Zelena pećina

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Zelena pećina
Map showing the location of
Zelena pećina
Lokacija Vrelo Bune, Blagaj, Bosna i Hercegovina
Koordinate 43°15′26″N 17°54′14″E / 43.257202°N 17.903986°E / 43.257202; 17.903986Koordinate: 43°15′26″N 17°54′14″E / 43.257202°N 17.903986°E / 43.257202; 17.903986

Zelena pećina nalazi se u Blagaju, 10-ak km jugoistočno od grada Mostara, Bosna i Hercegovina. Smještena je na gotovo nepristupačnoj lokaciji, na stijeni iznad izvorišta rijeke Bune.

Zelena Pećina sastoji se od dva pripećka (abri), tzv. Velike i Male pećine. Obe pripadaju jednom jedinstvenom sistemu a odvojene su manjom izbočinom stijene.

Dubina Male pećine iznosi prosječno 7 m, a širina 10-12 m. Otvorena je prema jugu, odnosno jugozapadu. Velika pećina predstavlja jako uvučen pripećak, okrenut prema jugu, odnosno jugozapadu. Sastoji se od širokog prednjeg dijela i izduženog, uskog zadnjeg dijela. Veće i manje gromade pećinskog kamena prekrivaju površinu prednjeg dijela, dok ga u zadnjem dijelu nema. Na sredini je centralni kamen, koji rastavlja zadnji dio pećine od širokog ulaznog dijela. Kamen leži u svom prvobitnom, prirodnom položaju i služi kao neka vratna pregrada. Centralni kamen je otprilike granica dokle dopiru sunčani zraci. Tavanski prekrivač je vrlo nepravilan. U prednjem dijelu još postoji pravilan svod, ali se tavan zadnjeg dijela formirao kao čitav niz malih ali visokih usjeka, nastalih izlokavanjem, jer voda s površine brijega prodire kroz pukotine prema pećini.

Arheologija[uredi | uredi izvor]

Zelena pećina je poznata kao prahistorijsko pećinsko naselje. Arheolozi su utvrdili postojanje tri stratuma (sloja). Nalazi ukazuju da je čovjek ovdje boravio od ranog i srednjeg neolita (sloj III), u mlađem neolitu (sloj II), i na kraju u eneolita (bakarno doba) i početku bronzanog doba (sloj I). To je dugi period od nekoliko hiljada godina, od kraja 6. og milenijuma do početka 2. og milenijuma. Nakon toga dolazi do populacijske smjene, koja zahvata sve dijelove Balkanskog poluostrva, koja dovodi do indoevropeizacije ovih oblasti. Neolitske kulture nisu mogle izdržati snažan pritisak s Istoka i Zelena pećina, zajedno sa velikim brojem neolitskih naselja, bila je zauvijek napuštena.

Sloj III[uredi | uredi izvor]

U Zelenoj pećini, u sloju III, kao i u Obre I nađene su kosti djeteta, što govori o žrtvovanju djece radi prosperiteta budućeg naselja. Bio je ovo širi običaj na Balkanu. Ovdje su nađene i kultne vaze na četiri noge - ritoni. Ovakve posude su jedna od bitnih karakteristika srednjeg neolita na jadranskom području. Osnovnu karakteristiku pomenutog stratuma čine impresso keramika i monohromna siva. Keramika odlikuje se ornamentalnom raznolikošću: motivi pletene košare, štipanja, klasa, ili motivi nastali utiskivanjem ruba školjke. Ovi motivi su identični motivima sa Sicilije, Tunisa, i na Apeninskom poluostrvu.

Sloj II[uredi | uredi izvor]

Kulturni sadržaj sloja II čini crna (samo pojedinačno tamnosiva i smeđa), vrlo dobro glačana keramika. To su visoke zdjele s izvijenim ili naglašenim obodom. Ova keramika iz Zelene pećine pripada kako u cjelini tako i u pojedinostima vrsti keramike koja se susreće u Lisičićima kod Konjica, odnosno Lisičićkoj kulturi

Sloj I[uredi | uredi izvor]

Najznačajniji nalaz u sloju I predstavljaju fragmenti keramike Vučedolske kulture. Toj vrsti keramike odgovara oblik drške i ornament izveden furchenstich tehnikom.

Zelena pećina proglašena je za nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine.[1]

Reference[uredi | uredi izvor]

Vanjski linkovi[uredi | uredi izvor]