Bosanski Petrovac

Sa Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigacija, traži
Koordinate: 44°33′N 16°22′E / 44.550°N 16.367°E / 44.550; 16.367
Bosanski Petrovac
(Općina i naselje)
Panorama Bosanskog Petrovca
Panorama Bosanskog Petrovca
Grbbp.jpg
Grb
Službeni naziv: Općina Bosanski Petrovac
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Kanton Flag of Una-Sana.svg Unsko-sanski kanton
Općina Bosanski Petrovac
Koordinate 44°33′N 16°22′E / 44.550°N 16.367°E / 44.550; 16.367
Površina
 - Naselje 12.94 km2
 - Općina 709 km2
Stanovništvo
 - Naselje 5.381 (1991)
 - Općina 14.346 (1991)
Gustoća
 - Naselje 3.781 /km2 
 - Općina 11 /km2 
Gradonačelnik Zlatko Hujić[1] (nezavisni)
Vremenska zona Srednjoevropsko vrijeme
Poštanski broj 77 250
Pozivni broj (+387) 37
Matični broj 105554[2]
Matični broj općine 11436
Bosanski Petrovac u Bosni i Hercegovini
Web stranica: Općina Bosanski Petrovac

Bosanski Petrovac je naselje i središte istoimene općine u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine, sa 14.346 stanovnika prema popisu iz 1991.[3]

Prema preliminarnim rezultatima popisa stanovništva BiH 2013. u općini Bosanski Petrovac živi 7.946 stanovnika.

Bosanski Petrovac se nalazi između općina Bihać na zapadu, Drvar na jugu, Ključ i Petrovac na jugoistoku, Sanski Most na sjeveru i Bosanska Krupa na sjeverozapadu.

Geografija

Grad Bosanski Petrovac se nalazi na raskrsnici puteva Bihać-Jajce-Knin, u Petrovačkom polju, između planina Osječenice, Klekovače i Grmeča na nadmorskoj visini od 664 m. Općinu okružuju planine Grmeč sa sjevera, sa zapada Risovac i Čava, a sa juga Osječenica. Gorje je bogato šumama, što predstavlja osnovu ekonomskog razvoja općine. Samu visoravan najviše karakteriše kraško tlo. Osim nekoliko neznatnih izvora po podnožju okolnih obronaka na ovoj visoravni nema niti jedne rijeke, čak niti ovećeg potoka. Površina općine Bosanski Petrovac iznosi oko 750,1002 km2, a ukupna dužina granice je 144,20 km.

Ovaj kraj posjeduje izvrsne uvjete za planinski i lovni turizam. Na obroncima planine Grmeč nalaze se tereni za planinarenje, izlete i lov. Na razmeđu dvaju, šumom bogatim planinama Osječenice i Klekovače, smjestio se prevoj Oštrelj. Od davnina poznat kao vazdušna banja i vrijedno klimatsko odmaralište, privlačilo je pažnju znatiželjnika ali i zaljubljenika odmora u prirodi.

Za Bosanski Petrovac značajno je napomenuti proizvodnju ćilima u kućnoj radinosti.

Gradsko naselje Bosanski Petrovac se sastoji od sljedećih mahala ili ulica;Centar,Gaj,Donji ,Srednji, Gornji Bišćani,Bahići,Jukići, Linića Lokva ,Hujići,Pekijska,Ploča,Novo Naselje,Skenderovo naselje,Didovići.

Historija

Kao naselje Bosanski Petrovac je postojao i u rimsko doba kao raskrsnica puteva tad najmoćnijeg Rimskog carstva, a Konstantin Porfirogenet ga spominje 950. godine pod nazivom Pset. Razdoblje rimske dominacije ovdje je potvrđeno nalazima na 15 lokaliteta, što već samo po sebi govori o veoma slabom naseljavanju ovih područja u to vrijeme. Na lokalitetu Bukovača nalaze se tragovi rimske nekropole, gdje je otkrivena kasno-antička grobnica i rimski novac. Još su sačuvani tragovi rimskog života na lokalitetima Cimeša, Bjelajskog Vaganca i kod lokaliteta Vođenica.

