Zapadnohercegovački kanton

S Wikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Zapadnohercegovački kanton
Zapadnohercegovački kanton (hr)
Западнохерцеговачки кантон (sr)
kanton
No flag.svg
Zastava
No coats of arms.svg
Grb1
Država  Bosna i Hercegovina
Entitet Federacija Bosne i Hercegovine
Glavni grad Široki Brijeg
Površina 1.362.2[1] km2
Stanovništvo 97.893[2] (2013[2])
Gustoća 71,86 /km2 
Vlada
 - Premijer Zdenko Ćosić
Pozivni broj 034
Zapadnohercegovački kanton u Bosni i Hercegovini
Veb-sajt: www.vladazzh.com
1 Nezvanični grb Zapadnohercegovačkog kantona nije prihvaćen zbog neustavnosti.
Široki Brijeg, glavni grad kantona.

Zapadnohercegovački kanton (skraćeno: ZHK) jedan je od 10 kantona Federacije Bosne i Hercegovine. Sastoji se od grada Širokog Brijega i još tri općine.

Zapadnohercegovački kanton na sjeveru graniči sa Kantonom 10, na sjeveroistoku i istoku sa Hercegovačko-neretvanskom kantonu te na zapadu sa Hrvatskom. Zapadnohercegovački kanton je sa 94.898 stanovnika (2013) četvrti među kantonima, dok je sa 69,67 stanovnika/km2 peti po gustoći. Ukupna površina kantona iznosi 1362,2 km2, što čini 5,21% površine Federacije BiH i 2,66% teretorije Bosne i Hercegovine.

Geografija

Kanton je smješten u jugozapadnom dijelu Bosne i Hercegovine sa sjedištem u Širokom Brijegu. Površina kantona iznosi 1.362,2 km2, što čini 5,21% površine Federacije Bosne i Hercegovine. Kanton se nalazi u Hercegovini, regiji po kojoj je kanton dobio ime.

Prostire se od sjeverne strane planine Čvrsnice pa sve do granice sa Hrvatskom na zapadu i jugu, dok s istoka graniči sa Hercegovačko-neretvanskim kantonom. Kroz kanton protječu tri rijeke: Lištica, Trebižat i Ričina. Najviši planinski vrh je Pločno (2228 m) na Čvrsnici.

Historija

Historija današnjeg Zapadnohercegovačkog kantona počinje 18. marta 1994, potpisivanjem Vašingtonskog sporazuma, a u decembru iduće taj kanton je potpisivanjem dejtonskog mirovnog sporazuma zvanično postao dio Federacije Bosne i Hercegovine. 26. marta 1996. godine Zapadnohercegovački kanton zvanično je konstituisan kao jedan od deset kantona FBiH.[3]

Politika i administracija

Zapadnohercegovački kanton je prema zakonu jedan od deset kantona Federacije Bosne i Hercegovine, koji je jedan od dva entiteta Bosne i Hercegovine.

Zapadnohercegovački kanton ima vlastitu zakonodavnu, izvršnu i sudsku vlast. Kao i svaki od kantona u FBiH, posjeduje vlastiti ustav, skupštinu, vladu, simbole, te mu pripadaju niz isključivih nadležnosti (policija, obrazovanje, korištenje prirodnih resursa, prostorna i stambena politika, kultura), dok su neke nadležnosti podijeljene između federalne i kantonalne vlasti (zdravstvo, socijalna zaštita, promet).

Građani Zapadnohercegovačkog kantona kantona svake četiri godine na općim izborima glasaju za ukupno 25 zastupnika u kantonalnoj Skupštini. Na osnovu općih izbora trenutnu vladu kantona sačinjava koalicija Hrvatske demokratske zajednice Bosne i Hercegovine (HDZ BiH).[4]

Na lokalnom nivou građani Zapadnohercegovačkom kantona svake četiri godine na lokalnim izborima glasaju za lokalnu vlast u tri općine i gradu Širokom Brijegu.

Općina Broj naselja Broj stanovnika (2013) Gustoća (km2) Površina (km2)
Grude 13 17.308 78,4 220,8
Ljubuški 35 28.184 96,3 292,7
Posušje 20 20.477 44,4 461,1
Grad Široki Brijeg 34 28.929 74,6 387,6
Zapadnohercegovački kanton 102 94.898 69,7 1.362,2

Neustavni grb i zastava kantona

Grb i zastava Zapadnohercegovačkog kantona, koji su identični sa zastavom i grbom paradržavne tvorevine Herceg-Bosne, proglašeni su od strane Ustavnog suda Federacije Bosne i Hercegovine neustavnim, jer predstavljaju samo jedan konstutivni narod, Hrvate, čime je povrijeđen princip nacionalne ravnopravnosti naroda FBiH. Uprkos tome, kantonalne vlasti i dalje koriste ta obiležja.

Stanovništvo

Zgrada vlade Zapadnohercegovačkog kantona u Š.Brijegu

Zapadnohercegovački kanton prema popisu iz 2013. godine ima 94.989 stanovnika (četvrti u FBiH), dok gustoća izosi 69,7 stanovnika/km2 (peti u FBiH).

