomenik se sastoji od: džamije, Gazi Husrev-begovog i Murat-begovog turbeta, dvorišta sa grobljem, abdesthanom sa vrućim česmama, šadrvana, muvekkithane i mjesta starog mekteba.
Historija
[uredi | uredi izvor]Gazi Husrev-begova džamija izgrađena je 1530. kao centralni objekat Begove vakufske imovine, koja je obuhvatala mekteb, medresu (islamske osnovne i srednje škole), bezistan (natkriveni bazar), hamam (javno kupatilo) i druge objekte. Osnivanje ovog vakufa od strane tadašnjeg osmanskog namjesnika Bosne imalo je ključnu ulogu u razvoju grada. Ime arhitekte nije poznato, ali nakon različitih spekulacija, koje su uključivale i poznatog Mimar Sinana kao mogućnost, većina učenjaka slaže se da je najvjerovatniji graditelj bio Adžem Esir Ali "Alauddin", osmanski arhitekta perzijskog porijekla. Ipak, moguće je da je i Sinan lično nadgledao radove na gradilištu, jer je bio prisutan u ovom regionu u to vreme. Historijski dokumenti svjedoče da su slobodni zidari i kamenorezci, koje je Gazi Husrev-beg zatražio od svoje vlade, učestvovali u procesu izgradnje.
Gazi Husrev-begova džamija bila je prva džamija na svijetu koja je dobila električnu energiju i električno osvetljenje 1898. godine, u periodu Austro-Ugarske Monarhije.[1]
Galerija
[uredi | uredi izvor]
Dvorište džamije
Unutrašnjost džamije
Turbe Gazi Husrev-bega
Razglednica iz 1900.
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Literatura
[uredi | uredi izvor]- Ahmed Mehmedović - Gazi Husrev-beg i njegove zadužbine, Sarajevo, 2005.
- Mehmed Mujezinović, Islamska epigrafika Bosne i Hercegovine, knjiga I – Sarajevo, Sarajevo, 1988.
- Behija Zlatar, Zlatni period Sarajeva: Prilozi historiji Sarajeva, Institut za istoriju, 1997
- Alija Bejtić, Ulice i trgovi starog Sarajeva, Sarajevo 1973.
- Andrej Andrejević, Islamska monumentalna umetnost XVI veka u Jugoslaviji – kupolne džamije, Filozofski fakultet u Beogradu, Institut za istoriju umetnosti, Beograd, 1984
Reference
[uredi | uredi izvor]- 1 2 "Alija Bejtić: Spomenici osmanlijske arhitekture u Bosni i Hercegovini". Muzej grada Sarajeva, Sarajevo, 1973. Pristupljeno 13. 9. 2016.
- ↑ "Nusref Redžić: Islamska umjetnost". Izdavački zavod Jugoslavija – Beograd 1967. Pristupljeno 13. 9. 2016.
- ↑ Izvor: Dnevni avaz, br. 4297, godina XII, nedjelja, 9.9.2007, Panorama, str. 14
- ↑ "Begova džamija". Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika BiH. Arhivirano s originala, 10. 6. 2024. Pristupljeno 9. 2. 2017.
Vanjski linkovi
[uredi | uredi izvor]
- Gazi Husrev-Begova džamija - lokacija i informacije[mrtav link]
- Begova džamija, lokacija
- Gazi Husrev-begova džamija u Sarajevu 1934, Jugoslovenska kinototeka - Zvanični kanal
| Historija Sarajeva |  | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Općine i naselja |
| ||||||||
| Građevine i znamenitosti |
| ||||||||
| Bogomolje |
| ||||||||
| Kultura | |||||||||
| Galerije i muzeji | |||||||||
| Obrazovanje |
| ||||||||
| Sport i sportski događaji |
| ||||||||
| Transport | |||||||||
| Poznatije ulice | |||||||||
| Događaji | |||||||||
| Nagrade i priznanja | |||||||||