Samo 16 lokaliteta iz perioda srednjeg vijeka govori da je ovo geografski veoma prostrano područje slabo naseljeno i u ovom periodu. Treba spomenuti srednjovjekovni grad Bjelaj (stari toponim Bilaj) koji se nalazi na rubu Bjelajskog (Bilajskog) polja. Prvi put se u dokumentima spominje 1495. godine.[4]Srednjovjekovna arhitektura ovog grada je i danas dosta dobro očuvana. Najstarijem jezgru grada pripada moćna okrugla kula visoka oko 16 m i gradsko dvorište s cisternom opasano snažnim bedemom. Pored kule je i glavni ulaz u grad. Proglašen je nacionalnim spomenikom. [5]

Od srednjovjekovnih naselja treba spomenuti grad Čovku koji se spominje u 15. vijeku. Ruševine ovog grada nalaze se na prvobitnoj prethistorijskoj gradini. Historijski izvori ga spominju kao kraljevski grad u Humskoj župi. Najpoznatiji gospodari Čovke bili su plemići Orlovići, koji su ovaj grad održavali sve do njegovog pada pod osmansku vlast 1524. godine. U pisanim dokumentima, naselje koje je bilo na mjestu današnjeg Bosanskog Petrovca spominje se 1334. godine pod nazivom St. Petri de eodem. Historiograf Šišić stavlja na ovo mjesto stari grad Pset u istoimenoj župi, koju spominje još Konstantin VII Porfirogenet u 10. vijeku. Međutim ubikacija Pseta i Psetske župe još do danas je ostalo nerazriješeno, pa se ovaj podatak mora uzeti sa dosta rezerve. Arheološko područje sa ostacima srednjovjekovne crkve i nekropolom sa stećcima na lokalitetu Crkvina u Koluniću, najbolje odslikava život iz perioda župe Pset. Područje je proglašeno nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine. [6]

Osmanlije ovo područje osvajaju između 1520. i 1530. godine i tu organiziraju kadiluk Novosel. Bosanski Petrovac spada među mlađa gradska naselja u Krajini. Grad u Petrovcu sagrađen je za vrijeme sultana Ahmeda III. Iza Karlovačkog mira (1699. godine) Lika i Dalmacija, koje su do tada bile u sastavu velikog Osmanskog carstva, potpadaju pod vlast Austrije, odnosno Mletačke Republike, a bosnjačko muslimansko stanovništvo se povlači iz tih oblasti i naseljava područja Kulen Vakufa, Bjelaja, Bihaća, Cazina i područje sadašnjeg Bosanskog Petrovca, gdje osnivaju grad. U gradu je bila jedna tabija i jedna kula na više katova, a spadala je među najviše u području Krajine.

Petrovački grad je dočekao u dobrom stanju okupaciju Austro-Ugarske 1878. godine. Vjerovatno je porušen 1905. godine prilikom provođenja regulacionog plana, koji je izgradila austro-ugarska vlast. U vrijeme osmanske dominacije bio je sjedište Petrovačke kapetanije. Za vrijeme Drugog svjetskog rata u Bosanskom Petrovcu je održana Prva zemaljska konferencija AFŽ i Prvi kongres ljekara partizana. U to vrijrme Vrhovni štab Narodnooslobodilačke vojske i Josip Broz Tito boravili su u vozu na Oštrelju. Voz je proglašen nacionalnim spomenikom. [7]

Za vrijeme rata 1991 - 1995. godine dešavaju se strašni zločini na području općine Bosanski Petrovac, koje su izvršili pripadnici većinskog srpskog naroda nad manjinskim bošnjačkim stanovništvom.

Kultura

Nacionalni spomenici

Stanovništvo

Po posljednjem službenom popisu stanovništva iz 1991. godine, općina Bosanski Petrovac imala je 15.621 stanovnika, raspoređenih u 35 naselja. Poslije potpisivanja Daytonskog mirovnog sporazuma, najveći dio općine Bosanski Petrovac ušao je u sastav Federacije BiH. U sastav Republike Srpske ušli su dijelovi naseljenih mjesta: Bunara, Bukovača, Drinić i Podsrnetica, od kojeg je područja formirana općina Petrovac.

