Materica
| Materica | |
|---|---|
 Razne strukture oko materice i u vezi s njom | |
| Detalji | |
| Prekursor | Paramezonefroski kanal |
| Sistem | Ženski reproduktivni sistem |
| Arterija | Jajnička arterija, materična arterija |
| Vena | Materične vene |
| Limfa | Tijelo i vrat materice do unutrašnjih ilijačnih limfnih čvorova, fundusa za paraaortne limfne čvorove, slabinske i površinske ingvinalne limfne čvorove. |
| Identifikatori | |
| Latinski | 'Uterus' |
| Starogrčki | ὑστέρα (histéra) |
| MeSH | D014599 |
| TA98 | A09.1.03.001 |
| TA2 | 3500 |
| FMA | 17558 |
| Anatomska terminologija | |
Mater(n)ica (lat. uterus, plural uteri) jest glavni ženski, hormonski osjetljiv sekundarni spolni organ ženskog reproduktivnog sistema u čovjeka i većina drugih sisara. U čovjeka se donji kraj materice, cerviks, otvara u vaginu, dok je gornji kraj, fundus, povezan s jajovodima. Unutar materice se fetus razvija tokkom gestacije. U ljudskom razvoju embriona, materica se razvija iz paramezonefrosnog kanala koji se spaja u jedan organ, poznat kao jednoroga materica. Materica ima različite oblike kod mnogih drugih životinja, a kod nekih postoji kao dvije odvojene materice, poznate i kao dvoroga materica.
Struktura
[uredi | uredi izvor]Materica je smještena unutar karličnog područja, odmah iza i gotovo iznad mjehura te ispred sigmoidnog debelog crijeva. Ljudska materica kruškastog je oblika i prosječno duga 7,6 cm, široka 4,5 cm (dijametralno), a debela 3,0 cm.[1][2]
Materica odrasle žene teži približno 60 grama. Anatomski se može podijeliti u četiri regije: fundus – gornji, zaobljeni dio, korpus (tijelo), grlić i cerviksni kanal. Cerviks je izbočen u vaginu. Materica se drži unutar karličnog položaja pomoću ligamenata, koji su dio endopelvičke fascije. Ti ligamenti uključuju pubocerviksne ligamente, kardinalni ligament i uterokrstačni ligament. Pokriven je lisnim naborom peritoneuma, široki ligament.[3]
Od van prema unutra regije materice uključuju:
- Cerviks uteri – "vrat"
- Vanjski otvor materice
- Kanal cerviksa
- Unutrašnji otvor materice
- Tijelo (korpus)
- Materična šupljina
- Fundus
Oblik i građa
[uredi | uredi izvor]Materica ima oblik naopako okrenute kruške (kod žena), na jednom kraju je grlić ili vrat (lat. cervix), čiji je otvor u vagini i on čini donju trećinu materice. Manjim dijelom građen je od mišića, a većim od vezivnog tkiva. U sredini grlića je kanal, obložen sluznicom koja je tanja od sluznice tijela materice i sadrži brojne žlijezde, koje izlučuju sluz koja se mijenja tokom ciklusa.
Na druga dva kraja materice su vezani jajovodi. Na kraju svakog jajovoda je po jedan jajnik.
Materica je smještena između mokraćnog mjehura i završnog dijela debelog crijeva (lat. rektum). Tijelo materice dužine je približno 4.5 cm, a vrat iznosi 3,5 cm, dok je težina između 50 i 60 grama. Ukupna dužina materice kod odrasle žene je 7 do 8 cm. U trudnoći se materica povećava da bi se poslije poroda ponovo vratila na normalnu veličinu.
Građena je od tri sloja:
- Vanjski glatki sloj – perimetrij
- Mišićni srednji sloj – miometrij
- Unutrašnji sloj – endometrij
Endometrij je sloj materice koji je važan za trudnoću, jer se u njemu smješta oplođena jajna ćelija. Tokom trudnoće endometrij zadebljava i postaje ispunjen krvnim žilama za smještaj i podršku razvoju fetusa. Ako se ne dogodi začeće, endometrij se ljušti i odlazi kao dio menstrualnog krvarenja.
Menstrualni ciklus uglavnom se dijeli na tri faze:
- folikularnu (proliferativnu)
- fazu ovulacije
- lutealnu (sekretornu).
Oboljenja
[uredi | uredi izvor]Najčešća oboljenja materice jesu:
- Prolapsus uteri – ispadanje materice
- Rak grlića materice
- Rak materice
- Vanmaterična trudnoća
- Fibroidi – benigne neoplazme
- Maternični miomi
Također pogledajte
[uredi | uredi izvor]Reference
[uredi | uredi izvor]- ↑ Manual of Obstetrics. (3rd ed.). Elsevier 2011. pp. 1–16. ISBN 9788131225561.
- ↑ Donita, D'Amico (2015). Health & physical assessment in nursing. Barbarito, Colleen (3rd izd.). Boston: Pearson. str. 645. ISBN 9780133876406. OCLC 894626609.
- ↑ Gray's Anatomy for Students, 2nd edition