2016. godine učešće osoba starijih od 65 godina u ukupnom broju stanovnika ZHK iznosio je 13,3%, udio radnog kontingenta stanovništva 66,7% i udio osoba između 0-14 godina 20%.[5]

2013. godine ukupan broj domaćinstava u Zapadnohercegovačkom kantonu iznosio je 25.081, a prosječan broj članova u jednom domaćinstvu iznosio je 3,77. Najveći osoba živi u domaćinstvu sa četiri člana (4.716 ili 18,8%), dva člana (4.584 ili 18,28%) i tri člana (3.831 ili 15,27%).[6]

Etnička struktura stanovništva je sljedeća:

Sastav stanovništva – Zapadnohercegovački kanton
2013.[7]1991.[7]
Osoba94 898 (100,0%)88 992 (100,0%)
Hrvati93 725 (98,76%)86 164 (96,82%)
Bošnjaci718 (0,757%)1 1 611 (1,810%)
Ostali354 (0,373%)708 (0,796%)
Srbi101 (0,106%)231 (0,260%)
Jugoslaveni278 (0,312%)
  1. 1 Modalitet Muslimani se danas označava kao modalitet Bošnjaci.

Privreda i infrastruktura

Autoput A1 kod Bijače

Privreda

Glavni aduti privrednog razvoja Zapadnohercegovačkog kantona je povoljan geoprometni položaj (smješten na paneuropskom koridoru 5C i blizina prema Hrvatskoj, to jest Evropskoj uniji), mnoštvo prirodnih resursa (energetski izvori vjetra i sunca, te mnoštvo prirodnih ljepota za razvoj turizma) te puno obradive površine za razvoj poljoprivrede.[8]

Zapadnohercegovački kanton je drugi najrazvijeniji kanton Federacije BiH. GDP po glavi stanovnika ZHK je prema procjeni iz 2012. godine iznosio 5826 KM, što je te godine činilo 83,2% prosjeka FBiH (7001 KM).

Infrastruktura

Saobraćaj

Putevi

Kroz Zapadnohercegovački kanton prolaze sljedeći magistralni putevi:

Ukupna dužina magistralnih puteva u Zapadnohercegovačkom kantonu iznosi 125,51 kilometara.[9]

Obrazovanje

U Zapadnohercegovačkom kantonu postoji ukupno 12 srednjih škola (osam državnih i četiri privatnih), dok univerziteta na području kantona nema.[10][11]

Politika

Kantonalna skupština

Skupštinu kantona na osnovu Općih izbora 2014. godine, sačinjava 25 zastupnika.[12]

Partija Broj
glasova
% Mandati
Koalicija (HDZ BIH, HSS BiH, HKDU BIH i HSP H-B)[13] 19.208 56,56 14
HDZ 1990 5.117 15,07 4
Koalicija (HSP BIH-Demokratska stranka invalida Bosne i Hercegovine[13] 2.240 6,60 2
NSRzB 1.906 5,61 1
Hrvatska stranka prava dr. Ante Stračević BiH 1.521 4,48 1
Hrvatski savez HKDU - HRAST 1.108 3,26 1

Također pogledajte

Reference

  1. ^ "Za". nasbih.com. Pristupljeno 27. 11. 2017. 
  2. ^ a b "Popis stanovništva, domaćinstava i stanova u Bosni i Hercegovini, 2013." (PDF). popis2013.ba. Sarajevo: Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. juni 2016. Arhivirano s originala, 24. 12. 2017. 
  3. ^ "SKUPŠTINA ŽUPANIJE ZAPADNOHERCEGOVAČKE". www.skupstina-zzh.ba (jezik: hrvatski). Pristupljeno 2018-01-01. 
  4. ^ ŽZH, Vlada. "Sustav Vlade ŽZH". www.vladazzh.com. Pristupljeno 2018-01-01. 
  5. ^ "Demografska analiza FBiH po kantonima". zpr.ks.gov.ba. Zavod za planiranje razvoja Kantona Sarajevo. Pristupljeno 1.1.2018. 
  6. ^ "Rezultati popisa". popis.gov.ba. Agencija za statistiku Bosne i Hercegovine. Pristupljeno 1.1.2018. 
  7. ^ a b c d "Zapadnohercegovački kanton". nasbih.com. Pristupljeno 28. 11. 2016. 
  8. ^ "Strategija razvoja Zapadnohercegovačkog kantona". mg-zzh.com. Ministarstvo privrede Zapadnohercegovačkog kantona. Pristupljeno 1.1.2018. 
  9. ^ "Mreža Magistralnih Cesta u FBiH". BIHAMK.BA (jezik: bosanski). Pristupljeno 2018-01-01. 
  10. ^ "Državne srednje škole u Bosni i Hercegovini". Srednje škole (jezik: en-US). Pristupljeno 2018-01-01. 
  11. ^ "Privatne srednje škole u Bosni i Hercegovini". Srednje škole (jezik: en-US). Pristupljeno 2018-01-01. 
  12. ^ Zvanični rezultati Općih izbora u Federaciji BiH za kantonalne skupštine
  13. ^ a b Koalicijske liste

Vanjski linkovi