Nacionalni sastav stanovništva - općina Bosanski Petrovac

Sastav stanovništva – općina Bosanski Petrovac
2013.[8] 1991.[8] 1981.[9] 1971.[10]
Osoba 7 946 (100,0%) 14 346 (100,0%) 16 374 (100,0%) 18 597 (100,0%)
Srbi 10 441 (72,78%) 11 129 (67,97%) 14 941 (80,34%)
Bošnjaci 1 3 286 (22,91%) 1 2 893 (17,67%) 1 3 315 (17,83%)
Jugoslaveni 358 (2,495%) 2 187 (13,36%) 154 (0,828%)
Ostali 218 (1,520%) 89 (0,544%) 92 (0,495%)
Hrvati 43 (0,300%) 49 (0,299%) 76 (0,409%)
Crnogorci 13 (0,079%) 13 (0,070%)
Makedonci 8 (0,049%) 1 (0,005%)
Slovenci 6 (0,037%) 3 (0,016%)
Albanci 2 (0,011%)
  1. 1 Modalitet Muslimani se danas označava kao modalitet Bošnjaci.

Nacionalni sastav stanovništva - naselje Bosanski Petrovac

Sastav stanovništva – naselje Bosanski Petrovac
2013.[11] 1991.[11] 1981.[9] 1971.[10]
Osoba 3 781 (100,0%) 5 381 (100,0%) 4 547 (100,0%) 4 016 (100,0%)
Bošnjaci 1 2 678 (49,77%) 1 2 248 (49,44%) 1 2 551 (63,52%)
Srbi 2 345 (43,58%) 1 428 (31,41%) 1 257 (31,30%)
Jugoslaveni 253 (4,702%) 794 (17,46%) 124 (3,088%)
Ostali 77 (1,431%) 21 (0,462%) 34 (0,847%)
Hrvati 28 (0,520%) 36 (0,792%) 39 (0,971%)
Crnogorci 11 (0,242%) 6 (0,149%)
Makedonci 7 (0,154%) 1 (0,025%)
Slovenci 2 (0,044%) 2 (0,050%)
Albanci 2 (0,050%)
  1. 1 Modalitet Muslimani se danas označava kao modalitet Bošnjaci.

Obrazovanje

[icon] Ova sekcija zahtijeva proširenje.

Sport

U Bosanskom Petrovcu postoji nogometni klub "Mladost" koji se takmiči u kantonalnoj ligi. Također, postoje klubovi i u ostalim sportovima poput košarkaškog kluba Mladost i drugi.

Poznate ličnosti

Reference

  1. ^ LOKALNI IZBORI 2012, POTVRĐENI REZULTATI
  2. ^ "Sistematski spisak općina i naselja". fzs.ba. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  3. ^ "Općina Bosanski Petrovac". nasbih.com. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  4. ^ ODLUKA: Istorijska cjelina – Stari grad Bjelaj (Bilaj) u Bjelaju, opština Bosanski Petrovac, proglašava se nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine - "Službeni glasnik BiH", broj 32/09.
  5. ^ Stari grad Bjelaj - nacionalni spomenik
  6. ^ Arheološko područje Kolunić - nacionalni spomenik
  7. ^ Voz na Oštrelju - nacionalni spomenik
  8. ^ a b "Nezavisna Agencija za Statistiku Bosne i Hercegovine, općina Bosanski Petrovac". nasbih.com. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  9. ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1981.". stat.gov.rs. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  10. ^ a b "Nacionalni sastav stanovništva SFR Jugoslavije 1971.". stat.gov.rs. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  11. ^ a b "Nezavisna Agencija za Statistiku Bosne i Hercegovine, naselje Bosanski Petrovac". nasbih.com. Pristupljeno 3. 9. 2015. 
  12. ^ Zbirka djela Jovana Bijelića - nacionalni spomenik

Vanjski linkovi