Butmirska kultura

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Question book-new.svg Ovaj članak ili neka od njegovih sekcija nije dovoljno potkrijepljena izvorima (literatura, web-stranice ili drugi izvori).
Ako se pravilno ne potkrijepe validnim izvorima, sporne rečenice i navodi mogli bi biti obrisani. Pomozite Wikipediji tako što ćete navesti validne izvore putem referenci te nakon toga možete ukloniti ovaj šablon.
Butmirska vaza

Butmirska kultura rasprostranjena je na području Butmira kod Sarajeva i predstavlja jedno od najznačajnijih nalazišta iz neolitskog perioda u Evropi. Smatra se da je butmirska grupa nastala oko 5100. godine p. n. e. Butmirska kultura je najpoznatija po svojoj jedinstvenoj keramici. Danas, sav iskopani materijal se može pronaći u Zemaljskom muzeju Bosne i Hercegovine.

Nalazišta butmirske grupe[uredi | uredi izvor]

Najpoznatija nalazišta neolita butmirske grupe su:

  • Butmir kod Sarajeva
  • Obre II kod Kaknja
  • Zelena pećina na Buni
  • Lisičići kod Konjica
  • Okolišta kod Visokog

Historija[uredi | uredi izvor]

Iskopine u Butmiru su otkrivene na području Ilidže, današnjeg predgrađa Sarajeva, još 1893. godine od strane austro-ugarskih vlasti tokom izgradnje poljoprivredne škole. Nalazište je učinilo Bosnu i Hercegovinu poznatu u svjetskim znanstvenim krugovima. Iskopavanje na lokalitetu Butmir trajalo je od 1893. do 1896. godine. Istraživačke radove obavili su eminentni stručnjaci iz Zemaljskog muzeja Vaclav Radimski i Franjo Fiala. Ovo senzacionalno otkriće krajem 19. vijeka su dovelo je do održavanja međunarodnog kongresa arheologa i antropologa u Sarajevu u augustu 1984. godine.

Butmirska kultura je iščeznula oko 2400. p. n. e. u bronzanom dobu, vjerovatno pokorena sljedećim značajnim stanovnicima Sarajeva; Ilirima.

Obre U vremenu od 1963. do 1965., zatim od 1967. do 1968. i 1970. godine izvedena su velika sistematska iskopavanja na dva veoma bliska lokaliteta: Obre I (Raskršće) i Obre II (Gornje polje). Prvo od njih pripada starčavačko/impresso i kakanjskoj kulturnoj grupi, dok Obre II u cjelini ulaze u krug butmirske grupe.

Zelena pećina Keramika iz Zelene pećine nema uopće posuda sa slikanim ornamentima, i to je najvažnija razlika u odnosu na keramika iz drugih područja.

Okolišta Početkom 21. og stoljeća obavljena su nova istraživanja lokaliteta Okolišta uz pomoć geomagnetske prospekcije i došlo se do novih saznanja. Poseban osvrt je dat na demografiju područja Butmirske kulture.

U visočkom su bazenu početkom 5. milenijuma pr. n. e. postojala fortificirana, organizovana sela u kojima je živjelo do hiljadu stanovnika. Nađeni su tragovi utvrđenja i kuća planski građenih u redovima. Naselje u Okolištu, kao i neka druga, uništeno je u požaru. U vremenu oko 4800. godine pr. n. e na čitavom području visočkog bazena moglo je biti oko 3500 stanovnika, što u prosjeku čini gustinu naseljenosti od 31 stanovnika po km2.

Rekonstrukcija obradivih površina daje sliku organizovanog sistema oranica koje se pružaju duž doline rijeke Bosne.

Planinska područja i zemljište nepogodno za poljoprivredu korišteni su kao pašnjaci, ali njih na ovom prostoru nije bilo u dovoljnoj mjeri za stacionarno stočarstvo. Zbog toga se pretpostavlja postojanje mobilne stočarske privrede.

Proračun kasnoneolitske gustine naseljenosti pokazuje da je na cjelokupnom butmirskom području živjelo oko 32000 stanovnika.[1]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Demografski varijabiliteti u kasnom neolitu na području Bosne i pitanje gustine naseljenosti u neolitu jugoistočne Evrope -Johannes Müller Kiel - ANUBiH, Sarajevo 2007

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Grupa autora, Kulturna istorija Bosne i Hercegovine, Veselin Masleša

Također pogledajte[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]